III SA/Gd 738/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 16 maja 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej G. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 25 kwietnia 2019 r. G. K. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem - J. K. Do wniosku dołączono szereg dokumentów, w tym poza dokumentacją medyczną i orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS - kserokopię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18 (dotyczącego możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do zasiłku dla opiekuna), a także dodatkowe pisemne uzasadnienie złożonego przez G. K. wniosku, w którym wnioskodawczyni wskazała na skutki jakie dla przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Decyzją z dnia 16 maja 2019 r., nr [...] Burmistrz Gminy K. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., powoływana dalej w skrócie jako "u.ś.r."), gdzie zastrzeżono, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała do ukończenia 18 roku życia lub 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej. Na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS zaś ustalono zaś, że J. K urodzony w 1965 r. jest osobą, której niepełnosprawność została ustalona dopiero od października 2018 r. W treści decyzji przywołano także treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. stanowiącego, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym zakresie organ ograniczył się do wskazania, że dokonał analizy materiału dowodowego sprawy i stwierdził, że dołączone do sprawy dokumenty dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna (w postaci kopii wyroku NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18) "nie są przedmiotem merytorycznym w tej kwestii czyli świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku dla opiekuna". W odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. profesjonalny pełnomocnik G. K. wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji i orzeczenie przez Kolegium, co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym uchyleniu decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona stanęła na stanowisku, że żadna ze wskazanych w zaskarżonej decyzji okoliczności to jest, ani powstanie niepełnosprawności J. K. w wieku 53 lat, ani też wcześniejsze przyznanie G. K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie stanowią przeszkody do ustalenia wobec niej prawa do korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że skutkiem wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stało się ukształtowanie nowego stanu prawnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organy mają zatem obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 17 u.ś.r., ale z wyłączeniem tej części przepisu, która została uznana za niekonstytucyjną. Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie strony, organ naruszył także art. 17 ust. 5 pkt 1 b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. ponieważ w chwili złożenia wniosku G. K. mogła dokonać wyboru korzystniejszego świadczenia (świadczenie pielęgnacyjne), niż to z którego do tej pory korzystała (specjalny zasiłek opiekuńczy). Podkreślono, że strona korzysta z pomocy w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ dotychczasowe regulacje uniemożliwiały jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W demokratycznym państwie prawa niedopuszczalna jest przy tym sytuacja "przymuszania" obywateli do występowania o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych. Decyzją z dnia 9 września 2019 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jako zgodną z prawem. W podstawie prawnej wydania decyzji podano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a") oraz art. 17 ust. 1 lit. b i art. 27 u.ś.r. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania świadczenia w przedmiotowej sprawie ponieważ J. K stał się osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności po ukończeniu 25 roku życia. Organ wyjaśnił, że nie kwestionuje wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ale stoi na stanowisku, że na etapie postępowania administracyjnego nie ma podstaw do jego uwzględnienia. Trybunał Konstytucyjny nie pozbawił bowiem mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu lecz zlecił ustawodawcy jego korektę w celu usunięcia niezgodności z Konstytucją Przepis ten przez ustawodawcę niż został jednak jak na razie zmieniony i nadal obowiązuje. W uzasadnieniu wskazano następnie, że w myśl art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1. świadczenia rodzicielskiego lub 2. świadczenia pielęgnacyjnego lub 3. specjalnego zasiłku opiekuńczego (...) - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Kolegium wyjaśniło, że w takich sprawach jak niniejsza z orzecznictwa sądów administracyjnych, wynika że: "art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. I aby ten wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zagwarantować stronie, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie rzeczywiście przyznane" (przytoczono wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18). Zdaniem Kolegium, powyższe uregulowanie nie ma jednak wpływu na treść kwestionowanego orzeczenia ze względu na brak przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 lit. b, wskazanej wyżej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. profesjonalny pełnomocnik G. K. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu przytoczono argumentację zaprezentowaną uprzednio w odwołaniu. W ocenie strony skarżącej, uwzględniając treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego należało przyjąć, że w sprawie zostały spełnione wszystkie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 u.ś.r. Organy dokonały jednocześnie błędnej wykładni przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 u.ś.r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca miała bowiem prawo dokonania wyboru świadczenia zgodnie z art. 27 ust. 5 cyt. ustawy. W ocenie strony skarżącej, wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. dokonana przez organ odwoławczy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy ma bowiem stanowić formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą tego ze względu na swój stan zdrowia. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że niniejsza skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., powoływanej dalej jako "u.ś.r." lub jako "ustawa"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca jako żona osoby wymagającej opieki należy do kręgu osób określonych w ww. przepisie. Mąż skarżącej, urodzony 7 stycznia 1965 r., orzeczeniem z dnia 8 listopada 2018 r. zaliczony został do osób całkowicie niezdolnych do pracy i niezdolnych do samodzielnej egzystencji od dnia 8 października 2018 r. (niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25-go roku życia). Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego organy uzasadniły faktem, że niepełnosprawność męża skarżącej istnieje dopiero od dnia 8 października 2018 r. Zatem niepełnosprawność nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, jak stanowi art. 17 ust. 1b ustawy. Należało w pierwszej kolejności wobec tego rozstrzygnąć, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej. Wskazać wobec tego należy, że Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym zakresie jego zastosowania. Wyrok ten odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Skutkiem tego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy - art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i stwierdzają o konieczności uchylenia decyzji (zob. wyroki NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16, z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16, z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 4020/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15, wyrok WSA w G. z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 51/17). W niniejszej sprawie zatem organy obu instancji wadliwie uznały, że skarżąca nie mogła uzyskać przedmiotowego świadczenia z tego względu, że niepełnosprawność jej męża istnieje od 53-go roku życia. Strona skarżąca zasadnie bowiem wskazuje, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienił sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, w ten sposób, że ocena spełniania przesłanek uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być dokonywana z pominięciem kryterium czasu powstania niepełnosprawności. Organy dokonają zatem oceny wniosku skarżącej w celu stwierdzenia, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełniał dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, jeżeli osoby wymienione w tym przepisie w celu sprawowania opieki nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ponadto trzeba zauważyć, że w zaskarżonej decyzji, ani też w poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, nie podniesiono wprost, aby przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był fakt pobierania przez skarżącą innego świadczenia, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ograniczono się bowiem tylko do przytoczenia treści art. 17 ust. 5 u.ś.r. (organ pierwszej instancji) oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. (organ odwoławczy) nie czyniąc jakichkolwiek ustaleń w sprawie. Organy obu instancji skoncentrowały się na argumentacji dotyczącej niespełnienia przez stronę skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy jako decydującej o odmowie przyznania świadczenia. W aktach administracyjnych sprawy przedstawionych Sądowi orzekającemu brak jest też decyzji w tym przedmiocie. Ponownie rozpatrując sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia powyższego stanowiska Sądu, w tym do pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Organy będą jednocześnie pamiętać, że fakt pobierania mniej korzystnego dla strony skarżącej świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego) nie wyklucza możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stronie przysługuje bowiem prawo wyboru jednego ze świadczeń (art. 27 ust. 5 u.ś.r.), o czym powinna zostać pouczona. Jak podnosi się też w orzecznictwie sądów administracyjnych dla zapewnienia minimum bezpieczeństwa materialnego osób niepełnosprawnych i ich opiekunów, których utrzymanie opiera się na świadczeniach należnych im od Państwa - nie ma przeszkód, aby w tej samej dacie i w powiązaniu z rozstrzygnięciem dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego, wydać rozstrzygnięcie o cofnięciu prawa strony do pobierania mniej korzystnego dla niej zasiłku opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., I OSK 1175/18). Oczywiście będzie to możliwe w przypadku, gdy strona będzie spełniać przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Na zakończenie rozważań można dodać, że kognicja sądu administracyjnego nie pozwala na przyznanie skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, gdyż naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.