I SA/Gd 1344/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 lipca 2017 r. w przedmiocie podatku do towarów i usług za miesiąc grudzień 2011 r. M.C. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wykonanie decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę, a skutki tej szkody będą niemożliwe do odwrócenia. Skarżący powołał się na bardzo wysoką wartość przedmiotu zaskarżenia (łącznie z innymi decyzjami wymienionymi w skardze) podkreślając, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do powstania nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia następstw. Kwota, którą skarżący będzie finalnie zobowiązany zwrócić w wykonaniu zaskarżonej decyzji oraz pozostałych decyzji wskazanych w petitum skargi wynosić będzie co najmniej 3.719,- złotych, powiększona o odsetki jak dla zaległości podatkowych. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową i finansową skarżącego, egzekucja przedmiotowej kwoty, jeszcze przed rozpoznaniem skargi, spowoduje utratę płynności finansowej i utratę zdolności do bieżącego regulowania licznych należności skarżącego wobec Urzędu Skarbowego na ponad 80.000,- zł i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na ponad 20.000,- zł, co potwierdzają wpisy hipoteki nieruchomościach, których skarżący jest współwłaścicielem. Utrata płynności finansowej skutkować będzie również niemożnością otrzymania pożyczek czy kredytów bankowych. Tym samym, w ocenie skarżącego, konieczność zapłaty tak dużej kwoty spowoduje, nawet jeżeli kwota ta ostatecznie po rozpoznaniu sprawy przez Sąd zostanie skarżącemu zwrócona, że na wyrównanie strat poniesionych przez niego będzie już za późno. Ponadto skarżący podkreślił, że wskazywane przez niego uchybienia jakich dopuściły się organy, powodują, że możliwość uzyskania wyroku uwzględniającego w całości jego skargę jest wielce prawdopodobna. Reasumując, skarżący wskazał, że egzekucja tak znacznej kwoty niewątpliwie doprowadzi do jego niewypłacalności, zaś negatywne skutki wadliwej decyzji dosięgną także chorej żony skarżącego. Do wniosku załączono formularz PPF, karty leczenia szpitalnego i zaświadczenie o stanie zdrowia żony skarżącego, opinię techniczną dotyczącą stanu budynku mieszkalnego, faktury za lekarstwa oraz PIT-36 i PIT/B za 2015 i 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 61 § 1 p.p.s.a, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wyżej wymienionej normy prawnej wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia strony powinny również być poparte dokumentami źródłowymi (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2012 r. II FZ 781/12). Przesłanki uwzględnienia przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały wymienione alternatywnie i w sposób wyczerpujący (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową, a także niemajątkową - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 386/08). Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą mieć charakter zarówno prawny, jak i faktyczny. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt I FZ 37/14). Wskazać należy, że podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności, mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (postanowienie NSA z 2 października 2015 r. II OZ 910/15). Mając na uwadze poczynione rozważania Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż w sprawie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, skarżący upatruje jego zasadności przede wszystkim w tym, że wdrożenie środka egzekucyjnego spowoduje utratę płynności finansowej. Z treści decyzji wynika, że dotyczy ona innej (mniejszej) niż wyliczył skarżący wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc. Co do zasady, ustalona w ten sposób kwota jako nadwyżka podatku naliczonego nad należnym nie podlega egzekucji administracyjnej, nie stanowi bowiem zobowiązania podatkowego. Skutki tej decyzji mogą natomiast wystąpić w odniesieniu do przyszłych okresów rozliczeniowych podatku VAT. Przedstawiona we wniosku argumentacja nie stanowi wykazania prawdopodobieństwa wystąpienia skutków, o jakich jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09). Wskazać należy, że uiszczona niezasadnie należność pieniężna podlega zwrotowi. Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku, co w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie miało miejsca. Wskazać należy, że przyznania ochrony tymczasowej nie uzasadnia trudna sytuacja finansowa strony wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, która stanowiła podstawę dla przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, gdyż przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Przy takiej interpretacji każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Należy zaakcentować, że realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09). Końcowo należy zasygnalizować, że zapisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (por. NSA w postanowieniu z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11). Przy czym, pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.