I SA/Gd 1007/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. G. L. L. P. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 15 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2018 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia 27 grudnia 2018 r. Nr [...], określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2013 rok. Orzekając w sprawie Kolegium wskazało, że na podstawie w art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Powyższy przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Przesłanki wymienione w art. 239b § 1 stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są, wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć wyłącznie znaczenie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek wynikających z art. 239b § 1-3 Ordynacji podatkowej, co wynika z treści przepisów. Kolegium przypomniało, że organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na bardzo krótki okres upływu terminu przedawnienia, zachodzi uzasadniona obawa, iż strona nie wykona ciążącego na niej obowiązku, zatem zachodzi przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w momencie wydawania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności był krótszy niż 3 miesiące (pozostało 10 dni). Organ pierwszej instancji uznał zatem, że przesłanka została spełniona. Powyższe zaaprobowało SKO w dniu 15 lutego 2019r. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona na podstawie art. 57 §1 pkt 3 p.p.s.a zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 70 § 1 O. p. w zw. z art. 208 § 1 O.p., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego i nieumorzenie postępowania, podczas gdy postanowienie organu pierwszej instancji, zostało skarżącemu doręczone dniu 2 stycznia 2019 r., a po upływie pięciu lat Iicząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji naruszył art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 144 § 1 pkt 1 i 2 O.p. i art. 144a § 1 pkt 1 - 3 O.p. oraz art. 144a § 1a O.p., a także art. 121 § 1 O.p., które to uchybiene organu administracji miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwego postanowienia; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 127 O.p. w zw. z art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 219 O.p., poprzez błędne zastosowanie i nie odniesienie się w uzasadnieniu wydanego postanowienia do podniesionych w zażaleniu zarzutów, dotyczących zarzutu upływu terminu przedawnienia, oraz braku uprawdopodobnienia ryzyka niewykonania zobowiązania podatkowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem, zaniechanie zbadania przez organ administracji sprawy w zakresie podniesionych zarzutów, skutkowało naruszeniem prawa strony do dwukrotnego rozpoznania sprawy, a w konsekwencji naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania; 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przez ten organ art. 239b § 1 pkt 4 O.p. w zw., z art. 239b § 2 O.p., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało utrzymaniem w mocy wadliwego postanowienia; 5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 239b § i pkt 4 O.p. w zw. z art. 239b § 2 O.p. poprzez błędne zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że zaistniały przesłanki umożliwiające nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z tego powodu, że pomiędzy wniesieniem zażalenia, a jego rozpoznaniem skarżący wniósł odwołanie od decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało pozostawieniem w mocy wadliwego postanowienia; 6. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. poprzez niezebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, poprzez zaniechanie przez organy obu instancji przeprowadzenia analizy sytuacji majątkowej skarżącego, po stronie którego - ze względu na to, że jest jednostką Skarbu Państwa - nie grozi niewypłacalność, w związku z czym w przypadku, gdy decyzja podatkowa stała by się ostateczna, będzie dysponowało środkami finansowymi na zapłatę zobowiązania, w skutek czego brak jest ryzyka niewykonania zobowiązania podatkowego. Mając na względzie powyższe wniesiono o: 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, 2. na podstawie art. 135 p.p.s.a. - o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, 3. na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, 4. na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia i wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.). Podstawę prawną postanowienia Wójta Gminy z dnia 27 grudnia 2018 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, utrzymanego następnie w mocy postanowieniem SKO z dnia 15 lutego 2019 r., stanowił art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. W kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w sytuacji, gdy do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostało mniej niż 3 miesiące wykształciły się dwie linie orzecznicze. Zgodnie z pierwszą z nich organ podatkowy :zobowiązany jest uprawdopodobnić, że podatnik nie zapłaci podatku nawet wtedy, gdy do przedawnienia ;zobowiązania podatkowego pozostało mniej niż 3 miesiące. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1975/10, stwierdził, że okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia nie może sama w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Krótki okres pozostały do zakończenia biegu terminu przedawnienia nie oznacza bowiem, iż zobowiązany na pewno nie wykona dobrowolnie zobowiązania podatkowego. Warunkiem koniecznym nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w związku z którymś z punktów wymienionych w art. 239b § 1 O.p. jest bowiem uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Konieczne jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z takiej decyzji nie zostanie wykonane, w szczególności poprzez wskazanie okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, czy dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku (zob. także wyroki NSA z 30 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2333/10, z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2659/10). Okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia może uprawdopodobnić obawę niewykonania zobowiązania dopiero wespół z innymi faktycznymi okolicznościami danej sprawy, na podstawie których można wnioskować, iż zobowiązanie nie zostanie jednak wykonane (wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1208/14). Zgodnie z drugą z linią, organ podatkowy nie ma obowiązku badania sytuacji finansowej podatnika dla uprawdopodobnienia okoliczności, że nie uiści on podatku, by móc nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy do przedawnienia zobowiązania podatkowego pozostało mniej niż 3 miesiące. W tym zakresie podnoszono, że jeśli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (art. 239b § 1 pkt 4 O.p.), to spełnienie przesłanki z § 2 tego przepisu polega na uprawdopodobnieniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego właśnie powodu zobowiązanie podatkowe z decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku, o których mowa w art. 239b § 1 pkt 1-3 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12, a także wyroki NSA z dni 3 lipca 2013 r. sygn. akt I FSK 1307/12, z 19 kwietnia 2013 r. sygn. akt I GSK 1034/11). Aktualnie dominującą linią orzeczniczą jest ta ostatnia (zob. wyroki NSA: z 25 października 2018 r. sygn. akt I FSK 1379/18, z 25 października 2018 r. sygn. akt II FSK 3188/16, z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 1084/17) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie ją podzielił. W ocenie Sądu, organ w postanowieniu uprawdopodobnił, że zachodzą okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Taką okolicznością jest okres jaki pozostał do upływu terminu przedawnienia zobowiązania. Gdyby uruchomione zostało postępowanie odwoławcze, a spodziewany czas przeprowadzenia tego postępowania z zachowaniem terminów określonych przez przepisy prawa przekracza okres pozostały do przedawnienia zobowiązania, to okoliczność ta może stanowić uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, dotyczącej zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r. w dniu 27 grudnia 2018 r.. Skarżący do dnia wydania postanowienia nie uregulował zobowiązania w podatku, co pozwalało to powziąć uzasadnioną obawę niedokonania wpłaty przed upływem terminu przedawnienia. W ocenie Sądu, wydane postanowienie uzasadniało zatem nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.