II SA/Gd 650/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-03-05

Skład orzekający: Diana Trzcińska, Krzysztof Kaszubowski, Wojciech Wycichowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przyznanie specjalnego zasiłku celowego osobie, której dochód przekracza kryterium dochodowe, wymaga wykazania "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a jeśli tak, to jakie okoliczności mogą być uznane za takie przypadki?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną. Stwierdził, że choć skarżący systematycznie korzysta z pomocy społecznej i jego sytuacja materialna oraz zdrowotna jest trudna, nie spełnia on kryteriów dochodowych do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Organy prawidłowo rozważyły przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 tej ustawy, jednakże przyznanie tego świadczenia, mającego charakter uznaniowy i wyjątkowy, wymaga wykazania "szczególnie uzasadnionego przypadku", a sytuacja skarżącego, mimo trudności, nie nosiła cech nagłych, drastycznych i ingerujących w plany życiowe zdarzeń, które uzasadniałyby odstępstwo od kryterium dochodowego. Ponadto, organy muszą uwzględniać ograniczone możliwości finansowe oraz liczbę innych potrzebujących osób.
Stan faktyczny
Skarżący M. K. wystąpił o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży i leków. Organ I instancji przyznał zasiłek w łącznej kwocie 200 zł miesięcznie, uznając, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe, ale sytuacja uzasadnia przyznanie pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając uznaniowy charakter specjalnego zasiłku celowego i ograniczone środki finansowe organów. Skarżący wniósł skargę do WSA, nie formułując konkretnych zarzutów. Sąd oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr SKO Gd/3366/23 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. M. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2024 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 14 marca 2023 r. M. K. (dalej jako: "skarżący", "strona", "wnioskodawca") wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku z wnioskiem o przyznanie o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej na zakup odzieży i leków. W dniu 29 marca 2023 r. pracownik organu przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego, podczas którego ustalono aktualną sytuację finansową, mieszkaniową i zdrowotną skarżącego. Decyzją z dnia 30 marca 2023 r. Prezydent Miasta Gdańska (dalej jako: "organ I instancji", "Prezydent") przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy na zakup odzieży od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. w kwocie 100 zł miesięcznie oraz specjalny zasiłek celowy na zakup leków od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. w kwocie 100 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód strony przekracza tzw. kryterium dochodowe wynikające z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.; zwanej dalej "u.p.s."). Prezydent wyjaśnił ponadto, że ustalając wysokość przysługującego świadczenia wziął pod uwagę, stosownie do treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 u.p.s., uprawnienia, zasoby i możliwości strony oraz możliwości finansowe organu. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, że decyzja organu I instancji jest sprzeczna ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a także ze stanem prawnym, w tym przepisami u.p.s. Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: organ odwoławczy, Kolegium), decyzją z 18 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, przywołując m. in.: treść przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 u.p.s. wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie spółdzielcze, które jest zadłużone i nie jest on w stanie płacić zaległości ani bieżącego czynszu. Wnioskodawca jest w wieku poprodukcyjnym, nie pracuje dorywczo; utrzymuje, że nie ma dostępu do świadczenia emerytalnego, gdyż jest ono w pełni zajęte przez komornika. Poproszony o dostarczenie informacji od komornika o wysokości zajętej emerytury podaje, że komornik odmawia wydania zaświadczenia i wyprasza go z kancelarii. Ustalono, że wnioskodawca otrzymuje z ZUS-u emeryturę w wysokości 1.837,41 zł, z której potrącane jest zajęcie komornicze w kwocie 504,78 zł (zaświadczenie w aktach organu I instancji) zatem do wypłaty pozostaje 1.332,63 zł. Strona podaje, że nie otrzymuje pomocy finansowej od dzieci, nie ma zamiaru wyjechać za granicę do dzieci, gdyż uważa, że ma zbyt wiele toczących się spraw sądowych. Wnioskodawca nie podaje aby leczył się psychiatrycznie; wskazuje, że zakupuje maści na egzemy (koszt około 250 zł). Ma zlecone badania okresowe przez lekarza rodzinnego. Został objęty wsparciem pracownika Zespołu Pracy Socjalnej w celu unormowania jego sytuacji ekonomicznej, zdrowotnej, jednak nie widzi konieczności współpracy. Jest zainteresowany kursem obsługi komputera, a także bezpłatnym posiłkiem realizowanym przez Stowarzyszenie [...]. Wnioskodawca został poinformowany o możliwości bezpłatnego skorzystania ze sklepu społecznego przy ul. A. [...] w G. W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie dokonane przez organ I instancji jest prawidłowe. Prezydent wskazał, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Uwzględniając poczynione ustalenia, organ postanowił jednak przyznać pomoc. Ustalając wysokość przysługującego świadczenia, wzięto pod uwagę, stosownie do treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, uprawnienia, zasoby i możliwości strony oraz możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku. Kolegium wyjaśniło, że MOPR w Gdańsku dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych i nie jest w stanie zabezpieczać wszystkich zgłaszanych potrzeb. Kwota przypadająca na jedno środowisko na rok 2023 r. wynosi średnio 1.100,63 zł, co miesięcznie daje kwotę 91,72 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc przewidziana w przepisie art. 41 pkt 1 u.p.s. stanowi świadczenie przyznawane na zasadzie uznaniowości o charakterze wyjątkowym. Skierowana jest do osób lub rodzin, którym - co do zasady - nie przysługują świadczenia z pomocy społecznej, gdyż ich dochody przekraczają ustawowe kryterium dochodowe. Przyznanie tego rodzaju świadczenia związane jest ze ściśle skonkretyzowanym celem, a zatem jest uzależnione od oceny, czy sytuacja życiowa osoby (rodziny) występującej o przyznanie takiej pomocy, nosi cechy "szczególnie uzasadnionego przypadku". Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Końcowo Kolegium zauważyło, że skarżący jest pod stałą opieką organu I instancji, który wspomaga go w miarę uznania i w miarę posiadanych środków. M. K. wniósł skargę na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego, nie formułując jednak w jej treści żadnych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o zastosowanie tego trybu złożył organ administracji w odpowiedzi na skargę, a skarżący się temu nie sprzeciwił. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 30 marca 2023 r., przyznającą skarżącemu w okresie od dnia 1 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. specjalny zasiłek celowy na zakup: odzieży (w kwocie 100 zł miesięcznie) oraz leków (w kwocie 100 zł miesięcznie). Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 901). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom czy rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 u.p.s.) z zaznaczeniem, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Stosownie do art. 36 u.p.s. pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2). Jednym ze świadczeń pieniężnych jest zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). Właśnie o przyznanie takiej m. in. formy pomocy wystąpił skarżący we wniosku z 14 marca 2023 r. Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że - jak wynika z art. 8 u.p.s. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296) - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zatem pomoc w ramach zasiłku celowego może zostać przyznana wyłącznie osobom spełniającym warunki do uzyskania pomocy w trybie u.p.s., których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 tej ustawy. W trybie aktualizacji wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że skarżący (ur. 26 marca 1953 r.) jest osobą samotnie gospodarującą, jego dzieci przebywają za granicą i nie udzielają mu pomocy. Ustalono ponadto, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu należącym do spółdzielni mieszkaniowej, jest w wieku poprodukcyjnym i otrzymuje emeryturę z ZUS w wysokości 1.837,41 zł, z której potrącane jest zajęcie komornicze w kwocie 504,78 zł (do wypłaty pozostaje 1.332,63 zł), jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Podczas wywiadu poinformowano skarżącego o możliwości bezpłatnego skorzystania ze sklepu społecznego mieszczącego się przy ul. A. [...] w G. Sądowi znana jest sytuacja skarżącego oraz zakres udzielanej mu pomocy z szeregu innych spraw zainicjowanych jego skargami (m. in. w sprawach o sygn. akt III SA/Gd 572/21, III SA/Gd 573/21, III SA/Gd 662/21, III SA/Gd 663/21, III SA/Gd 664/21, III SA/Gd 665/21, II SA/Gd 221/22, II SA/Gd 222/22, II SA/Gd 653/22, II SA/Gd 654/22, czy II SA/Gd 655/22). Skarżący systematycznie składa wnioski o pomoc i wielokrotnie pomoc taką otrzymuje, a jego niezbędne potrzeby, jak wyżywienie, ogrzewanie mieszkania, leki i środki higieniczne zaspokajane są - przynajmniej częściowo - ze środków finansowych pozostawionych do dyspozycji organu pomocy społecznej oraz w wysokości zbliżonej do średniej wysokości świadczeń realizowanych w tym zakresie. Zestawiając ze sobą powołane na wstępie przepisy u.p.s. z przedstawionym wyżej stanem faktycznym stwierdzić należy, że skarżący nie spełnia wszystkich warunków, aby uzyskać pomoc w formie świadczenia pieniężnego, jakim jest zasiłek celowy. Jak słusznie wskazały organu obu instancji - dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s., wyniósł bowiem 1.837,41 zł. W sytuacji braku podstaw - ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s. organy rozważyły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s.. ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym jednak, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia (por. wyroki NSA: z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1557/19 i z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 711/17, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien zatem być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść wskazanych wyżej przepisów u.p.s., w których ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji publicznej wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola sądowa obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja uznaniowa powinna być oparta o wszechstronne ustalenie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie sytuacji materialnej i dochodowej oraz potrzeb wnioskodawcy oraz analizę tej sytuacji w odniesieniu do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy (por. wyrok WSA w Olsztynie z 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 4/22). W przedmiotowej sprawie organy wzięły pod uwagę, że część należnej skarżącemu emerytury zajmuje komornik i przyznały w okresie od dnia 1 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. specjalny zasiłek celowy na zakup: odzieży (w kwocie 100 zł miesięcznie) oraz leków (w kwocie 100 zł miesięcznie). Niezależnie od powyższego należy wskazać, że skarżący w sposób systematyczny korzysta z pomocy społecznej. W tym kontekście podkreślić raz jeszcze należy, że celem pomocy społecznej jest wspieranie beneficjentów w przezwyciężaniu trudności związanych z pozyskaniem środków na niezbędne utrzymanie i skarżący - co wynika z akt tej oraz innych spraw rozpoznawanych przed tutejszym Sądem - pozostaje trwale objęty takim wsparciem. Sąd nie kwestionuje, że sytuacja materialna skarżącego, jak również jego sytuacja osobista (zdrowotna), jest trudna. Jednakże Sąd w ramach swych kompetencji może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa. Te z kolei nakazują organom pomocy społecznej wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Obowiązek pomocy społecznej "wspierania" osób potrzebujących nie oznacza, że organy są obowiązane utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie i finansować wszelkie ich potrzeby, nawet te konieczne. Stanowi o tym art. 3 ust. 4 u.p.s., który jednoznacznie wskazuje, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom, ale i też możliwościom ośrodków pomocy społecznej. Należy jeszcze raz podkreślić, że zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna lub zdrowotna była trudna (zob. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 432/21). W judykaturze trafnie zwraca się uwagę, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (zob. wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16). Organ, ustalając wysokość zasiłku celowego, zobligowany jest wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (zob. wyroki NSA: z 4 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1153/21, z 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 698/16, z 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06). Całokształt powyższych okoliczności przemawiał za prawidłowością podjętych przez organy rozstrzygnięć. Należy podkreślić, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, czy też nie w pełnym zakresie zostanie uwzględniony przez organ pomocy społecznej, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych danego organu udzielającego pomocy. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło