III SA/Gd 757/19
WyrokWSA w Gdańsku2020-02-06
Skład orzekający: Bartłomiej Adamczak, Jolanta Sudoł, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania, która nie została opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy określająca tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania, stanowi akt prawa miejscowego. Brak jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym jest istotnym naruszeniem prawa, skutkującym nieważnością uchwały w całości. Ponadto, uchwała zawierała inne istotne naruszenia prawa, takie jak przekroczenie delegacji ustawowej poprzez modyfikację składu zespołu, formy oświadczenia o poufności oraz zakresu przetwarzania danych, a także wprowadzenie materialnoprawnych przesłanek odwołania członka zespołu, które nie były przewidziane w ustawie.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej z 2011 r. dotyczącą trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu interdyscyplinarnego do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Zarzucił jej istotne naruszenia prawa, w tym brak publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, przekroczenie delegacji ustawowej w zakresie określania składu zespołu, formy oświadczenia o poufności, zakresu przetwarzania danych oraz przesłanek odwołania członka zespołu. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że uchwała nie jest aktem prawa miejscowego i stanowi prawidłową realizację normy kompetencyjnej.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 26 sierpnia 2011 r. nr [...] w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu interdyscyplinarnego do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
W dniu 26 sierpnia 2011 r. Rada Miejska podjęła uchwałę nr [...] w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu interdyscyplinarnego ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie, oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania, dalej zwanej "uchwałą".
W podstawie prawej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "u.s.g.") oraz art. 9a ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493 ze zm. - dalej powoływanej jako "u.p.p.r.").
Prokurator Rejonowy w K. zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności.
Zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa, tj.:
1/ art. 2, art. 7 i art. 88 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 42 u.s.g. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1461 -dalej zwanej "ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych"), poprzez bezzasadne zaniechanie opublikowania tej uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego, w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a także wskazanie w § 6 uchwały, że wchodzi ona w życie z dniem jej podjęcia pomimo, iż powinna ona wejść w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia, chyba że w uchwale by określono dłuższy termin;
2/ art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 9a ust. 15 w zw. z art. 9a ust. 3 u.p.p.r. w zw. z § 115 oraz § 118 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 283 – zwanego dalej "rozporządzeniem"), poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i wskazanie w § 1 ust. 1 uchwały składu personalnego Zespołu Interdyscyplinarnego, modyfikując go w odniesieniu do brzmienia art. 9a ust. 3 i ust. 4 u.p.p.r., podczas gdy skład ten wynika wprost z przepisów ustawy i ma charakter obligatoryjny;
3/ art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 9c u.p.p.r. w zw. z § 115 w zw. z § 143 rozporządzenia, poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i wskazanie w § 1 ust. 4 uchwały że każdy członek Zespołu przed udziałem w pierwszym posiedzeniu składa pisemne oświadczenie o zachowaniu poufności wszelkich informacji i danych uzyskanych przy realizacji zadań w ramach pracy w Zespole, co stanowi naruszenie ww. ustawy, która dopuszcza inne formy złożenia powyższego oświadczenia niż tylko formę pisemną;
4/ art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 9c w zw. z art. 9a ust. 15 u.p.p.r. w zw. § 115 w zw. z § 143 rozporządzenia, poprzez wskazanie w § 1 ust. 5 zaskarżonej uchwały warunków i zakresu uprawnienia do przetwarzania danych osób dotkniętych przemocą w rodzinie i stosujących przemoc, w sposób odmienny niż w art. 9c u.p.p.r., co stanowi przekroczenie delegacji ustawowej;
5/ art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 9a ust. 2 i ust. 15 u.p.p.r. w zw. z § 115 i § 118 w zw. z § 143 rozporządzenia, poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i wskazanie w § 2 ust. 3 do uchwały, że uzasadnione podejrzenie naruszenia zasad poufności danych i informacji uzyskanych w ramach działania w zespole interdyscyplinarnym stanowi przesłankę uzasadniającą odwołanie w trybie natychmiastowym członka zespołu, podczas gdy ustawa nie przyznaje organowi gminy kompetencji do określania materialnoprawnych przesłanek odwołania członków Zespołu.
