II SA/Gd 623/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt SKO Gd/5950/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z 10 lipca 2017 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: "MOPS") w Pruszczu Gdańskim, działając z upoważnienia Burmistrza Pruszcza Gdańskiego (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji"), przyznał M. J. (dalej: "Strona", "Skarżąca") na dzieci: M. J. i O. J. świadczenia wychowawcze w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. Pismem z 20 października 2021 r. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda") poinformował Burmistrza, że do sprawy M. J. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w odniesieniu do dzieci M. J. i O. J. od 1 kwietnia 2015 r. do chwili obecnej. W związku z powyższym Burmistrz pismem z 27 października 2021 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia swojej decyzji z 10 lipca 2017 r. Decyzją z 2 grudnia 2021 r. Burmistrz, na podstawie art. 16 ust. 1, 2 i 6, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", uchylił swoją decyzję z 10 lipca 2017 r. przyznającą Stronie prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. J. i O. J. w okresie od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. Powyższa decyzja została wysłana na adres zamieszkana Strony, gdzie została odebrana przez pełnoletniego domownika w dniu 9 grudnia 2021 r. Wnioskiem z 11 października 2023 r. M. K. (dawniej J.) wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r., składając jednocześnie odwołanie od tej decyzji. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Strona podała, że po otrzymaniu decyzji z 2 grudnia 2021 r. uzyskała w MOPS informację, iż ostateczną decyzję w sprawie podejmie Wojewoda w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Strona wskazała również, że 2 października 2023 r. odebrała decyzję Wojewody z 26 września 2023 r. zobowiązującą ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za opóźnienie. Natomiast w dniu 10 października 2023 r. Strona uzyskała w kancelarii adwokackiej informację, że od decyzji z 2 grudnia 2021 r. miała prawo wnieść odwołanie i tam została dopiero poinformowana, że odwołanie wnosi się do Kolegium. Podkreślono, że taka informacja nie została zawarta w decyzji organu pierwszej instancji. Wobec tego Strona podniosła, że została wprowadzona w błąd przez pracowników MOPS o braku konieczności podjęcia kroków prawnych co do decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. Dodatkowo sama ta decyzja pozbawiła Stronę możliwości wniesienia odwołania wobec błędnego pouczenia, a w zasadzie jego braku, utwierdzając ją w przekonaniu, że informacje uzyskane w MOPS są właściwe. Takie przekonanie Strona miała cały czas, albowiem od 2021 r. do października 2023 r. nie otrzymała w tej sprawie żadnej korespondencji. Mając powyższe na uwadze podniesiono, że brak zawinienia w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania jest oczywisty, gdyż Strona została pozbawiona obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności prawnych. Organ pierwszej instancji nie pouczył jej bowiem właściwie o trybie złożenia odwołania, co stanowi ograniczenie prawa Strony do obrony, zaś Strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności. Postanowieniem z 20 maja 2025 r. Kolegium, na podstawie art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 59 § 1 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 58 k.p.a. oraz przeprowadził wywód prawny dotyczący instytucji przywrócenia terminu, oceniając następnie, że w niniejszej sprawie Strona nie uprawdopodobniła, iż do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Odnosząc się do kwestii błędnego pouczenia o trybie wniesienia odwołania od decyzji Burmistrz Kolegium przytoczyło treść pouczenia zawartego w dziewięciu decyzjach Burmistrza z 2 i 3 grudnia 2023 r., dotyczących uchylenia decyzji przyznających Stronie świadczenia rodzinne i świadczenia wychowawcze w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, oceniając, że w pouczeniu tym wprost wskazano na możliwość wniesienia odwołania. Kolegium wskazało jednocześnie, że jakkolwiek właściwy organ odwoławczy, na skutek usterki edytorskiej powielonej także w innych sprawach, nie znalazł się w nim wprost, to z treści pouczenia wynika, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Sam zaś skrót organu odwoławczego został wskazany w kontekście skutku oświadczenia o zrzeczeniu się odwołania. Kolegium wskazało też, że wniesienie odwołania nie wymaga bezwarunkowo specjalistycznej wiedzy ani szczególnej formy, bo do jego skutecznego złożenia wystarczy wyrażenie niezadowolenia przez stronę. Zdaniem Kolegium Strona mogła wnieść odwołanie składając je w siedzibie organu pierwszej instancji lub do niego przesyłając. Organ odwoławczy zauważył też, że przepisy art. 129, art. 132 i art. 133 k.p.a. przewidują konieczność złożenia odwołania za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję oraz jego względną dewolutywność, tj. możliwość załatwienia sprawy w trybie autokontroli. Kolegium nie dało wiary temu, jakoby pracownicy organu pierwszej instancji celowo wprowadzili Stronę w błąd co do możliwości wniesienia odwołania. W ocenie organu odwoławczego niewątpliwie, o ile Strona przeczytała ze zrozumieniem zaskarżoną decyzję i jej pouczenie oraz rzeczywiście zasięgała informacji, to z pewnością dowiedziała się, że odwołanie od decyzji może złożyć, tym bardziej, że wynika to wprost z pouczenia. Z pewnością jednak Strona nie uzyskała pouczenia, że odwołania złożyć "nie może", gdyż decyzja z 2 grudnia 2021 r. nie była pierwszą, jaką Strona otrzymała w życiu - otrzymywała decyzje w zakresie świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego. Strona brała też udział w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę. Natomiast okolicznościami, które nie uzasadniają przywrócenia terminu są m.in. nieznajomość prawa, brak wiedzy, nieznajomość praktyki sądowej lub urzędowej, niezrozumienie lub niewłaściwa ocena treści otrzymywanych pism urzędowych. Końcowo Kolegium wskazało, że w sprawie nie został zachowany siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Kwestionowana decyzja (podobnie jak osiem pozostałych) została doręczona Stronie 9 grudnia 2021 r., natomiast datowane na dzień 11 października 2023 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 17 października 2023 r. W skardze na postanowienie Kolegium z 20 maja 2025 r. M. K., reprezentowana przez pełnomocnik będącą adwokatem, zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 58 k.p.a. poprzez: a) nieprzywrócenie terminu do złożenia odwołania poprzez brak ustalenia i rozważenia "przyczyny uchybienia terminu" oraz "dnia ustania tejże przyczyny", b) błędne ustalenia daty, od której należy liczyć termin powzięcia przez Skarżącą wiedzy o przysługujących jej środkach zaskarżenia; 2. art. 9 k.p.a. polegające na niezapewnieniu stronie postępowania administracyjnego odpowiedniej informacji i wyjaśnień, co skutkowało negatywnym wpływem na jej prawa i obowiązki; 3. art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 80 w zw. z art. 107 k.p.a., do którego doszło w związku z nieuzasadnioną w żaden sposób odmową rozpoznania zarzutów wniesionego odwołania wobec nieuzasadnionego stwierdzenia uchybienia terminowi jego wniesienia; 4. art. 7 i art. 77 k.p.a., do którego doszło w związku z nieprzeprowadzeniem przez organy administracyjne z urzędu niezbędnego postępowania dowodowego w sprawie i nie uchylenie w związku z tym zaskarżonej decyzji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu odwoławczym wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że Kolegium nie dokonało właściwej i gruntownej analizy stanu faktycznego wskazanego przez Skarżącą i leżącego u podstaw zasadności jej wniosku. Zdaniem strony skarżącej w niniejszej sprawie trudno nie zaakceptować faktu, że uzyskane przez Skarżącą informacje w MOPS w zakresie braku konieczności podjęcia kroków prawnych były błędne. Po drugie, sama decyzja pozbawiła Stronę możliwości odwołania wobec błędnego pouczenia, a w zasadzie jego braku i tym samym utwierdzając ją w przekonaniu, że informacje uzyskane od pracowników MOPS są właściwe. Zaznaczono, że takie przekonanie Strona miała cały czas, albowiem od 2021 r. do października 2023 r. nie otrzymała w tej sprawie żadnej innej korespondencji. Tym samym, brak zawinienia Skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania w ustawowym terminie jest oczywisty, albowiem została ona pozbawiona obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności procesowych. Skarżąca podniosła, że w przypadku, jaki ma niewątpliwie miejsce w niniejszej sprawie, organ nie pouczył jej w sposób właściwy o trybie złożenia odwołania, zaś ona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych wskutek uzyskania tych informacji w kancelarii adwokackiej. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazano, że za błędne pouczenie uznaje się sytuację, w której przedstawione w decyzji pouczenie jest poprawne od strony formalnoprawnej, jednak niepełne. Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie mamy do czynienia z całkowitym brakiem wskazania organu, do którego należy złożyć odwołanie oraz z ewidentnym wprowadzeniem jej w błąd przez pracowników MOPS. Końcowo, odwołując się do poglądów doktryny, podniesiono, że ze względu na ochronę wynikającą z art. 9 k.p.a. kwestia nieznajomości prawa w prawie administracyjnym nie wywołuje takich skutków jak w innych gałęziach prawa. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 20 maja 2025 r. odmawiające M. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Pruszcza Gdańskiego z 2 grudnia 2021 r. uchylającej decyzję tego organu z 10 lipca 2017 r. przyznającą Skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: M. J. i O. J. w okresie od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia przywołano art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest spełnienie przez Skarżącą trzech ze wskazanych wyżej przesłanek przywrócenia terminu. Spór koncentruje się natomiast wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odniesieniu do tej spornej w sprawie przesłanki w piśmiennictwie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez Skarżącą. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (zob. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r. sygn. akt III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Ponadto wskazuje się, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2857/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przeszkody powodując uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu (zob. wyroki NSA: z 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2369/16, z 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 1580/12 i z 19 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1347/11 oraz postanowienie NSA z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II GZ 599/17). Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Należy jednak zaznaczyć, że o ile uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, to jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości, graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z 19 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2582/16). Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że okolicznościami, które spowodowały uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. były: brak właściwego pouczenia w tej decyzji oraz uzyskanie przez Skarżącą błędnej informacji w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim. Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych we wniosku z 11 października 2023 r. okoliczności należy zauważyć, że w pouczeniu zawartym w decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. wskazano, że: "od niniejszej decyzji stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania za pośrednictwem tutejszego Ośrodka w terminie 14 dni od daty doręczenia". Oceniając tak sformułowaną treść pouczenia należy wskazać, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Zgodnie natomiast z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W judykaturze wskazuje się, że treść art. 112 k.p.a. należy rozumieć w taki sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu. W przypadku procedury administracyjnej środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, który organ administracji jest zobowiązany uwzględnić stwierdzając, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony (zob. wyrok NSA z 4 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 1940/22). W związku z tym, w przypadku braku wskazania wprost organu odwoławczego w pouczeniu decyzji organu pierwszej instancji, brak winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania należy oceniać w okolicznościach konkretnej sprawy. Nawet bowiem w sytuacji, gdy w pouczeniu nie wskazano organu odwoławczego, to zdaniem Sądu możliwość wniesienia odwołania pozostaje zapewniona wobec niewątpliwego wskazania, że odwołanie można wnieść za pośrednictwem organu pierwszej instancji. W takim przypadku pouczenie nie powoduje dla strony negatywnych konsekwencji, gdyż może ona złożyć odwołanie na adres organu pierwszej instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że na art. 112 k.p.a. może powołać się strona, która zastosowała się do błędnego pouczenia zawartego w decyzji. Dla wystąpienia skutku przewidzianego w tym przepisie nie jest zatem wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie, lecz jest konieczne, aby strona zastosowała się do tego pouczenia, tj. zgodnie z pouczeniem wniosła środek zaskarżenia przewidziany w tym przepisie (zob. wyrok NSA z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 3246/18 i wyrok WSA w Gliwicach z 9 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1102/20). Na gruncie niniejszej sprawy Skarżąca nie zastosowała się do pouczenia zawartego w decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r., gdyż we wskazanym w tej decyzji terminie nie wniosła od niej odwołania, nawet bezpośrednio do organu pierwszej instancji, bez wskazania organu odwoławczego. Gdyby Strona wniosła odwołanie to w takim wypadku Burmistrz byłby zobowiązany do jego przekazania właściwemu organowi odwoławczemu, a badanie zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia uwzględniałoby te okoliczności. Zatem Skarżąca mogłaby się powoływać na błędne pouczenie i domagać zastosowania art. 112 k.p.a., gdyby po zapoznaniu się z treścią pouczenia w decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. wniosła odwołanie do niewłaściwego organu, bo tylko w tym zakresie pouczenie to było dotknięte błędem. Jednak Strona nie podjęła żadnych działań zmierzających do zaskarżenia decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. w wyznaczonym terminie 14 dni, ani w niedługim czasie po tym terminie. Stwierdzić tym samym należy, że brak w ww. pouczeniu wskazania, do jakiego organu wnosi się odwołanie, de facto nie wywołał dla Strony negatywnych skutków w postaci niezłożenia odwołania w terminie. Należy także zauważyć, że Skarżąca w istocie nie kwestionuje, iż zapoznała się ze spornym pouczeniem. Skoro tak, to powinna dostrzec, że w dalszej jego części organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż "Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna i prawomocna, co oznacza brak możliwości zaskarżenia decyzji do SKO w Gdańsku" (podkreślenie Sądu). Zatem, choć w pierwszej części pouczenia Burmistrz nie wskazał konkretnego organu odwoławczego, to z dalszej treści tego pouczenia jasno wynika, że tym organem jest SKO w Gdańsku. Wnikliwe odczytanie całego pouczenia powinno więc skłonić Stronę należycie dbającą o swoje interesy do wniesienia odwołania choćby i do organu pośrednio wskazanego w tym pouczeniu. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżąca wskazała także, że po otrzymaniu decyzji z 2 grudnia 2021 r. w siedzibie MOPS w Pruszczu Gdańskim otrzymała informację, że ostateczną decyzję w sprawie podejmie Wojewoda Pomorski. Natomiast po otrzymaniu decyzji Wojewody z 26 września 2023 r. zobowiązującej ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami podjęła działania mające na celu wniesienie odwołania od decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. W ocenie Sądu powyższa argumentacja, w świetle pozostałych przedstawionych okoliczności, nie uzasadnia twierdzenia, że doszło do wprowadzenia w błąd Skarżącej w zakresie możliwości wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. Przede wszystkim Strona nie uprawdopodobniła, że udzielenie takiej informacji miało miejsce, a także nie wykazała, aby taka ewentualna informacja od osób trzecich mogła mieć wpływ na możliwość dochowania terminu do wniesienia odwołania. Ponadto należy zauważyć, że art. 112 k.p.a. pozwala na zwolnienie strony z winy w niedochowaniu terminu w sytuacji błędnego pouczenia zawartego w decyzji administracyjnej, nie zaś w sytuacji uzyskania ustnych informacji od pracowników organu administracji publicznej. Jak już wyżej wskazano, kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (zob. postanowienie NSA z 22 maja 2019 r. sygn. akt II GZ 81/19). Uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna (zob. postanowienia NSA: z 5 października 2012 r. sygn. akt II OZ 862/12 i z 7 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 70/13). Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymaga wskazania takich konkretnych, weryfikowalnych okoliczności, które w realiach sprawy uniemożliwiały dokonanie czynności w terminie, mimo przedsięwzięcia dostępnych środków organizacyjnych (zob. wyrok NSA z 23 września 2025 r. sygn. akt II OSK 713/23). W ocenie Sądu powoływana okoliczność, że Strona otrzymała w siedzibie MOPS informację o braku konieczności podjęcia kroków prawnych, nie stanowi również o naruszeniu art. 9 k.p.a. Zarówno bowiem art. 127 k.p.a., jak i zawarte w decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. pouczenie, nie obligują strony postępowania do wniesienia odwołania, uznając je za jej uprawnienie. Przepis art. 9 k.p.a. nie stawia przy tym organu administracji publicznej w pozycji pełnomocnika strony, nie nakłada na ten organ obowiązku udzielania stronom porad prawnych, czy też prowadzenia dla nich doradztwa. Z treści art. 9 k.p.a. nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego wskazówek co do zasadności czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. O tym, czy określone czynności procesowe zostaną przez stronę podjęte decyduje sama strona, zaś zasady ogólne k.p.a., w tym wyrażona w art. 9 zasada informowania, choć mają na celu ochronę praw strony w postępowaniu administracyjnym, nie mogą jednak być odczytywane w taki sposób, który zwalniałby stronę postępowania od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, aby w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. wyrok NSA z 12 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1555/20). Z okoliczności niniejszej sprawy wynika natomiast, że Skarżąca podjęła działania mające na celu wniesienie odwołania od decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. dopiero po otrzymaniu decyzji Wojewody zobowiązującej ją do zwrotu świadczeń. Na gruncie niniejszej sprawy nie stanowi to jednak przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z 2 grudnia 2021 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo uznało, iż Strona nie spełniła przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a., nie uprawdopodobniła bowiem zaistnienia niezależnej przeszkody uniemożliwiającej jej wniesienie odwołania we właściwym terminie. Jeszcze raz należy podkreślić, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 733/23). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zdaniem Sądu Kolegium dokonało wystarczających dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych oraz w sposób prawidłowy oceniło zebrany w sprawie materiał dowodowy. Podstawy zastosowania art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały w wystarczający sposób ujawnione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które spełnia wymagania stawiane przez art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]