II SA/Gd 188/17

Dnia 3 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2017 roku, nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew postanawia odmówić skarżącemu B. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 20 lutego 2017 r. B. R. wniósł, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 stycznia 2017 roku, nr SKO [..], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy z dnia 5 lipca 2016 r., nr [..] w sprawie wymierzenia B. R. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 4.454,60 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa położonego na działce nr [..] w P., Gmina P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej z uchybieniem terminu. Ustosunkowując się do treści odpowiedzi na skargę skarżący - w piśmie z dnia 4 kwietnia 2017 r. - wyjaśnił, że skargę do sądu złożył dwa dni po fizycznym doręczeniu mu przez domownika orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Stwierdził też, że nie zna daty, kiedy orzeczenie organu zostało przesłane na adres jego stałego miejsca zamieszkania, bowiem prowadził w tym czasie prace remontowe w miejscu prowadzenia przez niego działalności "[..]" i tam też przebywał. Skargę złożył zatem w przepisanym terminie. W odpowiedzi na zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 28 kwietnia 2017 r. skarżący wyjaśnił, że pismo z dnia 4 kwietnia 2017 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący uiścił również wpis sądowy od skargi w dniu 27 czerwca 2017 roku. Rozpatrując niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej jako "p.p.s.a.", czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z treści cytowanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, które są niemożliwe do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314; z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LEX nr 741901; z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II FZ 689/12, LEX nr 1223294). Do takich przeszkód zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GZ 257/12, LEX nr 1223957). Sąd badając wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności bada czy wnioskodawca wniósł go w terminie 7-dniowym przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 4 kwietnia 2017 r., kiedy doręczono mu odpis odpowiedzi na skargę (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 13 akt sądowych), zaś wniosek złożył w dniu 11 kwietnia 2017 r. (k. 16 akt), co pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawca zachował termin o którym była mowa powyżej. Rozpatrując merytorycznie niniejszy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd uznał go za niezasadny. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że nie dochował terminu do wniesienia skargi bez swojej winy. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku, tj. nieobecność w miejscu zamieszkania, podczas której przesyłkę sądową odebrał domownik, nie wskazują bowiem na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć, i które mogłyby usprawiedliwiać zaniechanie skarżącego. W szczególności o braku winy wnioskodawcy nie może stanowić fakt, że nie zna on dokładnej daty, w której decyzja organu została przesłana na adres jego zamieszkania z uwagi na to, że przesyłkę odebrał jego domownik. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Okoliczność, że odbiorca przesyłki nie przekazał decyzji w dniu jej odbioru skarżącemu, ani nie przekazał informacji o tym, że tę przesyłkę odebrał - nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, który nie wskazał żadnych obiektywnych okoliczności uniemożliwiających domownikowi zawiadomienie go o odebranej korespondencji (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 678/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona będzie zatem ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11; z dnia 1 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 620/15; z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II GZ 969/16 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także pozostałe argumenty skarżącego nie przesądzają o braku jego winy, gdyż nie wskazują na należytą staranność strony. Skarżący podnosi bowiem, że nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowana była wykonywaniem prac remontowych w miejscu prowadzonej przez niego działalności. Wskazać jednak należy, że charakter wykonywanej przez stronę pracy, która wiąże się z koniecznością wyjazdów poza miejsce stałego zamieszkania, wymagał od niego podjęcia określonych aktów staranności w takim zorganizowaniu swoich spraw, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych. W szczególności, skarżący mając świadomość prowadzonego postępowania administracyjnego, powinien był zadbać o bieżące uzyskiwanie od domowników informacji o odbieranej podczas jego nieobecności korespondencji, co umożliwiają obecnie powszechnie dostępne nowoczesne środki komunikacji na odległość (tj. telefon komórkowy, internet). Tymczasem w przedmiotowym wniosku skarżący, powołując się na swoją nieobecność w miejscu zamieszkania, nie wykazał jednocześnie, że prowadzona przez niego działalność znajdowała się w takiej lokalizacji, która uniemożliwiała zapewnienie takiej łączności, bądź wystąpiły takie okoliczności, które uniemożliwiły tę komunikację. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że w stanie faktycznym sprawy zachowanie terminu do wniesienia skargi było niemożliwe ze względu na przeszkodę, która jest trudna do przezwyciężenia. Reasumując Sąd uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowym warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie braku winy osoby, która miała dokonać czynności procesowej w terminie. Uprawdopodobnienie nie wymaga wprawdzie wykazania pewności istnienia pewnych faktów, niemniej rolą wnioskującego jest przekonujące wykazanie okoliczności, które świadczą o braku winy. W badanej sprawie skarżący powołuje, jako okoliczność mającą wykazać jego brak winy, nieobecność strony w miejscu zamieszkania i odebranie skierowanej doń przesyłki przez domownika, brak świadomości, kiedy dokładnie nastąpiło przesłanie przez organ przesyłki oraz późniejsze zapoznanie się z treścią decyzji organu. Okoliczności te nie mogą jednakże zostać uznane za wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a wręcz wskazują na niedochowanie przez niego należytej staranności, wymaganej od osoby podejmującej czynności w postępowaniu przed sądem. Podmiot dbający o własne interesy winien bowiem zapewnić sobie takie zorganizowanie odbioru korespondencji, aby to nie wywołało dla niego negatywnych konsekwencji procesowych. Skarżący powinien zatem zadbać, aby dorośli domownicy byli poinformowani o konieczności przekazywania mu informacji o przesłanej korespondencji związanej z postępowaniem administracyjnym, którego jest stroną. Brak takich działań oznacza, że strona nie dołożyła wymaganej staranności w dbałości o własne interesy, a z kolei dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę do odmowy przywrócenia jej uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.