W uzasadnieniu skargi – odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 1. jej petitum – Prokurator wskazał m.in., że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uchwała w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego, o którym mowa w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, jest aktem prawa miejscowego. Warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego jest jego ogłoszenie zgodnie z art. 42 u.s.g. oraz na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. W zaskarżonej uchwale zapisano, że akt ten wchodzi w życie z dniem podjęcia, odstępując tym samym od opublikowania uchwały w dzienniku urzędowym. Zaniechanie ogłoszenia uchwały w dzienniku urzędowym powoduje zaś, że nie wywołuje ona skutków prawnych i jest nieważna.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów, co do zarzutu podniesionego w punkcie 2. skargi, zwrócono uwagę, że przepis art. 9a ust. 15 u.p.p.r. nie przewiduje dla rady gminy kompetencji do wskazania podmiotów wchodzących w skład zespołu interdyscyplinarnego, a tym bardziej do modyfikacji jej składu, gdyż o składzie zespołu stanowi sama ustawa (art. 9a ust. 3-5 u.p.p.r.), a wobec tego § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały określający skład zespołu interdyscyplinarnego w sposób odmienny niż ww. przepis, jest sprzeczny z art. 9a ust. 15 u.p.p.r. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej. W powyższym zakresie Rada wkroczyła w materię uregulowaną ustawą i ją jednocześnie zmodyfikowała, co jest niedopuszczalne, a jednocześnie nie ma podstaw prawnych, aby uznać, że postanowienia te uszczegóławiają przepis ustawy, bowiem art. 9a ust. 3-5 u.p.p.r. jest sformułowany jasno i kompleksowo.
Jako niezgodne z prawem – stosownie do zarzutu podniesionego w punkcie 3. skargi - należy także ocenić § 1 ust. 4 zaskarżonej uchwały, zgodnie którym każdy członek zespołu interdyscyplinarnego, przed udziałem w pierwszym posiedzeniu składa pisemne oświadczenie o poufności wszelkich informacji i danych uzyskanych przy realizacji zadań w ramach pracy w zespole. Postanowienia te stanowią modyfikację art. 9c ust. 3 u.p.p.r., a jednocześnie brak jest podstaw, aby uznać, że zapis ten ma charakter uszczegóławiający.
Podobnie ocenić należy zapisy zawarte w § 1 ust. 5 zaskarżonej uchwały (zarzut poniesiony w punkcie 4. skargi). Przepis art. 9c u.p.p.r. zawiera szczegółowe przepisy odnoszące się do przetwarzania danych przez członków zespołu interdyscyplinarnego, odmiennie określając zakres tych danych w odniesieniu do osób, co do których istnieje podejrzenie, że są dotknięte przemocą w rodzinie i osób dotkniętych przemocą w rodzinie, odmiennie co do osób co do których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, oraz osób stosujących przemoc w rodzinie i odmiennie co do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie z ww. osobami, a także osób zgłaszających podejrzenie stosowania przemocy w rodzinie oraz świadków tej przemocy. Rada Miejska zmodyfikowała zatem w niedopuszczalny sposób zapisy ustawowe, zmieniając zakres danych podlegających przetwarzaniu, co stanowi także rażące przekroczenie delegacji ustawowej z art. 9a ust. 15 u.p.p.r., bowiem kwestia przetwarzania danych osobowych nie wchodzi w zakres dyspozycji tego przepisu.
W odniesieniu do zarzutu wskazanego w punkcie 5. skargi wskazano na uchybienie dotyczące przesłanki odwoływania członka zespołu interdyscyplinarnego zaznaczając, że art. 9a ust. 2 u.p.p.r., przyznający wójtowi kompetencję do powołania członków tego zespołu, nie upoważnia jednak organu gminy (wójta) do określania przesłanek odwołania członka zespołu interdyscyplinarnego. Wobec tego § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały wskazujący, że członek Zespołu Interdyscyplinarnego może zostać odwołany w trybie natychmiastowym w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia zasad poufności danych i informacji uzyskanych w ramach działania w Zespole Interdyscyplinarnym na podstawie zarządzenia Burmistrza, jest niezgodny art. 9a ust. 2 i ust. 15 u.p.p.r., gdyż wprowadzona przesłanka odwołania członka wykracza poza upoważnienie do określenia trybu i sposobu odwołania członków zespołu interdyscyplinarnego. W świetle treści art. 9a ust. 15 u.p.p.r. rada gminy może uregulować wyłącznie tryb odwoływania członków zespołu, a więc procedurę pozbawienia członkostwa.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie wskazując, że nie doszło do zarzucanych naruszeń. Zdaniem Rady uchwała nie stanowi aktu prawa miejscowego, zaś wymienione przez Prokuratora przepisy uchwały stanowią prawidłowa realizację normy kompetencyjnej zawartej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne właściwe są w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Sąd administracyjny dokonuje wskazanej kontroli według stanu prawnego istniejącego w dacie podejmowania przez organ aktu stanowiącego przedmiot zaskarżenia. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazana kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy, zaś sąd administracyjny orzekając w jej granicach, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Z tych względów przepis ten należy stosować wraz z art. 91 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do istotnych wad uchwały, których wystąpienie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów jednostek samorządu terytorialnego do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996/3/90 oraz z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; zob. także: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny, 2001, z. 1-2, s. 102).
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie Prokurator upatrując istotnej wadliwości zaskarżonego aktu podniósł brak publikacji uchwały będącej aktem prawa miejscowego w Dzienniku Urzędowym Województwa.
Podstawę wydania przedmiotowej uchwały stanowił art. 9a ust. 15 u.p.p.r., zgodnie z którym rada gminy określi, w drodze uchwały, tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania.
Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych - z którą Sąd w niniejszym składzie w pełni się zgadza - uchwały w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania, uchwalane na podstawie art. 9a ust. 15 u.p.p.r., są aktami prawa miejscowego (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1922/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 262/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 1064/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 762/19). Z uwagi bowiem na charakter zespołu interdyscyplinarnego, jego zróżnicowany skład osobowy, zakres kompetencji, stosowane przez niego środki oraz treść upoważnienia ustawowego zamieszczonego w art. 9a ust. 15 u.p.p.r., nie może być wątpliwości, że normy prawne zawarte w takiej uchwale mają charakter norm generalnych, powszechnych na terenie gminy i wywołujących określone skutki prawne.
Mając na uwadze powyższe zapatrywania podkreślić należy, że do cech aktów prawa miejscowego orzecznictwo sądowe (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 282/08) zalicza:
1) oznaczenie adresata norm prawnych zawartych w takich aktach, pozostającego poza strukturą administracji. Jako źródła prawa powszechnie obowiązującego mogą one regulować postępowanie wszystkich kategorii adresatów (obywateli, organów, organizacji publicznych i prywatnych, przedsiębiorców). Akty prawa miejscowego są prawem dla wszystkich, którzy znajdą się w przewidzianej przez nie sytuacji. W praktyce oznacza to, że adresatami aktów prawa miejscowego są osoby będące mieszkańcami danej jednostki samorządu terytorialnego lub też tylko przebywające na terenie jej działania;
2) terytorialny zasięg obowiązywania aktu prawa miejscowego. Akty te obowiązują na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z reguły ich zasięg pokrywa się z obszarem danej jednostki samorządu terytorialnego, ale mogą być jednak także stanowione dla mniejszych terenów;
3) normatywny charakter aktu prawa miejscowego. Zawierają one wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się: mogą to być nakazy, zakazy lub uprawnienia. Akty o charakterze jedynie opisowym, ocennym czy też wyrażające jedynie postulaty nie stanowią aktów prawa miejscowego;
4) generalny i abstrakcyjnych charakter norm prawnych zawartych w takich aktach.
Charakter generalny mają te normy, które definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie z nazwy. Abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą być powtarzalne, co oznacza, że nie mogą konsumować się przez jednorazowe zachowanie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 912/19).
Warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego, podobnie jak wszystkich aktów prawa powszechnie obowiązującego, jest jego ogłoszenie, co wynika wprost z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Jeżeli zatem uchwała zawiera przepisy powszechnie obowiązujące, to powinna być, zgodnie z art. 42 u.s.g., ogłoszona na zasadach i w trybie określonym w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Przepisy powołanej ustawy stanowią, że ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe (art. 2 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych), zaś akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że akt normatywny określi termin dłuższy (art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych). Niewykonanie tego obowiązku jest równoznaczne z istotnym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g., skoro skutkuje nieuzyskaniem mocy obowiązującej przez przedmiotową uchwałę. W takiej sytuacji uchwała jest nieważna w całości (zob. w tej materii m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt I OSK 701/08 oraz z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1608/12).
Brak publikacji zaskarżonej uchwały we właściwym trybie stanowi istotne, kwalifikowane naruszenie prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g., skoro skutkuje nieuzyskaniem mocy obowiązującej przez daną uchwałę. Takie naruszenie stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, że są one również uzasadnione.
Stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego akty prawa miejscowego powinny regulować kwestie wynikające z delegacji ustawowej w taki sposób, by przyjęte w oparciu o nią normy jedynie uzupełniały, wydane przez inne podmioty, przepisy powszechnie obowiązujące kształtujące prawa i obowiązki ich adresatów. Tym samym nie mogą one zawierać regulacji wykraczających poza upoważnienie ustawowe, nie mogą pomijać regulacji, które ustawodawca przekazał do obligatoryjnego określenia przez prawodawcę lokalnego, a także nie mogą zawierać powtórzeń przepisów powszechnie obowiązujących zawartych w innych aktach normatywnych, w tym w aktach prawnych rangi ustawowej.
Mając powyższe na uwadze zgodzić się należy z Prokuratorem i za niezgodne z prawem uznać uregulowanie wskazane w § 1 ust. 4 zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym: "Każdy członek Zespołu Interdyscyplinarnego przed udziałem w pierwszym posiedzeniu Zespołu składa pisemne oświadczenie o zachowaniu poufności wszelkich informacji i danych uzyskanych przy realizacji zadań w ramach pracy w Zespole". Regulacja ta stanowi bowiem niedopuszczalną modyfikację art. 9c ust. 3 u.p.p.r., który stanowi, że: "Przed przystąpieniem do wykonywania czynności, o których mowa w art. 9b ust. 2 i 3, członkowie zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych składają organowi, o którym mowa w art. 9a ust. 2, oświadczenie o treści ściśle wskazanej w tym przepisie". Przepisy ustawy nie ograniczają zatem formy wspomnianego oświadczenia jedynie do formy pisemnej, co oznacza, że dopuszczają one także inne formy złożenia tego oświadczenia. W konsekwencji przyjąć należy, że wskazane uregulowanie w § 1 ust. 4 zaskarżonej uchwały, jako podjęte z istotnym naruszeniem art. 9c ust. 3 u.p.p.r. (bowiem w sposób znaczący modyfikujące jego treść bez jednoczesnego upoważnienia organu gminy do takiej zmiany), stanowi o wadliwości zaskarżonej uchwały w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 674/19).
Zgodzić także należy się ze skarżącym Prokuratorem, że powoływany w sprawie przepis delegacyjny - art. 9a ust. 15 u.p.p.r., nie daje organowi podstawy do ustanawiania materialnoprawnych przesłanek odwołania członka zespołu interdyscyplinarnego, co w istocie zostało uczynione w § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały. Przepis ten bowiem stanowi, że: "Członek Zespołu Interdyscyplinarnego może zostać odwołany w trybie natychmiastowym w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia zasad poufności danych i informacji uzyskanych w ramach działania w Zespole Interdyscyplinarnym na podstawie zarządzenia Burmistrza".
Należy w tym zakresie zwrócić uwagę, że z mocy art. 9a ust. 15 w zw. z ust. 3-5 u.p.p.r. zadaniem rady gminy jest określenie w drodze uchwały, trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania, a skoro tak, to wprowadzona przesłanka odwołania członka zespołu interdyscyplinarnego wykracza poza upoważnienie do określenia trybu i sposobu odwołania członków zespołu interdyscyplinarnego. Ustawa nie nakłada na członków gminnych zespołów interdyscyplinarnych wymogu, o którym mowa w § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały, a jednocześnie ustawodawca nie upoważnił rady gminy do określenia wymagań wobec członków zespołu interdyscyplinarnego. W świetle bowiem treści art. 9a ust. 15 u.p.p.r. rada gminy może uregulować wyłącznie tryb odwoływania członków zespołu, a więc procedurę pozbawienia członkostwa. Należy zatem stwierdzić, że uregulowanie zawarte w rozdziale § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały nie mieści się w ramach przekazanego radzie gminy upoważnienia, co w świetle art. 7 Konstytucji RP, zobowiązującego organy władzy publicznej do działania wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, musi zostać uznane za istotne naruszenie prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 464/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 407/18). Należy pamiętać, że zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powyższa zasada konstytucyjna oznacza, że każda norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów ustawy. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalony przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawego, działania w granicach i na podstawie prawa. Realizując kompetencję organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenia prawa. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto należy podkreślić, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 593/09).
Podzielić należy także zarzut odnoszący się do naruszenia przez § 1 ust. 1 uchwały przepisu art. 9a ust. 15 oraz art. 9a ust. 3 i ust. 4 u.p.p.r., poprzez określenie, a w konsekwencji modyfikację składu personalnego Zespołu Interdyscyplinarnego. Podkreślenia wymaga, że o składzie zespołu interdyscyplinarnego stanowi sama ustawa określając podmioty, których przedstawiciele obligatoryjnie oraz fakultatywnie wchodzą w jego skład. Ani przepis art. 9a ust. 15 u.p.p.r., ani żaden inny przepis tej ustawy nie upoważnia rady gminy do kształtowania katalogu zindywidualizowanych podmiotów, które tworzą zespół interdyscyplinarny. To wójt, burmistrz albo prezydent miasta powołuje zespół interdyscyplinarny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 652/19).
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego § 1 ust. 5 zaskarżonej uchwały należy zgodzić się ze skarżącym Prokuratorem, że narusza on art. 9c w zw. z art. 9a ust. 15 u.p.p.r. Przepis ten stanowi, że: "Członkowie Zespołu Interdyscyplinarnego oraz grup roboczych mogą przetwarzać dane osób dotkniętych przemocą w rodzinie i osób stosujących przemoc w rodzinie, dotyczące stanu zdrowie, nałogów, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydawanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnych, bez zgody i wiedzy osób, których dane te dotyczą". Konfrontując treść ustawy w omawianym zakresie oraz przywołanego przepisu uchwały należy dojść do wniosku, że Rada w niedopuszczalny sposób wkracza w materię, nie dość, że nie powierzoną przez ustawodawcę kompetencji prawodawczej rady gminy (miasta), to w sposób szczegółowy i kompletny już uregulowaną przepisami ustawy w art. 9c u.p.p.r. Niedopuszczalna zatem modyfikacja ustawowych zapisów, prowadząca w istocie do nieuprawnionej zmiany zakresu danych podlegających przetwarzaniu stanowi rażące przekroczenie delegacji ustawowej z art. 9a ust. 15 u.p.p.r.
Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że Rada Gminy stanowiąc zaskarżoną uchwałę dopuściła się istotnego naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło