II SA/Bd 409/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-10-02

Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Grzegorz Saniewski, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dieta wypłacana kierowcy za podróż służbową poza granicami kraju stanowi dochód rodziny podlegający wliczeniu do kryterium dochodowego przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego, w sytuacji gdy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie dokonały wystarczających ustaleń w zakresie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Samo wydanie druku A1 nie jest wystarczające do uznania, że pracownik nabył uprawnienia do świadczeń w innym państwie. Organ powinien zbadać, czy pracownik faktycznie podlegał ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych, a nie tylko ustalić, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego za okres od listopada 2017 r. do maja 2018 r. dla dzieci skarżącej K. B. Organy uznały, że dochód rodziny, w tym dieta wypłacana mężowi skarżącej za podróże służbowe poza granicami kraju, przekroczył kryterium dochodowe. Skarżąca kwestionowała wliczenie diety do dochodu, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. B. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. B. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Wojewoda K. – P., działając na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), art. 5 ust. 1, ust. 4b, art. 5 ust. 7, art. 14, art. 21, art. 23 ust. ust. 1, art. 23a ust. 4, art. 24. ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm., zwanej w skrócie "u.ś.r."), art. 67 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej K. B. - przyznał na okres od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: M. B. i M. B. w wysokości po [...] zł miesięcznie na dziecko oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na ww. dzieci w kwocie po [...] zł jednorazowo (pkt I decyzji) oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 listopad 2017 r. do [...] maja 2018 r. na dzieci: M. B. i M. B. (pkt II decyzji). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że J. B. (mąż skarżącej) w okresie od [...] lipca 2017 r. do [...] maja 2018 r. był zatrudniony w firmie S. P. S.. z o.o., w związku z czym był oddelegowany do pracy poza granicami [...], co zostało poświadczone drukiem A1 z ZUS, który wydano na okres od [...] sierpnia 2017r. do [...] grudnia 2017 r. oraz od [...] stycznia 2018 r. do [...] maja 2018 r. Od [...] sierpnia 2018 r. J. B. podjął zatrudnienie w firmie R. , w związku z czym wykonuje pracę jako pracownik delegowany, co zostało poświadczone drukiem A1 wydanym przez ZUS na okres od [...] września 2018 r. do [...] września 2019 r. Z kolei skarżąca w okresie od [...] listopada 2017 r. do nadal - zamieszkuje w [...] wraz z dziećmi, gdzie od 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne na karcie podatkowej. Wobec powyższego organ stwierdził, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. oraz od [...] września 2018 r. do [...] października 2018 r. Ustalając dochód rodziny organ stwierdził, że w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. na prawo do zasiłku rodzinnego będzie miał wpływ m.in. dochód J.Bukowskiego z tytułu zatrudnienia w firmie S. P. S.. z o.o., który wyniósł za sierpień 2017 r. - [...] zł netto oraz kwoty diet, które J. B. otrzymał za okres od 10 lipca do [...] sierpnia 2017 r. w wysokości [...] zł oraz za okres od 15 sierpnia do [...] września 2017 r. w kwocie [...]zł. Organ dokonał przeliczenia stawki dziennej ww. diet za okres od 1 do [...] sierpnia 2017 r. oraz od 15 do [...] sierpnia 2017 r. i stwierdził, iż dochód J. B. za sierpień 2017 r. wyniósł [...] zł (tj. [...] zł na jednego członka rodziny), tym samym w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. miesięczny dochód rodziny przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 u.ś.r., które dla 4 - osobowej rodziny wynosi [...] zł. Jednocześnie organ stwierdził brak możliwości zastosowania przepisu art. 5 ust. 3 powołanej ustawy, gdyż dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 art. 5 (674,00 zł) pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę wyższą, niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń. W związku z tym świadczenia rodzinne nie przysługują w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. Ponadto organ I instancji ustalił, że J. B. dnia [...] maja 2018 r. utracił zatrudnienie w S. P. S.. z o.o., a w okresie od 4 maja do [...] lipca 2018 r. pracował w firmie Werther Sp. z o.o. Sp. k., natomiast od [...] sierpnia 2018 r. rozpoczął zatrudnienie w firmie R., stąd w okresie od 20 do [...] września 2018 r. wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego ma dochód skarżącej, który w 2016 r. wyniósł [...] zł oraz dochód J. B. z tytułu ulgi prorodzinnej w kwocie [...]zł, tj. [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Zatem w ocenie orzekającego organu należało przyznać prawo do zasiłku rodzinnego w okresie od 20 do [...] września 2018 r. Natomiast w okresie od 1 do [...] października 2018 r. wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego ma średni miesięczny dochód J. B. z tytułu ulgi prorodzinnej w kwocie [...]zł oraz dochód z tytułu zatrudnienia w firmie R., który za wrzesień 2018 r. wyniósł [...] zł, a łącznie wyniósł [...] zł, czyli [...] zł na członka rodziny. Zatem w ww. okresie, w ocenie orzekającego organu - zasiłek rodzinny przysługuje. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała jej pkt II, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 1 w zw. z art. art. 3 pkt 1 u.ś.r. poprzez całkowicie błędną wykładnię pojęcia "dochód" i przyjęcie, iż do dochodu rodziny wlicza się również dietę wypłacaną kierowcy za podróż służbową, co pozbawiło odwołującą prawa do zasiłku rodzinnego za okres od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. Zdaniem skarżącej zarzut naruszenia przepisów u.ś.r. poprzez błędną wykładnię pojęcia dochód i przyjęcie, iż do dochodu rodziny wlicza się dietę wypłacana kierowcy za podróż służbową ma swoje uzasadnienie w treści wyroku WSA w Szczecinie z dnia [...].07.2015 r., sygn. akt II SA/Sz 19/15. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od [...] października 2017 r. do [...] maja 2018 r. oraz w okresie od 20 do [...] września 2018 r., zatem na dochód 4-osobowej rodziny skarżącej składa się dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. w 2016 r. K. B. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (kwota wpłaconego podatku za 2016 r. wynosi [...] zł). Na dochód rodziny składa się również dochód uzyskany przez J. B. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w S. P. S.. z o.o. (zawartej [...] lipca 2017 r. na czas określony od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r.; z dniem [...] maja 2018 r. nastąpiła utrata zatrudnienia). Wynagrodzenie J. B. za sierpień 2017 r. wyniosło [...] zł netto (zaświadczenie pracodawcy z [...] kwietnia 2018 r.). Powyższych ustaleń odwołująca się strona nie kwestionowała. Wskazano ponadto, że kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiło uwzględnienie w dochodzie rodziny dochodu J. B. z tytułu diety, która za okres od 10 lipca do [...] sierpnia 2017 r. wyniosła [...] zł oraz w okresie od 15 sierpnia do [...] września 2017 r. wyniosła [...] zł. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych Kolegium stwierdziło, że diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt. 1 lit. c tiret 10 u.ś.r., jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Jak podkreśla orzecznictwo sądowe, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, a w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" należy potraktować równie szeroko, przyjmując, iż są to wszystkie uzyskiwane przez pracownika, w ramach stosunku pracy, płatności. Bez znaczenia pozostaje, iż należności te nie stanowią wynagrodzenia w rozumieniu Kodeksu pracy, czy przychodu podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że dieta J. B. za okres od 10 lipca do [...] sierpnia 2017 r. oraz za okres od 15 sierpnia do [...] września 2017 r. również wliczana jest do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2017/2018. Oznacza to, że ustalenia organu I instancji w zakresie wysokości dochodu rodziny są prawidłowe. Ustalona wysokość dochodu J. B. za sierpień 2017 r. w kwocie [...]zł wraz ze stawkami dziennymi diety za okres od 1 do [...] sierpnia .2017 r. oraz od 15 do [...] sierpnia 2017 r. wyniosła łącznie [...] zł, tj. [...] zł na członka rodziny. Oznacza to, że w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. miesięczny dochód na jednego członka rodziny przekroczył kryterium dochodowe, tj. kwotę [...]zł na osobę w rodzinie, co wyklucza przyznanie świadczeń rodzinnych w okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] maja 2018 r. Kolegium nadmieniło również, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą, niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a, natomiast z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż łączny dochód rodziny skarżącej przekracza kwotę kryterium dochodowego o kwotę wyższą, niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących rodzinie w okresie zasiłkowym. W skardze do Sądu K. B. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 z późn. zm.) - dalej: ustawy, poprzez całkowicie błędną wykładnię pojęcia dochód i przyjęcie, iż do dochodu rodziny wlicza się również dietę wypłacaną kierowcy za podróż służbową, co pozbawiło odwołującą prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 listopada 2017 r. do 1 maja 2018 r. W uzasadnieniu podniesionego zarzutu skarżąca podniosła, iż wbrew stanowisku organu II instancji, w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są stanowiska zgoła odmienne od przytoczonych w uzasadnieniu decyzji, bowiem zgodnie ze stanowiskami prezentowanymi w doktrynie i orzecznictwie, dieta wypłacana kierowcy za podróż służbową poza granice kraju, nie jest dochodem (...), albowiem stanowi ona rekompensatę dla pracownika w związku z poniesionymi, zwiększonymi wydatkami w podróży zagranicznej związanymi z wyżywieniem, noclegami etc. (art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców) - tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2.07.2015 r., sygn. akt II SA/Sz 19/15, Legalis. Trudno jej zdaniem zaakceptować stanowisko, według którego dieta, a więc świadczenie, którego ratio legis było zrekompensowanie pracownikowi kosztów poniesionych w związku z odbywaną podróżą służbową, jest zaliczane do wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu w niej wskazanego. Należy też wyjaśnić, że zaskarżona decyzja nie został oparta na przepisach powołanej w skardze ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ale na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie dotyczyła przyznania świadczenia wychowawczego (jak w dwóch innych wydanych w tym samym dniu względem skarżącej decyzjach), ale świadczenia rodzinnego. Przechodząc do meritum sprawy należy przede wszystkim zauważyć, że w świetle art. 23a u.ś.r. Wojewoda jest właściwy do wydania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej. Stosownie do art. 3 pkt. 15a u.ś.r. przez przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str.1 , z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1 z późn. zm.). Przepisy te mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Obowiązek ustalenia, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obejmuje zatem sprawdzenie, czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniony do pobierania świadczenia. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 390/18 opubl. w CBOSA ). Zgodnie z art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego. Z istoty bowiem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wynika, że ma ono na celu poddanie osób przemieszczających się we Wspólnocie systemom zabezpieczenia społecznego tylko jednego Państwa Członkowskiego w celu uniknięcia zbiegu mających tu zastosowanie przepisów ustawodawstw krajowych oraz komplikacji, które mogłyby z tego wynikać – motyw 16 wstępu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. W wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r. (sygn. I OSK 972/16 opubl. w CBOSA ) dotyczącym interpretacji art. 23a u.ś.r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że samo ustalenie, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Użyte w art. 23a ust. 5 i 6 ustawy pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10, dostępny w CBOSA). W konsekwencji, marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia, ani nawet ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez wnioskodawcę, czy członka rodziny wnioskodawcy w innym państwie. Takie okoliczności pozwalają marszałkowi województwa (wojewodzie) jedynie na ustalenie, że w danej sytuacji mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności organ ten przystępuje do zbadania, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie, zgodnie z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 11–16 rozporządzenia nr 883/2004 i szczególnymi normami dotyczącymi świadczeń rodzinnych, między innymi na podstawie art. 67 - 69 tego rozporządzenia. Kluczowe zatem do ustalenia organu właściwego do rozpoznania sprawy, było nie tylko stwierdzenie faktu wyjazdów ojca dzieci do innego państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów, ale również ustalenie, czy podlegał on ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 23a u.ś.r. w zakresie wnioskowanych świadczeń w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ stwierdził, że mąż skarżącej był pracownikiem wykonującym pracę najemną poza granicami Polski i w związku z tym wydany został druk A1 - zaświadczenie o ustawodawstwie dotyczące zabezpieczenia społecznego mającym zastosowanie do osoby uprawnionej, wystawiony na podstawie art. 11-16 rozporządzenia (WE) nr 883/2004. Ww. zaświadczenie upoważnia, oprócz korzystania z opieki medycznej, również do ubiegania się o prawo do świadczeń rodzinnych na terenie państw członkowskich, zaś powyższe wskazuje na występowanie w omawianej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaświadczenie A1 wskazuje, któremu ustawodawstwu dotyczącemu zabezpieczenia społecznego podlega dana osoba (korzystanie ze świadczeń zdrowotnych w państwie wykonywania pracy odbywa się na koszt państwa, które wydało zaświadczenie A1). Jednocześnie dokument A1 poświadcza, że osoba ta nie jest zobowiązana do opłacania składek w innym państwie członkowskim, zaświadczenie A1 jest podstawą do wydania EKUZ. Nawet w sytuacji kiedy pracownik jest oddelegowany do pracy za granicę na krótki okres (poniżej 2 lat) i jednocześnie jest objęty zabezpieczeniem społecznym swojego kraju pochodzenia, to kraj pochodzenia będzie odpowiedzialny za wypłacenie świadczeń rodzinnych. Jeżeli członkowie rodziny nie mieszkają w kraju, w którym dana osoba jest ubezpieczona, mogą przysługiwać jej świadczenia rodzinne z różnych krajów. W rozpoznawanej sprawie samo ustalenie, że wydano zaświadczenie A1 nie jest wystarczające do uznania, że mąż skarżącej nabył uprawnienie. Niewątpliwie zaś zaświadczenie wskazuje na występowanie w omawianej sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej części organ powinien jednak ustalić, czy mąż wnioskodawczyni miał uprawnienia do świadczenia w innym państwie. Dla należytego rozpoznania sprawy należało więc dokładnie prześledzić treść i sposób wykonania umowy łączącej męża skarżącej z pracodawcą i warunki oraz czas wykonywania umowy w kraju i poza granicami. Zgodnie z art. 12 Rozporządzenia nr 883/2004 osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie prowadzi tam swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną delegowaną osobę. Ustalenia te powinny opierać się na współpracy krajowych instytucji państw członkowskich i polegać na wymianie danych niezbędnych do ustalenia praw i obowiązków ubezpieczonych oraz świadczeniobiorców. Wprost stanowi o tym art. 21 ust. 4 u.ś.r., zgodnie z którym Wojewoda wymienia dane w zakresie świadczenia wychowawczego w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za pośrednictwem punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 22 ust.2. Jak już wcześniej wskazano do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2010 r. I OSK 556/10, z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 243/16 i I OSK 245/16 opubl. w CBOSA). Ustalenie przez organ, że w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 4 u.ś.r.) wiąże się ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wnioskowanego świadczenia, o czym jest mowa w art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r. Zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (co jak wynika z decyzji organ I instancji miało miejsce [...] września 2018 r.). Z kolei zgodnie z art. 23a ust. 6 u.ś.r. w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wobec powyższego należało przyjąć, że wydanie decyzji bez dokonania właściwych ustaleń, z zachowaniem przepisów, o których mowa wyżej, było w przedmiotowej sprawie przedwczesne. W ponownym postępowaniu organ winien wydać decyzję uwzględniając powyższe stanowisko Sądu. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło