I SA/Gl 502/16

WyrokWSA w Gliwicach2016-09-29

Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Beata Machcińska, Bożena Pindel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i finansową wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia odsetek za zwłokę, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności należności ani szczególne okoliczności wskazane w rozporządzeniu, które uzasadniałyby umorzenie ze względu na trudną sytuację życiową i zdrowotną wnioskodawcy. Sąd podkreślił, że postępowanie o umorzenie nie jest trybem do kwestionowania zasadności lub wysokości należności głównej i odsetek, a także wskazał na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia.
Stan faktyczny
Skarżący T.B. wnioskował o umorzenie odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i finansową jako emeryt spłacający kredyt mieszkaniowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności ani inne przesłanki umorzenia określone w przepisach. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał swoją decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając organowi naruszenie przepisów K.p.a. i niewiedzę co do czasokresu i kwoty należności, a także brak uwzględnienia dokumentacji medycznej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Pindel, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. 1. Przedmiotem skargi T.B. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] o odmowie umorzenia T.B. należności z tytułu składek. 2. Stan sprawy przedstawia się następująco: 2.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: "ZUS" lub "organ"), w dniu [...] otrzymał wniosek T.B. (dalej: "skarżący") o umorzenie należnych odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP, które miał obowiązek uiszczać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w [...] r. powiadomił ZUS o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej, a dopiero w [...] r. otrzymał informację o wysokości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek oraz odsetek. Powołał się na trudną sytuację zdrowotną i finansową wyjaśniając przy tym, że jest emerytem, spłaca duży kredyt mieszkaniowy. Dalej wskazał że od czerech lat ZUS potrąca 25 % jego emerytury, lecz zadłużenie wciąż rośnie. Stwierdził, że ponieważ spłaca kredyt mieszkaniowy oraz leczy się na poważne choroby, nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec ZUS. We wniosku, skarżący powołał się na dokumenty obrazujące jego sytuację, będące już w posiadaniu ZUS. 2.2. ZUS, decyzją z dnia [...] (nr [...]), wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") odmówił umorzenia skarżącemu odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, naliczonych na dzień [...], z tytułu niepłaconych w terminie składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2003 r do kwietnia 2003 r., od czerwca 2003 r. do września 2003 r. i od stycznia 2004 r. do marca 2006 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2003 r do października 2005 r., oraz na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od stycznia 2003 r. do września 2003 r. i od listopada 2003 r do marca 2006 r. w łącznej wysokości [...] zł. ZUS, wobec nieprzedłożenia przez skarżącego dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową, pomimo poinformowania skarżącego o takiej możliwości, przeprowadził analizę finansową gospodarstwa skarżącego w oparciu o posiadane wcześniej dokumenty oraz przekazane w toku postępowania informacje. Ustalił, że skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej i wraz z żoną tworzy gospodarstwo domowe dwuosobowe, którego miesięczne dochody wynoszą [...] zł netto, a stałe wydatki obejmują kwotę [...] zł, z czego kwota [...] zł przeznaczana jest na spłatę kredytu. Zatem do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje kwota [...] zł. Organ wskazał również na sytuację zdrowotną skarżącego ([...], [...], [...], [...], [...], [...]). ZUS, uzasadniając podjętą decyzję, w pierwszej kolejności powołał się na art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wskazując, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek "całkowitej nieściągalności" składek. Dalej wyjaśnił, że zbadał również pozostałe podstawy umorzenia zaległości określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (Dz. U. z 2003 r., poz. 1365, dalej: "rozporządzenie") i stwierdził, że nie zachodzą wymienione w rozporządzeniu szczególne okoliczności, skutkujące brakiem możliwości zaspokojenia przez skarżącego i jej rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych, w razie opłacenia należności z tytułu odsetek. Zdaniem ZUS, skarżący nie wykazał, że ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną uregulowanie należności, o umorzenie których wniósł, w dłuższym okresie czas - w ramach układu ratalnego, stanowiłoby dla skarżącego niemożliwe do udźwignięcia obciążenie finansowe. 2.3. Na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS, decyzją z dnia [...] (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu potwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia "całkowitej nieściągalności" składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Odnosząc się do przesłanek uregulowanych w § 3 rozporządzenia organ stwierdził, że zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej skarżącego jest niewystarczająca do wydania pozytywnej decyzji o umorzeniu odsetek. Niezależnie ZUS podniósł, iż niedopuszczalnym jest jednoczesne regulowanie zobowiązań cywilno-prawnych w postaci rat kredytu i uchylanie się od zobowiązań publiczno-prawnych w postaci składek. Wskazał, że razie wystąpienia skarżącego z wnioskiem o układ ratalny, ZUS, do czasu całkowitej spłaty kredytu, może wyznaczyć raty w wysokości dostosowanej do aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy poinformował, że z uwagi na zaistnienie okoliczności powodujących przerwanie biegu przedawnienia, tj. wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dokonania zabezpieczenia na nieruchomości, ustanowienia zastawu na samochodzie - składki oraz odsetki są wymagalne i na dzień wydania decyzji nie uległy przedawnieniu. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie decyzji ZUS z dnia [...] i "stwierdzenie jej nieważności z mocy art. 156 § 1 pkt 7", zarzucając ZUS "naruszenie zapisów art. 6, art. 7, art. 8 kpa, niewiedzę co do czasokresu i kwoty należności". Wniósł o "zobowiązanie ZUS do wykazania czasokresu dla kwoty w Decyzji". Oskarżył ZUS "iż w różnych Decyzjach wykazuje różne czasokresy, a więc i za tym ewentualne kwoty należności-zadłużenia z tytułu składek na FUS, FUZ i FP,FPiGSP !" W ocenie skarżącego, "należności w znaczącej części są sprzed kilkunastu lat" dlatego "wymaga udokumentowania fakt ich nie przedawnienia się w określonej części, a tego w Decyzji ZUS, nie uczynił, nie udokumentował". Podniósł, że ZUS w ogóle nie uwzględnił dokumentacji medycznej, którą dostarczył w postępowaniu, wskazując przy tym, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka są osobami bardzo poważnie schorowanymi, a ZUS tej okoliczności w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił. 4. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zaznaczyć na wstępie należy, że rolą sądu administracyjnego orzekającego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy jest, jak wskazano wyżej, przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc "sprawa administracyjna", lecz zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny nie jest organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi w żaden sposób formy, trybu, rodzaju czy też kontynuacji postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 670/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny nie może zatem we własnym zakresie, w zastępstwie ZUS, umorzyć zaległości, gdyż wykraczałoby to poza wskazany na wstępie rozważań zakres kompetencji sądu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, należy przywołać przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. I tak, zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym całkowita nieściągalność, zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z uwagi na okoliczność, że skarżący jest równocześnie płatnikiem składek o umorzenie których wniósł, wskazać należy przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa powyżej uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825) co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, że kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251). Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych ramach, Sąd stwierdza, że jest zgodna z prawem. W rozpatrywanej sprawie ZUS stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka "całkowitej nieściągalności" we wskazanym powyżej rozumieniu. Zdaniem Sądu jest to wniosek prawidłowy, znajdujący uzasadnienie w aktach sprawy. Należy podkreślić, że strona skarżąca w ogóle nie podnosiła wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Brak przesłanek wymienionych w pkt 1-2, 4-6 tego przepisu w realiach tej sprawy nie budzi wątpliwości. Z kolei co do pkt 3, należy stwierdzić, że skarżący co prawda zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak posiada majątek, z którego są egzekwowane należności. Odnosząc się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu, organ prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu odsetek. Zgodnie bowiem z treścią rozporządzenia, to skarżący winien wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić należności z tytułu odsetek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie dla niego skutki, a temu obowiązkowi skarżący nie sprostał. Przy czym wskazać należy, że organ informował skarżącego o potrzebie dostarczenia dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację finansową (karta: 10, 14, 36, 38 akt administracyjnych). Organ, będąc w posiadaniu dokumentów zebranych w trakcie odrębnych postępowań administracyjnych, ustalił, że skarżący wraz z żoną tworzy gospodarstwo domowe dwuosobowe, którego miesięczne dochody wynoszą [...] zł netto, a stałe wydatki obejmują kwotę [...] zł, z czego kwota [...] zł przeznaczana jest na spłatę kredytu. Zatem do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje kwota [...] zł. Wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne, w ramach którego komornik sądowy dokonał zabezpieczenia na nieruchomości w D. oraz ustanowił zastaw na samochodzie skarżącego. Słusznie organ podniósł, że spłata przez skarżącego kredytu, którego wysokość miesięcznych rat pochłania ok. trzy czwarte dochodu skarżącego i jego żony, nie jest w realiach sprawy okolicznością powodującą konieczność umorzenia zobowiązań publiczno-prawnych. W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia, do umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) nie wystarczy trudna sytuacja materialna skarżącego. Konieczny jest stan skutkujący brakiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a tej okoliczności skarżący nie wykazał. Sytuacja zdrowotna skarżącego, wskazana przez organ w decyzji z dnia [...], choć niewątpliwie trudna, nie może być wyłączną podstawą do umorzenia należności z tytułu odsetek. Sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek (tu odsetek) wskazuje, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach wyjątkowych. Jednym z przykładów takiej sytuacji, wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest wprawdzie "przewlekła choroba zobowiązanego", ale tylko taka, która "pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności". Z niezakwestionowanych ustaleń faktycznych wynika tymczasem, że w dacie rozstrzygania przez ZUS sprawy w przedmiocie umorzenia należności choroba skarżącego nie pozbawiała go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego sukcesywne opłacenie należności. Skarżący uzyskiwał bowiem stały dochód w postaci emerytury. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 140 i art. 141 w związku z art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) z emerytury mogą być dokonywane potrącenia w wysokości 25% świadczenia, zaś wysokość świadczenia odpowiadająca 50% kwoty najniższej emerytury pozostaje wolna od egzekucji i potrąceń. Oznacza to, że świadczenie emerytalne skarżącego nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości. Jak już wyjaśniono, sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny pod względem legalności zaskarżonej decyzji wydanej w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek. Jeżeli skarżący poprzez argumentację wyrażoną w skardze zamierza podważyć zasadność naliczenia składek i odsetek, czy ma wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami, to może wystąpić do organu ze stosownym wnioskiem w tym zakresie, w celu otrzymania decyzji wymiarowej (jeśli dotychczas takiej nie wydano), względnie po jej wydaniu może weryfikować legalność stanowiska ZUS-u w tej mierze, korzystając ze stosownych środków zaskarżenia tejże decyzji wymiarowej. Złożenie przez skarżącego wniosku o umorzenie należności z tytułu odsetek powinno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów nie jest w stanie jej pokryć. Postępowanie o umorzenie nie jest trybem w którym można by korygować zasadność i wysokość należności głównej oraz odsetek (por. WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 24 marca 2009 r., I SA/Rz 789/08, CBOSA; a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., III SA/Wa 1829/06, Lex nr 295991; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r., III SA/Wa 1013/06, Lex nr 257165; wyrok WSA z dnia 27 maja 2009 r., I SA/Łd 20/09, CBOSA; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 lutego 2013 r., I SA/Ol 734/12, CBOSA; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2013 r., I SA/Gd 1069/13, CBOSA; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2014 r, I SA/Gl 698/13, Lex nr 1529561 i z dnia 11 lutego 2013 r., I SA/Gl 615/12, Lex nr 1446677). Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego terminowego zawiadomienia ZUS o zakończeniu działalności gospodarczej oraz braku niezwłocznego poinformowania go o wysokości zadłużenia, Sąd wyjaśnia, że przy badaniu omawianej przesłanki umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) istotna jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a nie przyczyny powstania zaległości, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności. Trzeba w tym miejscu nadmienić, że zadłużenie z tytułu składek i odsetek jest wynikiem uprzednio prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, której celem, co do zasady, było osiągnięcie zysku finansowego. Powstałe w wyniku prowadzonej działalności negatywne konsekwencje finansowe, zasadniczo nie zwalniają z odpowiedzialności za powstałe zobowiązania. Negatywne skutki działalności gospodarczej mieszczą się w sferze działań objętych ryzykiem gospodarczym, a skutków tego ryzyka gospodarczego, nie powinno się przerzucać bezpośrednio na Skarb Państwa, a pośrednio na całe społeczeństwo. Inne rozstrzygnięcie organu oznaczałoby nieuzasadnione, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, uprzywilejowanie skarżącego względem tych podmiotów, które regulują swoje zobowiązania. W orzecznictwie sądowym akcentuje się także, iż "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 193/14, LEX nr 1658374). Jednakże obecna sytuacja skarżącego, na co zwrócił uwagę organ w decyzji, może uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o rozłożenie należności na raty. Na marginesie należy jeszcze dodać, że w razie zmiany okoliczności mających znaczenie z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek (tu odsetek), skarżący może wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie. W takim przypadku obowiązkiem ZUS byłaby ponowna ocena, czy w świetle aktualnej sytuacji skarżącego istnieją podstawy do umorzenia należności skarżącego wobec ZUS. Reasumując, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skarżącego okazały się nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło