II SA/Gd 481/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze sprzeciwu R. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 21 marca 2024 r., nr SKO.461.19.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia postanawia odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z 26 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 481/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku") oddalił sprzeciw R. M. (dalej: "Skarżący") od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: "Kolegium") z 21 marca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Odpis sentencji ww. wyroku został wysłany na adres kancelarii reprezentującego Skarżącego pełnomocnika, gdzie został odebrany 3 lipca 2024 r. przez upoważnionego pracownika B. P. (k. 36 akt sądowych). Pismem z 29 sierpnia 2024 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnik będącą radcą prawnym, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Gd 481/24. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazano, że niniejsza sprawa w ramach kancelarii pełnomocnika Skarżącego była prowadzona przez radcę prawnego A. M., która pracuje w trybie zdalnym. Z uwagi na pracę zdalną wszelka korespondencja pomiędzy A. M. a pozostałymi członkami zespołu kancelarii pełnomocnika Skarżącego odbywa się drogą mailową. Zwrócono uwagę, że w sprawach dotyczących drzew przy ul. W. w S. w imieniu Skarżącego zostały złożone trzy sprzeciwy: 1) sprzeciw od decyzji Kolegium z 21 marca 2024 r. znak: SKO.461.15.2023 (sprawa prowadzona pod sygn. akt II SA/Gd 480/24), 2) sprzeciw od decyzji Kolegium z 21 marca 2024 r. znak: SKO.461.19.2023 (sprawa prowadzona pod sygn. akt II SA/Gd 481/24), 3) sprzeciw od decyzji Kolegium z 21 marca 2024 r. znak: SKO.461.21.2023 (sprawa prowadzona pod sygn. akt II SA/Gd 482/24). Wskazano, że w sprawie II SA/Gd 480/24 WSA w Gdańsku wyrokiem z 27 czerwca 2024 r. uwzględnił sprzeciw, a odpis sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego 19 lipca 2024 r. Natomiast w sprawie II SA/Gd 482/24 sprzeciw został oddalony wyrokiem z 24 czerwca 2024 r., a odpis sentencji tego wyroku został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego 1 lipca 2024 r. O wyniku tych postępowań A. M. drogą mailową poinformowała Skarżącego w dniu 31 lipca 2024 r., zaznaczając, że nie został jeszcze wydany wyrok w sprawie II SA/Gd 481/24. Podano następnie, że 19 sierpnia 2024 r. na adres pełnomocnika Skarżącego doręczono sporządzone na jego wniosek uzasadnienie wyroku w sprawie II SA/Gd 482/24. Tego samego dnia B. P. drogą mailową przesłała skan ww. uzasadnienia wyroku do A. M. W dniu 28 sierpnia 2024 r. A. M. przystąpiła do analizy uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Gd 482/24 pod kątem przygotowania skargi kasacyjnej oraz pod kątem przygotowania do Skarżącego wiadomości e-mail z wyjaśnieniem przyczyn oddalenia sprzeciwu. W wiadomości mailowej do Skarżącego A. M. zamierzała zawrzeć również informację dotyczącą niewydania dotychczas wyroku w sprawie II SA/Gd 481/24. Uznała jednak za zastanawiający fakt, że w dwóch pozostałych sprawach wyroki zostały wydane pod koniec czerwca, a w tej jednej sprawie wyrok nie został jeszcze wydany, w związku z czym przed wysłaniem ww. wiadomości do Skarżącego postanowiła sprawdzić w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, czy wyrok został wydany, ale jeszcze nie został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego. Wówczas A. M. dowiedziała się, że wyrok w tej sprawie został wydany 26 czerwca 2024 r. i został oznaczony w bazie jako orzeczenie prawomocne. W związku z powzięciem wiadomości o wydaniu wyroku A. M. sprawdziła wiadomości e-mail w swojej skrzynce odbiorczej, jednak nie znalazła tam wiadomości dotyczącej wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Postanowiła dodatkowo przejrzeć umieszczone na serwerze kancelarii foldery dotyczące spraw klientów kancelarii, zawierające m.in. skany pism doręczanych za pośrednictwem Poczty Polskiej. W ten sposób natrafiła na sporządzony w dniu 3 lipca 2024 r. skan odpisu wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Następnie ponownie przejrzała wiadomości e-mail z pierwszego tygodnia lipca, jednak nie znalazła tam wiadomości dotyczącej ww. wyroku. Z uwagi na to wysłała do B. P. wiadomość e-mail, w której opisała zaistniałą sytuację. W odpowiedzi B. P. wskazała, że wyszło na jaw, iż niektóre z wysłanych przez nią wiadomości e-mail nie doszły do odbiorców i nie ma ich również w folderze zawierającym wiadomości wysłane, mimo iż B. P. wie, że te wiadomości wysyłała. Problem ten dotyczy m.in. wysłanej do A. M. wiadomości e-mail z 3 lipca 2024 r. zawierającej skan wydanego w niniejszej sprawie wyroku. B. P. zgłosiła ten problem osobie odpowiedzialnej za utrzymanie serwera, na którym są umieszczone skrzynki mailowe osób zatrudnionych w kancelarii. Mając na uwadze opisane powyżej okoliczności pełnomocnik Skarżącego podniosła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez winy Skarżącego oraz jego pełnomocnika. Zaznaczono, że z uwagi na znaczną ilość spraw prowadzonych przez kancelarię do każdej sprawy przydzielona jest jedna osoba odpowiedzialna za przestrzeganie terminów, sporządzanie pism, kontakt z klientami, organami administracji, sądami itp. W niniejszej sprawie tą osobą była A. M., która od ponad 3 lat pracuje wyłącznie zdalnie i o doręczanych pismach dowiaduje się drogą mailową. Podkreślono, że taki sposób organizacji pracy dotychczas funkcjonował bez zarzutu, ponieważ wszystkie osoby zatrudnione w kancelarii dochowują w swojej pracy najwyższej staranności. Okazało się jednak, że z przyczyn technicznych, niezawinionych przez nikogo, do A. M. nie dotarła wiadomość mailowa zawierająca skan odpisu wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Jednocześnie A. M. nie miała innej możliwości dowiedzenia się o doręczeniu tego wyroku. Wskazano, że skany poczty przychodzącej są wprawdzie umieszczane na serwerze kancelarii, jednak aby A. M. miała szansę dowiedzieć się o doręczeniu wyroku, musiałaby codziennie przeglądać foldery spraw poszczególnych klientów, których sprawy prowadzi. Natomiast skoro dotychczas brak było sygnałów dotyczących wadliwego działania poczty mailowej kancelarii, to niedorzeczne byłoby twierdzenie, że zachowanie należytej staranności wymagało od A. M. codziennego przeglądania folderów spraw wszystkich klientów na wypadek, gdyby okazało się, że nie doszedł do niej któryś z e-maili zawierających skan korespondencji przychodzącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 87 P.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne związane z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie budzą wątpliwości. Sporna jest natomiast ocena, czy na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa wina za niedokonanie tej czynności w wymaganym terminie. Sąd przyjął przy tym, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 28 sierpnia 2024 r., w tym bowiem dniu pełnomocnik Skarżącego, przeglądając Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dowiedziała się o wydaniu wyroku. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności (por. postanowienia NSA: z 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt II GZ 291/22, z 11 maja 2022 r. sygn. akt I OZ 156/22, czy z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FZ 2/22, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie jako okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pełnomocnik Skarżącego wskazała na przyczyny techniczne zaistniałe w kancelarii, z powodu których do A. M. nie dotarła wiadomość mailowa zawierająca skan odpisu wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Oceniając przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności mające świadczyć o braku winy Skarżącego w jego uchybieniu w pierwszej kolejności należy zauważyć, że jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), zaś w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w uchybieniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (zob. postanowienie NSA z 26 września 2023 r. sygn. akt III FZ 394/23). Pełnomocnik ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje. To strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (zob. wyroki NSA: z 16 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 3031/13 i z 2 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2677/13). Oceniając natomiast argumentację, w której wskazywano na przyczyny techniczne zaistniałe w kancelarii, należy podkreślić, że pełnomocnik odpowiada za swoich współpracowników i ponosi ryzyko związane z ich działaniami, również w zakresie odbioru korespondencji urzędowej. Pełnomocnik ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu zleconych mu spraw. Tym samym, za zaniedbania tych pracowników odpowiedzialność ponosi sam pełnomocnik (zob. postanowienie NSA z 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt II GSK 1486/11). W judykaturze podkreśla się również, że od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (a takim podmiotem niewątpliwie jest kancelaria radców prawnych, czy kancelaria adwokacka) trzeba wymagać szczególnej staranności w dbaniu o prowadzone sprawy, także w zakresie dotyczącym terminowości korespondencji (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23 czerwca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2571/22). Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zatem takie zorganizowanie odbioru pism, aby przekazywana korespondencja docierała do niego, tak aby z należytą starannością, dbając o interesy prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa (w tym interesy klientów), mógł on dokonać czynności procesowych w terminie. Należy zauważyć, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego przyznała, że skany poczty przychodzącej są umieszczane na serwerze kancelarii, jednak aby A. M. miała szansę dowiedzieć się o doręczeniu wyroku, musiałaby codziennie przeglądać foldery spraw poszczególnych klientów, których sprawy prowadzi. We wniosku przyznano również, że przeglądając te foldery natrafiono na sporządzony w dniu 3 lipca 2024 r. skan odpisu wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Tym samym, pełnomocnik Skarżącego sama przyznała, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie upłynął z powodu niewłaściwej organizacji pracy w kancelarii. Podsumowując należy wskazać, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (zob. postanowienie NSA z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14). Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. postanowienie NSA z 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14). Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności należało uznać, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 P.p.s.a., tj. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.