I SA/Gd 835/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-02-25
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Marek Kraus, Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, może być podstawą do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prawidłowości jego prowadzenia?Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną, uregulowana w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego ani podstaw jego prowadzenia. Jej zakres ogranicza się do oceny prawidłowości formalnoprawnej dokonanej czynności egzekucyjnej oraz ewentualnej nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie można w jej ramach merytorycznie odnosić się do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy jego umorzenia, gdyż kwestie te rozstrzygane są w innych trybach.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Czynność ta polegała na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasad proporcjonalności i zaufania, oraz bezzasadne uznanie zgodności z prawem zajęcia wierzytelności. Wniósł również o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zadośćuczynienie i naprawienie szkody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr 2201-IEE.7192.2.229.2025.DK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 1, § 4, § 5 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Z. B. (dalej jako: "Skarżący", "strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (dalej jako: "Naczelnik US", "organ I instancji") z dnia 16 czerwca 2025 r. oddalające skargę z dnia 3 czerwca 2025 r. na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 maja 2025 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy.
2.1. Wobec Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 kwietnia
2025 r. wystawionego przez Prezydenta Miasta Starogard Gdański. Postępowanie egzekucyjne jest aktualnie zawieszone z uwagi na wszczęcie postępowania zarzutowego.
W toku egzekucji zajęto wierzytelności z rachunku bankowego w M. S.A. (prawidłowo – B. S.A.). Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności nr [...] zostało doręczone stronie dnia 27 maja 2025 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego .
Dnia 3 czerwca 2025 r. Skarżący złożył skargę na wyżej wymienione zajęcie wnosząc o jego uchylenie, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej. W ocenie strony działanie organu egzekucyjnego narusza prawa człowieka i podstawy egzystencji.
2.2. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2025 r. Naczelnik US oddalił skargę na czynność egzekucyjną z dnia 7 maja 2025 r. nr [...] polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A.
W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik US wskazał, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie.
Organ I instancji uznał, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie jest zbyt uciążliwy, ponieważ zgodnie z prawem bankowym środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r., poz. 2207), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.
W związku z oddaleniem skargi brak jest podstaw do uchylenia czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części w przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną.
2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Organu odwoławczy wskazał, że Naczelnik US zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego zastosowania upoważniła do ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wymieniony w art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunków bankowych.
Dyrektor IAS podkreślił, że z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a. Organ egzekucyjny przesłał do B. S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie to zostało doręczone bankowi dnia 7 maja 2025 r. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił stronę o zajęciu rachunku bankowego, doręczając jej dnia 27 maja 2025 r. skutecznie i w sposób prawidłowy wydruk przedmiotowego zawiadomienia sporządzonego w postaci elektronicznej wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...].
Odnosząc się do skargi dotyczącej zastosowania zbyt uciążliwego środka, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie.
Dyrektor IAS podkreślił, że w toku postępowania egzekucyjnego Skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a zaskarżony środek egzekucyjny byłby mniej uciążliwy. Zasada stosowania w sprawie najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych znajduje zastosowanie, ale wyłącznie w sytuacji możliwości wyboru kilku takich środków.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku strony na dzień złożenia skargi na czynność egzekucyjną zastosowano wyłącznie jeden skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że brak środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego. Zajęcie rachunku bankowego B. S.A. dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania nie doprowadziło do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...].
3. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsk, wnosząc o:
1) ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu prowadzenia sprawy, a w szczególności merytorycznego napisania skargi na postanowienie z dnia 21 sierpnia 2025 r.,
2) w przypadku nieustanowienia pełnomocnika z urzędu uchylenie postanowienia z dnia 21 sierpnia 2025 r.,
3) stwierdzenia niezgodności z prawem działań organów państwowych,
4) ustalenie przez Sąd wysokości zadośćuczynienia i nakazanie solidarnie: Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim oraz Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wypłatę zadośćuczynienia,
5) nakazanie solidarnie: Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim oraz Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wypłatę Skarżącemu kwoty 309,04 zł tytułem naprawienia szkody,
7) zwolnienie od kosztów.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że ze względów zdrowotnych trudno jej się odnieść merytorycznie do całej sprawy. Brak środków finansowych uniemożliwia jej skorzystanie z pełnomocnika z wyboru. Obecnie Skarżący pozostaje bez dochodów w oczekiwaniu na rehabilitację i decyzję lekarza. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 21 sierpnia 2025 r. Dyrektor IAS wskazuje, że "zawiadomienie nie zawiera elementu wskazanego w art. 67 § 2 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 67 § 2a ww. ustawy – jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego".
4. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.
5. Pismem procesowym z dnia 20 lutego 2026 r. pełnomocnik strony wyznaczony z urzędu, działając w imieniu Skarżącego, w uzupełnieniu skargi na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2352, ze zm.) zaskarżonej decyzji (prawidłowo – zaskarżonemu postanowieniu) zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
1) art. 52 § 1 u.p.e.a. poprzez bezzasadne uznanie, że dokonana czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego była zgodna z prawem, podczas gdy organ nie zbadał w sposób wyczerpujący przesłanek dopuszczalności zastosowania tego środka egzekucyjnego;
2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w szczególności w zakresie: istnienia i wymagalności zobowiązania, prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego, zakresu dopuszczalności zajęcia rachunku bankowego;
3) naruszenie art. 8 k.p.a. (zasada proporcjonalności i zaufania) poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego w sposób nieproporcjonalny, bez rozważenia innych, mniej dolegliwych środków egzekucyjnych.
W imieniu Skarżącego pełnomocnik wniósł o:
1) uwzględnienie skargi i uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS z dnia 21 sierpnia 2025 r.,
2) uchylenie w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US z dnia 16 czerwca 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest niezasadna.
6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.
z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a."), stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS
z dnia 21 sierpnia 2025 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 16 czerwca 2025 r. oddalające skargę z dnia 3 czerwca 2025 r. na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A.
W związku z powyższym, Sąd w oparciu o podany wyżej przepis prawa rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, co z kolei odpowiada treści art. 120 p.p.s.a.
6.3. W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, CBOSA).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, wyrok NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18; CBOSA).
W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (zob. wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17, z dnia 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24, wszystkie orzeczenia publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzecznictwo.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.
W zakresie wyjaśnienia pojęcia "dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy", o którym jest mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 815/23 (CBOSA), w którym stwierdził, że pojęcie to należy rozumieć w ten sposób, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza stosowanie wyłącznie tych środków egzekucyjnych, które zostały wyliczone w jej art. 1a pkt 12, a przy tym mają to być środki egzekucyjne przewidziane do egzekwowania obowiązków danego rodzaju. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może więc polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest jednak tożsama z niedopuszczalnością egzekucji. Środek egzekucyjny będzie zatem niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie (tj. ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w tej ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać także na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wnioskując a contrario, należy uznać, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne naruszenie przepisów rozporządzenia (zob. P.M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX 2023, art. 54 ).
Ponadto zwrócenia uwagi wymaga, iż w ramach podstawy skargi na czynność egzekucyjną sformułowanej w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. prawodawca posługuje się w odniesieniu do zastosowania środka egzekucyjnego określeniem "zbyt uciążliwego". Wprowadzenie takiego nieostrego określenia oznacza konieczność oceny czynności egzekucyjnej z punktu widzenia szeroko rozumianego kryterium "uciążliwości". Należy w tym miejscu podkreślić, że pojęcie to nie obejmuje samej uciążliwości tego środka egzekucyjnego a taki jej wymiar, który będzie oznaczał w rezultacie jej nadmiar podlegający ocenie w okolicznościach konkretnej czynności egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2023 r., sygn. akt III FSK 436/23, CBOSA).
Pojęcie "uciążliwości" należy rozumieć, jako swego rodzaju dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia, czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika. Uciążliwość jest wpisana w naturę egzekucji, a ta jest konsekwencją niewywiązywania się przez zobowiązanego z jego obowiązków płacenia należności publicznoprawnych (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III FSK 730/23, CBOSA).
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
6.4. Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A., dokonanej zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 maja 2025 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej oraz uciążliwość środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej
W kontekście powyższego nie można w ramach niniejszej sprawy administracyjnej merytorycznie odnosić się do zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, czy badania podstaw do jego umorzenia. Kwestie te rozstrzygane są w ramach innych postępowań.
Odnosząc się do przedmiotu niniejszej sprawy, tj. skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A., dokonanej zawiadomieniem z dnia 7 maja 2025 r., należy stwierdzić, że Dyrektor IAS prawidłowo dokonał oceny zajęcia ww. wierzytelności przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został wart. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.
Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.
Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: (1) przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; (2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; (3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również środki pieniężne: (1) których nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; (2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 pkt 1 i 2).
Na podstawie art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Wskazane wyżej obowiązki w analizowanej sprawie zostały przez organ egzekucyjny wykonane. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym prawidłowo i skutecznie doręczono zobowiązanemu w dniu 27 maja 2025 r. wydruk zawiadomienia z dnia 7 maja 2025 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę sporządzenia zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny wystawiając zawiadomienie o zajęciu oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu odpisu do zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 u.p.e.a.
W art. 67 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wymienił konieczne elementy, które powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie to powinno zawierać: (1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; (2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; (3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; (4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju; (5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; (6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych: (a) opłaty manipulacyjnej, (b) opłaty za czynności egzekucyjne, (c) wydatków egzekucyjnych, (d) opłaty egzekucyjnej, (e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2; (7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; (8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; (9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Przy czym, zgodnie z art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej: w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, wystosowane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spełniają wszystkie warunki formalne. Zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 i art. 67 § 2a u.p.e.a. Tym samym kwestionowaną czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego ocenić należy jako zgodną z przepisami prawa oraz jako prawidłowo dokonaną.
Ponadto, przedmiotowe zawiadomienie sporządzone jest według wzoru określonego przez Ministra Finansów rozporządzeniem z 18 marca 2024 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. 2024.426). W konsekwencji należało stwierdzić, że zaskarżona czynność Naczelnika US jest prawidłowa i zgodna z prawem.
6.5. W ocenie Sądu, za prawidłowe należało również uznać stanowisko organów, że zajęcie wierzytelności dokonane zawiadomieniem z 7 maja 2025 r. nie miało charakteru zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie.
Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka. Nie ma przy tym przeszkód prawnych do stosowania równocześnie kilku środków egzekucyjnych, lecz ich wybór powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania środków kolejnych. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.
Zauważyć należy, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych.
Skarżący podnosząc zarzut uciążliwości tego środka nie wskazał innych, jego zdaniem mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, które jednocześnie prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. Prowadzone postępowanie egzekucyjne jest konsekwencją braku dobrowolnego uregulowania przez Skarżącego należnego podatku. Czynności egzekucyjne zaś zawsze będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Przy czym zdefiniowana w orzecznictwie sądów administracyjnych "uciążliwość" oznacza dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodującą niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 21 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Wr 52/18), a tego strona w tym przypadku nie wykazała.
W ramach wskazanego zajęcia wierzytelności z rachunku babkowego w B. S.A. nie wyegzekwowano żadnych środków.
W konsekwencji należy uznać, że organ zastosował dostępny środek egzekucyjny, który jest jednym ze środków ocenianych jako mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Przy czym podkreślenia wymaga, że zasada wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego znajduje zastosowanie, ale wyłącznie w sytuacji możliwości wyboru spośród kilku środków. Natomiast Skarżący nie wskazał alternatywnego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W sprawie brak było zatem podstaw do rozpatrywania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A. jako zbyt uciążliwego środka egzekucji w sytuacji, gdy Skarżący nie wskazał innego środka spełniającego cele egzekucji.
6.6. Nie mogą również odnieść pożądanego przez Skarżącego skutku zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych.
Sam fakt, iż organ nie podzielił twierdzeń Skarżącego nie oznacza, iż nie rozpatrzył dostatecznie wszystkich dowodów. Organy mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co nie oznacza, że w przypadku niepodzielenia stanowiska Skarżącego lub rozpatrzenia dowodu inaczej niż zrobiłaby to strona, zaniechały one dopełnienia swoich obowiązków nałożonych przez ustawę.
W ten sam sposób należało ocenić zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., O naruszeniu art. 8 § 1 k.p.a. i zawartej w nim normy nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.
Z kolei według art. 80 k.pa., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozpoznał zażalenie w niniejszej sprawie w pełni badając prawidłowość wydanego postanowienia przez organ I instancji z dokonaniem własnej merytorycznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie.
Wobec powyższego trudno uznać, że organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób naruszający przepisy postępowania administracyjnego, bądź ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniesioną przez stronę skargę na czynność egzekucyjną rozstrzygnięto z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny oraz znajduje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach. Oczekiwanie strony, że sprawa powinna zostać rozpatrzona odmiennie nie oznacza, że w toku toczącego się postępowania organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy administracyjne.
W konsekwencji powyższego skarga okazała się bezzasadna. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6.7. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło