I SA/Gl 1019/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-03-04
Skład orzekający: Katarzyna Stuła-Marcela, Piotr Pyszny, Anna Rotter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej oraz wygaśnięcia tego obowiązku są zasadne, gdy zobowiązany nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a organ egzekucyjny wykazał fakt ich pierwotnej rejestracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do czasu wyrejestrowania odbiorników. Brak przedstawienia przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania, mimo wykazania przez wierzyciela pierwotnej rejestracji, skutkuje utrzymaniem obowiązku. Niedoręczenie lub brak dowodu doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie niweczy obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, gdyż jest to obowiązek wynikający z mocy prawa po zarejestrowaniu odbiornika.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. Sp. z o.o. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów nieistnienia i wygaśnięcia obowiązku abonamentowego. Skarżąca twierdziła, że nie posiadała odbiorników, nie została prawidłowo powiadomiona o nadaniu numeru identyfikacyjnego i podnosiła zarzut przedawnienia. Wierzyciel wykazał pierwotną rejestrację odbiorników w 2004 r. i dorejestrowanie kolejnych w 2004 r., a następnie wystawił tytuł wykonawczy na należności abonamentowe za okres od stycznia 2019 r. do kwietnia 2023 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędziowie WSA Piotr Pyszny (spr.), Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 czerwca 2024 r. nr COF.OUR.635.4931.2024 ŁD.JJ.ZZ 05437075 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z 26 czerwca 2024 r., znak COF.OUR,635.4931,2024 ŁD.JJ.ZZ 05437075, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej jako Poczta, Wierzyciel) utrzymała w mocy swoje wcześniejsze postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku oraz oddalenia zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części wniesionych przez E sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako dłużnik, Spółka, skarżąca).
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wierzyciel wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej jako k.p.a.) i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 – dalej jako u.p.e.a. oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jednolity; Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 – dalej jako ustawa abonamentowa.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 01 lipca 2004 r. w Urzędzie Pocztowym B., Z. P. B. dokonał rejestracji jednego odbiornika radiofonicznego na dane: C Sp. z o.o., ul. [...], [...] B.. Dla dokonanej rejestracji odbiornika radiofonicznego wydana została imienna książeczka radiofoniczna o nr [...] zawierająca dowody wpłat umożliwiające realizację opłat abonamentowych w placówkach pocztowych oraz dodatkowe druki tj.:
- odcinek "Z" - dedykowany do dokonywania zmian formalno-prawnych tj. zmiany danych osobowych i adresu zamieszkania oraz rodzaju posiadanych odbiorników,
- odcinek ,,W’ - dedykowany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników,
- odcinek "U" - wnioskujący o wydanie nowej książeczki radiofonicznej z powodu wyczerpania dowodów wpłat książeczki.
Z kolei 4 sierpnia 2004 r. w Urzędzie Pocztowym B. poprzez złożenie odcinka "Z" z książeczki radiofonicznej numer [...] zgłoszono aktualizację ilości posiadanych odbiorników poprzez dorejestrowanie czterech odbiorników radiofonicznych. Zatem stan ilości posiadanych przez Spółkę odbiorników zwiększył się wówczas i wynosił 5 odbiorników radiofonicznych.
Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników, uprawnione było nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego tj. [...]. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana do Spółki z dniem jej wystawienia, tj. 5 grudnia 2008 r., na dane: C, ul. [...], [...] B. - podanymi przy rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz na odcinku "Z" z książeczki radiofonicznej numer [...] przy dorejestrowaniu czterech odbiorników radiofonicznych.
Wobec nieuiszczenia należnych opłat abonamentowych wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należności abonamentowe za okres od stycznia 2019 r. do kwietnia 2023 r.
W konsekwencji Spółka wniosła zarzuty nieistnienia obowiązku oraz wygaśnięcia obowiązku.
Zarzuty te zostały oddalone przez wierzyciela, zaś po rozpatrzeniu zażalenia Spółki wierzyciel utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie.
Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy abonamentowej. W okresie poprzedzającym wejście w życie przepisów ustawy abonamentowej, obowiązek dotyczący rejestracji odbiorników i uiszczania opłat abonamentowych ukształtowany został regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1722).
Powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej wierzyciel podniósł, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba (fizyczna bądź prawna), która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania. W ocenie wierzyciela to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie stanu formalno-prawnego (zmianie danych adresowych, zmianie nazwy firmy, zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych /telewizyjnych). Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych.
Wierzyciel nie posiadał dokumentu potwierdzającego dokonanie przez Spółkę formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych czy też aktualizacji danych, zatem w tym zakresie zarzut nieistnienia obowiązku został oddalony.
Dalej wierzyciel wywiódł, że z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników, Spółce nadano indywidualny numer identyfikacyjny. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana do Spółki z dniem jej wystawienia, tj. 5 grudnia 2008 r., na dane podane przy rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz na odcinku "Z" z książeczki radiofonicznej przy dorejestrowaniu czterech odbiorników radiofonicznych. Wierzyciel wskazał nadto, że prawodawca nie wprowadził obowiązku, aby dla skuteczności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, konieczne było posiadanie przez operatora dowodu doręczenia zawiadomienia o jego nadaniu. Obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej nie znosi niedoręczenie lub brak dowodu doręczenia stronie skarżącej przez operatora publicznego (obecnie wyznaczonego) indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Po zarejestrowaniu odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa.
Wierzyciel wskazał również, że sygnowanie zawiadomień o nadaniu użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego faksymile, tj. pieczątką mechanicznie odtwarzającą własnoręczny podpis jest traktowane w orzecznictwie sądowym za równoważne z oryginalnym podpisem.
W skardze do tutejszego Sądu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy,
- art. 34 § 4 u.p.e.a. - przez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, mimo że wierzyciel nie przedstawił ani wiarygodnego dowodu istnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej, ani argumentów, które obalałyby którykolwiek z zarzutów, a jego argumentacja nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, a częściowo jest z nimi sprzeczna,
- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - przez uznanie zarzutów za niezasadne, choć postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, mimo nieistnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej;
- art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. - przez uznanie zarzutów za niezasadne, mimo że w tytułach wykonawczych jako podstawę prawną prowadzenia egzekucji wskazano art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (dalej u.o.a.), choć nie ma dowodu zarejestrowania odbiornika;
- art. 2 ust. 3 u.o.a. - przez uznanie zarzutów za niezasadne, mimo że jego zastosowanie jest nieuprawnione, ponieważ wierzyciel nie dysponuje dowodem zarejestrowania odbiornika;
- art. 70 § 1 ustawy ordynacja podatkowa w związku z art. 7 ust, 4 u.o.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 32aa pkt 1 lit. 1 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie zażalenia oraz niewystąpienie do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania,
- art. 33 § 2 pkt 5 i 6 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu nieistnienia (z uwagi na brak zobowiązania) jak i wygaśnięcia zobowiązań objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym, z uwagi na przedawnienie, oraz skierowania sprawy do podmiotu niezobowiązanego (postępowanie skierowano do nieokreślonego podmiotu co do nazwy, formy prowadzenia działalności, adresu),
- art. 2 ust. 3 oraz art. 6 ust. 4 u.o.a. - przez uznanie zarzutów za niezasadne, mimo, że z powodu braku rozporządzenia, o którym mowa w art. 6 ust. 4 u.o.a. powstanie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej w sposób określony w art. 2 ust. 3 u.o.a. nie było możliwe w okresie od dnia wejścia w życie u.o.a. (16 czerwca 2005 r.) do dnia wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia (29 lipca 2005 r.), a wskutek uchylenia z dniem wejścia w życie u.o.a. podstawy prawnej wydania wcześniej obowiązującego rozporządzenia określającego warunki i tryb rejestracji odbiorników rtv i wobec braku przepisów intertemporalnych imienne książeczki wydane przed 16 czerwca 2005 r. przestały stanowić dowód zarejestrowania odbiorników, ustał też obowiązek zarejestrowania i wyrejestrowania odbiorników;
- § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (zwane dalej rozporządzeniem ministra transportu) - przez uznanie zarzutów za niezasadne, mimo że skarżąca nie została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a wierzyciel nie dysponuje dowodem, że przesłał zawiadomienie;
- art. 75 § 1 k.p.a. - przez uznanie zarzutów za niezasadne, mimo że dowodem (jedynym) przedstawionym przez wierzyciela jest duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiowych/telewizyjnych, niemający wartości dowodowej, gdyż nie ma pewności, że rzeczywiście jest duplikatem zawiadomienia, a ponadto nie został spełniony ani warunek określony w art. 39 k.p.a., ani warunek określony w § 5 ust. 2 rozporządzenia ministra transportu;
- art. 39 k.p.a. - przez uznanie zarzutów za niezasadne, mimo że wierzyciel nie zastosował się do nakazu doręczenia zawiadomienia za pokwitowaniem.
W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia postanowień wierzyciela i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego nie zostało opatrzone podpisem osoby uprawnionej do jego wystawienia. Podpisu nie zastępuje bowiem odcisk pieczęci zawierającej dane wystawcy dokumentu.
Dalej wywiodła, że w zawiadomieniu wskazano "Centrum Finansowo - Towarowe" - gdzie taki podmiot nie istnieje. Określenie adresata tego dokumentu nie zostało w żaden sposób sprecyzowane, nie jest możliwa jego identyfikacja - brak jest jakiegokolwiek numeru identyfikacyjnego, nie wskazano żadnej formy działalności jakiej miałby dotyczyć.
Zarzuciła nadto, że na przedmiotowym wydruku zawiadomienia z 5 grudnia 2008 r. widnieje adres ul. [...], [...] B., tymczasem jak wynika z załączonej do niniejszego zażalenia informacji pełnej z rejestru KRS spółki, skarżąca od dnia 6 października 2005 roku ma inny adres, który następnie był kilkukrotnie zmieniany. Wszystkie adresy Spółki były ujawniane w KRS. W konsekwencji wierzyciel nie doręczył Spółce zawiadomienia o nadaniu numeru abonenta.
Dalej skarżąca podniosła zarzut przedawnienia co do części należności obejmującej 2018 r.
Nadto wywiodła, że nie prowadzi działalności od dłuższego już czasu, nie posiada żadnego majątku, ani też nigdy nie dysponowała odbiornikami RTV.
W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z przepisem tym powiązany jest art. 145 § 1 pkt1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej jako ppsa), zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Czyniąc spostrzeżenia natury ogólnej stwierdzić należy, że zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22).
Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.
W konsekwencji powyższych rozważań nie budziło wątpliwości Sądu stanowisko organu, że w poczet abonentów skarżąca nie mogła zostać włączona z urzędu, tzn. bez jej wniosku. Wymagana jest rejestracja, która wiązała się z wydaniem książeczki RTV. W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionowała tego, że dokonała stosownej rejestracji, a następnie dorejestrowania kolejnych odbiorników.
Zdaniem Sądu prawidłowo organ stwierdził, że skarżąca nie wyrejestrowała odbiorników, co zrodziło obowiązek uiszczenia opłat abonamentowych. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2).
W aktach administracyjnych znajduje się kopia wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego z 1 lipca 2004 r. Skoro zatem wierzyciel wykazał dokonanie rejestracji, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14). Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, czy zmianie danych adresowych. Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Nadto, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Z tego względu do abonent winien przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika i w razie potrzeby go okazać.
Wobec braku dowodu wyrejestrowania odbiorników w niniejszej sprawie, tak u skarżącej, jak i w zasobach organu, rację ma wierzyciel twierdząc, że skarżąca nie wyrejestrowała odbiorników. Na wierzycielu nie ciążył prawny obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, wobec czego nawet długotrwały brak reakcji wierzyciela na zaleganie z opłatami abonamentowymi nie zwalniał abonenta z ich uiszczania (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19).
Sąd podziela stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 11 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Gl 1465/20), że na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. sygn. I GSK 837/18).
W konsekwencji jako niezasadne należy uznać zarzuty skargi, jakoby wierzyciel nie przedstawił wiarygodnego dowodu istnienia obowiązku ponoszenia opłaty abonamentowej (zob. pkt 2 lit, a-e skargi). Wręcz przeciwnie, przedłożył potwierdzenie rejestracji. Nadto bez znaczenia pozostaje podnoszona okoliczność, jakoby skarżąca od dłuższego już czasu nie korzystała z odbiorników ani nie prowadziła działalności.
Podobnie w ocenie Sądu nie znajdują uzasadnienia zarzuty sformułowane w pkt 2 lit. h-k z przyczyn niżej podniesionych.
Należy podkreślić, że § 5 wskazanego wyżej rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2).
Skarżąca właśnie w braku doręczenia jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta upatruje podstaw zgłaszanych zarzutów. Wskazać jednakże należy, że stosowne zawiadomienie zostało do skarżącej wysłane; jego odpis znajduje się w przesłanych aktach administracyjnych. Skarżąca twierdziła jednak w skardze, że zostało ono nadane na niewłaściwy adres oraz, że nieprawidłowo określono w nim nazwę abonenta.
Odnosząc się do tych kwestii należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na ugruntowany jest pogląd, że w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).
Dalej, § 5 rozporządzenia określający tryb nadawanie i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwołuje się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym w sprawie nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 "Doręczenia" k.p.a.
Z tego stwierdzenia płynie wniosek, że to na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych w przypadku ich zmiany. Taki obowiązek wynikał z § 4 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zgodnie z tym przepisem, o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Rzeczywiście, analiza danych zawartych w odpisie pełnym KRS skarżącej prowadzi do wniosku, że adres skarżącej podany przez nią przy rejestracji odbiornika 1 lipca 2004 r. został wykreślony z KRS 6 października 2005 r. Wierzyciel skierował zawiadomienie o nadaniu numeru abonenta na pierwotny adres skarżącej Spółki. Jednak mając na uwadze, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie nie użytkował odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 1578/21), a także wówczas, gdy nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, stwierdzić należy, że stanowisko skarżącej pozostaje niezasadne.
Innymi słowy obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej nie niweczy niedoręczenie lub brak dowodu doręczenia stronie skarżącej przez operatora publicznego indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 - część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Obowiązek ten ustaje dopiero w wyniku wyrejestrowania odbiorników rtv, ale nie w wyniku nieotrzymania przez abonenta indywidualnego numeru identyfikacyjnego (por. wyroki NSA z dnia: 27 listopada 2024 r., sygn. akt I GSK 311/21, 22 listopada 2024 r., sygn. akt I GSK 132/21, 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 192/22, 15 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1088/21).
Rację ma skarżąca, że znajdujące się w aktach sprawy pismo informujące o nadaniu indywidualnego numeru abonenta z 5 grudnia 2008 r., nie zawiera wskazania formy organizacyjno-prawnej skarżącej. Podano bowiem jedynie jej nazwę bez określenia, że chodzi o spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. W ocenie Sądu brak ten nie niweczy skuteczności zawiadomienia. Dzieje się tak dlatego, że na podstawie innych danych możliwa jest identyfikacja podmiotu, którego dotyczy zawiadomienie. Przede wszystkim prawidłowa jest nazwa skarżącej i miejsce jej siedziby odpowiadające temu, które Spółka podała przy rejestracji. Nadto z treści pisma wynika, że nadany zostaje numer podmiotowi, któremu wcześniej wydano książeczkę rtv o tym samym numerze, jaki widnieje na dołączonej do akt kopii wniosku o rejestrację odbiornika. Zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że to skarżąca była adresatem zawiadomienia o nadaniu numeru abonenta.
Nie ma również racji skarżąca twierdząc, że zobowiązanie wygasło wskutek przedawnienia, w szczególności to za 2018 r. Jak wynika z treści tytułu wykonawczego, objęto nim należności za okres od stycznia 2019 r., których termin przedawnienia co do zasady upływa 31 grudnia 2024 r. W konsekwencji w dacie rozpatrywania zarzutów zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym nie było przedawnione. Tytuł wykonawczy nie objął bowiem zobowiązania za 2018 r.
Dalej odnosząc się do opatrzenia zawiadomienia o nadaniu numeru abonenta faksymile zwrócić należy przede wszystkim uwagę na § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Zgodnie z jego treścią dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej, który stanowił podstawę wydania powołanego rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.
Co istotne ustawa abonamentowa nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści lub formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Dane rejestracji odbiornika wyznaczają termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, iż ustawa abonamentowa statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej, który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tożsame wnioski wypływają z wyroku NSA z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15.
Jak wynika z powyższych wywodów, obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.
W przekonaniu Sądu nie należy przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego innych skutków aniżeli tych, które wprost określone zostały w rozporządzeniu, a więc utraty mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 roku wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru na podany przy rejestracji adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacji nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia.
W rezultacie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Jednocześnie dla skuteczności czynności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2262/15). Wypełniając obowiązek nałożony powołanym wyżej rozporządzeniem organ posłużył się zautomatyzowanym procesem technologicznym. Realizacja obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych odbywała się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (stanowi on osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego). Ww. zawiadomienia zostały podpisane z wykorzystaniem faksymile. Osoba podpisana na zawiadomieniu posiadała pisemne upoważnienie, wydane przez Dyrektora. Jej podpis mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i informowało o zaistniałym fakcie. Tym samym dokument ten był zgodny z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd stanął na stanowisku, że podniesione w skardze zarzuty są niezasadne i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło