I SA/Gd 891/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-09-14
Skład orzekający: Alicja Stępień, Elżbieta Rischka, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej może być podstawą do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub jego prawidłowego prowadzenia, a także czy zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.) służy wyłącznie ocenie prawidłowości dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej pod kątem zgodności z prawem i formą jej przeprowadzenia. Nie jest ona środkiem do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jego prowadzenia ani do oceny uciążliwości środka egzekucyjnego, jeśli nie narusza on przepisów prawa. Sąd stwierdził, że czynność zajęcia świadczeń była prawidłowa, a zarzut nadmiernej uciążliwości nie znalazł uzasadnienia w okolicznościach sprawy.Stan faktyczny
J.M. złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) oddalił skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. J.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia postanowienia organu odwoławczego, powtarzając argumenty o nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego i naruszeniu przepisów. Skarżący powołał się również na pismo DIAS oraz wniosek o wznowienie postępowania w zakresie zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 10 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej , działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021r.. poz. 735 ze zm.- dalej: K.p.a. ), art. 54 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity: t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. - dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez J.M. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P z dnia 5 marca 2021r., w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonaną zawiadomieniem z dnia 10 lutego 2021r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P ( dalej: "Naczelnik"), działając jednocześnie jako wierzyciel, wszczął wobec J.M. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 8 lutego 2021 r., obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2015 w kwocie należności głównej 32.212,00 zł.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 10 lutego 2021 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w G. Z odpowiedzi ZUS wynika, że do zajętego świadczenia nastąpił zbieg egzekucji.
Odpis tytułu wykonawczego wraz z wydrukiem ww. zawiadomienia doręczono zobowiązanemu w dniu 16 lutego 2021 r.
Pismem z dnia 21 lutego 2021r. zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz dokonanie czynności egzekucyjnych z naruszeniem przepisów ustawy, w zw. z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Naczelnik postanowieniem z dnia 5 marca 2021r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie z dnia 21 marca 2021r., podtrzymując swoje twierdzenie, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, a kwota egzekwowanej należności nie została w sposób ostateczny ustalona, co może wpływać na wysokość kosztów egzekucyjnych.
W wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS", "Dyrektor""organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 10 maja 2021 r. utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Nie może ona mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.
Analizując dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną DIAS nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Z akt sprawy wynika, że w ramach tego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również innych uchybień formalnych mogących mieć wpływ na skuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego DIAS wskazał, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. Wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt. 12 lit. a u.p.e.a. w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku. Oceniając uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności, organ odwoławczy stwierdził, że do tej wierzytelności nastąpił zbieg egzekucji, a do prowadzenia egzekucji z tej wierzytelności został wyznaczony komornik sądowy. Przy czym jest to jedyny środek egzekucyjny, jaki został zastosowany w sprawie. Biorąc pod uwagę kwotę dochodzoną w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy ( zaległości na dzień 10 maja 2021r. wynoszą 44.653,12 zł ) oraz uzyskaną w toku egzekucji kwotę 610,46 zł ( w tym kwotę 106,97 zł przekazaną przez komornika sądowego ), nie można uznać zaskarżonej czynności za zbyt uciążliwą.
DIAS zauważył, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego, zaś w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, i z którego zdaniem strony egzekucja byłaby mniej uciążliwa.
W podnoszonej przez stronę kwestii prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku ostatecznej decyzji w przedmiocie dochodzonej należności należy DIAS zauważył, że zgodnie z art. 239a Ordynacji podatkowej ( Dz.U. z 2020r. poz. 1325 ze zm.) decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów u.p.e.a. nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W tytule wykonawczym z dnia 8 lutego 2021r. jako podstawę prawną prowadzonej egzekucji wskazano natomiast decyzję z dnia 23 lipca 2020r., której postanowieniem Naczelnika z dnia 8 grudnia 2020r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Ponadto decyzją Dyrektora Izby Administracji w G. z dnia 26 lutego 2021r. utrzymano w mocy decyzję Naczelnika z dnia 23 lipca 2020r.
W konkluzji Dyrektor uznał, że zaskarżone postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne nie narusza prawa, które uzasadniałoby jego uchylenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu odwoławczego J.M. domaga się jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skarżący powtarzając argumenty zawarte w zażaleniu, powołał się dodatkowo na pismo DIAS z dnia 27 maja 2021r. oraz na złożony przez siebie wniosek o wznowienie postępowania w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2014-2015.
DIAS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 maja 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 5 marca 2021 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii prawidłowości postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a..
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem art. 54 § 1 u.p.e.a. mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy ( ust. 1 ); zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej ( ust.2 ). Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie ( § 2). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej ( § 3 ). Stosownie do § 4 tego przepisu organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie ( § 5). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ( § 7).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji czy skargę do sądu powszechnego. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1324/18, LEX nr 3054795; z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1370/17, LEX nr 2695758; i komentarze: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. D. Kijowskiego, wyd. II, LEX 2015; P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, wyd. VIII, WKP 2018).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, LEX nr 486251).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16, LEX nr 2227159; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, LEX nr 1783606; a także komentarz: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54).
W orzecznictwie przyjmuje się, że rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja gdzie dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonaną zawiadomieniem z dnia 10 lutego 2021r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności.
W ocenie Sądu, wyżej opisana czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami prawa. Analizując dokonane zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.
Zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń ( § 2 ).
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2 ( § 4 ).
Wskazać przy tym również należy, że stosownie do art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a), stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu.
Elementy jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności reguluje § 2 tego artykułu i są to: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, wskazane wyżej obowiązki w analizowanej sprawie zostały przez organ egzekucyjny wykonane. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 79 § 1 - § 4 u.p.e.a.. Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie o zajęciu z dnia 10 lutego 2021 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numer tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej, kwotę odsetek i rodzaj ich stopy oraz okres, za który należność została określona. Sporządzone zostało na druku, który odpowiada wzorowi określonemu w załączniku nr 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804). Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 8 lutego 2021 r. doręczono skarżącemu w dniu 16 lutego 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Z kolei dłużnik zajętej wierzytelności ZUS Oddział w G. otrzymał ww. zawiadomienie w dniu 10 lutego 2021 r. Tym samym kwestionowana czynność egzekucyjna określona art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w była prawidłowa.
Odnosząc się do kwestii zbytniej uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, stanowiącej podstawę skargi z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, co jednak możliwe jest w przypadku możliwości wyboru w tym zakresie. Za najmniej uciążliwy środek egzekucji obowiązków pieniężnych należy uznać egzekucję z pieniędzy, natomiast bez wątpienia za najbardziej uciążliwy uznaje się egzekucję z nieruchomości.
Ponadto zastosowany przez organ egzekucyjny środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nie doprowadził do wyegzekwowania środków pieniężnych określonych w tytule wykonawczym, a to z uwagi na zbieg egzekucji, o czym poinformował Naczelnika ZUS Oddział w G [...]. Niezależnie od tego warto podkreślić, że organ egzekucyjny winien kierować się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka egzekucyjnego dla zobowiązanego, lecz także efektywnością egzekucji. Ponadto środki egzekucyjne mogą zostać zastosowane równocześnie, jeśli tylko cel egzekucji tego wymaga. Przy czym, dokonując wyboru między kilkoma środkami egzekucyjnymi, organ powinien uwzględnić rodzaj środków, jakie ma do dyspozycji, oraz okoliczności faktyczne danej sprawy. Wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. w postaci egzekucji środków pieniężnych realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku. Z powyższych względów zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.
W toku postępowania egzekucyjnego skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby przeprowadzić skuteczną egzekucję, a zaskarżony środek egzekucyjny byłby mniej uciążliwy. W tych okolicznościach zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej nie był dla skarżącego zbyt uciążliwy.
Sąd nie mógł się odnieść się w tym postępowaniu do innych zarzutów, niż te które dotyczącą zaskarżonej czynności. Powołany powyżej przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. wyznacza granice danej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, ponieważ zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim rozstrzygnięć (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2019 r. II FSK 712/17, z dnia 28 listopada 2018 r. II OSK 622/17, z dnia 4 grudnia 2018 r., I FSK 122/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kontrola prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych zapadłych w przedmiocie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną, jako instytucji uregulowanej w art. 54 u.p.e.a. Skarga składana w trybie tego przepisu dotyczy konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Zatem tylko zarzuty dotyczące tej czynności mogły być przedmiotem rozważań Sądu. A te w świetle zapisów art. 54 ust. 1 i 2 u.p.e.a. nie potwierdziły ich zasadności.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów określających sposób prowadzenia postępowania. Postępowanie było prowadzone zgodnie regułami wynikającymi z u.p.e.a.. W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny zawarł wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 K.p.a., m.in. powołał obowiązujące w niniejszej sprawie przepisy prawa i wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło