II SA/Gd 631/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. i N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odrzucić wniosek skarżących B. S. i N. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. B. S. i N. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 27 czerwca 2014 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [..] w miejscowości U. obr. geod. B. Wraz ze skargą skarżące złożyły wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że decyzja organu odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. została wysłana do N. S., jako strony postępowania, na adres ul. W. J. [..] w T. W związku z jej niepodjęciem Kolegium uznało decyzję za skutecznie doręczoną. Tymczasem, zdaniem skarżącej, decyzja ta nigdy nie została jej doręczona. Mając na uwadze, że wcześniej Kolegium długo prowadziło postępowanie skarżąca nie dowiadywała się co się dzieje z przedmiotowym postępowaniem odwoławczym. Dopiero działania podejmowane przez właścicieli działki nr [..] zaniepokoiły skarżącą, która skontaktowała się z Kolegium i otrzymała informację, że sprawę rozstrzygnięto decyzją w 2015 r. Wobec tego, pismem z dnia 27 września 2021 r. skarżąca wniosła o przesłanie fotokopii wydanej decyzji, co uczyniono drogą elektroniczną w dniu 29 września 2021 r. W konsekwencji, zdaniem skarżącej, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 p.p.s.a. został zachowany. Ponadto, wskazano na brak zawinienia skarżących w związku z niedoręczeniem N. S. decyzji Kolegium w sytuacji, gdy powinna była ją otrzymać. Skarżąca wskazała, że decyzja została wysłana na adres ul. W. J. [..] w T., podczas gdy w odwołaniu podała inny adres, tj. [..]. Ponadto, skarżąca wyjaśniła, że w mieszkaniu przy ul. W. J. w T. mieszkała do końca grudnia 2013 r. a od stycznia 2014 r. była zameldowana w U., lecz podała adres do korespondencji swoich rodziców, tj. ul. N. w T. O fakcie tym skarżąca poinformowała organ. Na dowód tego skarżąca załączyła kopię pisma organu I instancji z dnia 20 marca 2014 r., które zostało wysłane właśnie na adres ul. N. w T. Pomimo tego, Kolegium wysłało decyzję z dnia 16 listopada 2015 r. na nieaktualny adres skarżącej. W piśmie z dnia 4 listopada 2021 r. skarżąca wskazała, że w dniu 4 grudnia 2013 r. wymeldowała się ze wskazanego adresu, gdzie zamieszkiwała wraz z rodzicami i poinformowała Urząd Gminy wskazując nowy adres – ul. N. w T. W odwołaniu z dnia 27 lipca 2014 r. od decyzji Wójta z dnia 27 czerwca 2014 r. skarżąca wskazała kolejny adres: [..], z uwagi na fakt, że jest pod tym adresem zameldowana. Organ I instancji przesyłając do Kolegium ww. odwołanie, podał błędny adres, tj. ul. W. J. w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżących podlega odrzuceniu. Na podstawie art. 86 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (§ 2). Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Zgodnie zatem z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Dodatkowo art. 87 § 5 p.p.s.a. zaostrza warunki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, z uwagi na złożenie go po upływie roku od uchybienia terminowi, od wypadków wyjątkowych. Ich niezaistnienie skutkuje odrzuceniem wniosku jako niedopuszczalnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przepis art. 53 § 1 p.p.s.a. określa początek biegu terminu do wniesienia skargi jedynie w przypadku doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu, termin 30 dni na wniesienie skargi liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie lub stronom, które uczestniczyły w tym postępowaniu. Oznacza to, że skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji – jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji stronie postępowania, będącej adresatem decyzji – nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2015 r. została wprowadzona do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie stronom postępowania administracyjnego. Natomiast doręczenia wskazanej decyzji N. S. dokonano na adres ujawniony w aktach sprawy, na który już wcześniej były dokonywane skuteczne doręczenia, z pominięciem jednak nowego adresu wskazanego w samym odwołaniu przez skarżącą. Przesyłka w ten sposób zaadresowana do skarżącej wróciła do nadawcy z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie", co spowodowało jej pozostawienie w aktach ze skutkiem doręczenia na zasadzie art. 44 § 4 k.p.a. Powyższe okoliczności faktyczne mają wpływ zarówno na ocenę skuteczności dokonanego N. S. doręczenia zaskarżonej decyzji, jak i na stwierdzenie, czy została ona bez swojej winy pozbawiona udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy. Pozbawienie udziału strony w postępowaniu to również pozbawienie udziału w czynnościach decydujących, a zatem obejmuje przypadki gdy stronie nie doręczono decyzji. Oznacza to pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji. Niedoręczenie decyzji kończącej postępowanie oznacza bowiem, że strona nie ma wiedzy o rozstrzygnięciu sprawy, sposobie jej rozstrzygnięcia i motywach orzeczenia, a także nie ma praktycznej możliwości jej zaskarżenia czy to poprzez wniesienie odwołania, jeśli do nieprawidłowości doszło na etapie organu I instancji, czy to poprzez wniesienie skargi do sądu, jeśli nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji organu II instancji. W takich przypadkach stronie pozbawionej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, przysługuje prawo do żądania wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 4 k.p.a. W wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1676/15, NSA wskazał, że stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyroki NSA z 13 lipca 1999 r. IV SA 703/97, z 10 października 2006 r. II OSK 1209/05, z 12 lutego 2010 r. II OSK 355/09, z 17 czerwca 2010 r. I OSK 1126/09, z 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09, z 17 kwietnia 2012 r. II OSK 154/11; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 472; A Wróbel, Komentarz do art. 129 K.p.a., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, s. 548 i powołane tam orzecznictwo NSA i WSA). W tej sytuacji usprawiedliwieniem uchybienia terminu do wniesienia skargi nie może być brak doręczenia decyzji organu II instancji, albowiem zdarzenie to stanowi przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego. Nie można bowiem, odwołując się de facto do bezterminowej możliwości wniesienia skargi przez stronę uczestniczącą w postępowaniu, której nie doręczono decyzji, dopuścić do powstania stanu niepewności co do praw i obowiązków stron wynikających z tej decyzji. Wobec tego, ujawnionych okoliczności nie można było uznać za przypadek wyjątkowy w rozumieniu przepisu art. 87 § 5 p.p.s.a. Pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać ścieśniająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2006 r., II OZ 961/06, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżoną decyzję Kolegium wydało w dniu 16 listopada 2015 r. Jej doręczeń pozostałym stronom postępowania dokonano na przełomie listopada i grudnia 2015 r., natomiast skarga z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia została wniesiona do Sądu w dniu 4 października 2021 r. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niedopuszczalne, skoro w dniu jego wniesienia upłynął więcej niż rok od uchybionego terminu, a w jego treści nie wskazano okoliczności świadczących o wyjątkowości sytuacji. Wskazać przy tym należy, że powyższa ocena jest adekwatna zarówno w odniesieniu do N. S., która od 1 października 2020 r. nie jest już właścicielką działek nr [..] i [..] położonych w miejscowości B., jak i w odniesieniu do aktualnej ich właścicielki – B. S., która wstąpiła w sytuację prawną, w tym procesową, swojej poprzedniczki prawnej z dniem zawarcia umowy darowizny wskazanych nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 88 i art. 87 § 5 p.p.s.a., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako niedopuszczalny.