I SA/Gl 7/22

WyrokWSA w Gliwicach2022-03-22

Skład orzekający: Bożena Pindel, Katarzyna Stuła-Marcela, Bożena Suleja-Klimczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak przedstawienia przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV stanowi podstawę do utrzymania w mocy postanowienia o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat abonamentowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV lub dopełnienia formalności związanych ze zwolnieniem od opłat. Ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania spoczywa na zobowiązanym. Brak takiego dowodu, mimo zarejestrowania odbiornika i opłacania abonamentu do pewnego momentu, uzasadnia utrzymanie w mocy postanowienia o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do września 2020 r. Skarżąca twierdziła, że wyrejestrowała odbiorniki RTV w 2002 r. i nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Organ egzekucyjny i odwoławczy uznały, że brak jest dowodów na wyrejestrowanie odbiorników, a nadanie numeru identyfikacyjnego było skuteczne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.), art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – po rozpoznaniu zażalenia B. P. (dalej: zobowiązana lub skarżąca) − utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] r., nr [...], w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny. Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego z [...] r., nr [...], obejmującego zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do września 2020 r. Powołał się na art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. Zobowiązana złożyła zarzuty do organu egzekucyjnego (pismo z 7 lipca 2021 r.) informując o dokonaniu wyrejestrowania odbiorników RTV w 2002 r. Wskazała, że w kwestii wyrejestrowania prowadziła korespondencję z organem, lecz nie uzyskała odpowiedzi na pismo z 13 grudnia 2012 r. Jednocześnie przyznała, ze [...] r. otrzymała upomnienie obejmujące zaległości za okres od stycznia 2015 r. do września 2020 r. Stanowisko wierzyciela na wniesione zarzuty zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z [...] r., w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. Wyjaśnił, że rejestracja odbiorników RTV została dokonana poprzez wypełnienie "Wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia" w dniu 8 października 1986 r. Wyjaśnił, że pismo zobowiązanej z 13 grudnia 2012 r. zostało skierowane do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w Warszawie, a organ ten rozstrzyga jedynie kwestie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości w opłatach abonamentowych. Podkreślił, że kwestia wyrejestrowania odbiorników została dogłębnie zbadana. Przeszukano zasoby archiwalne i zapisy systemowe i nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej zgłoszenie wyrejestrowania odbiorników RTV, nie potwierdzają tego również adnotacje w bazie abonentów. Zobowiązana nadal posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych. W zażaleniu zobowiązana wniosła o uchylenie ww. postanowienia. Wskazała na brak przepisu określającego okres przechowywania dokumentów o wyrejestrowaniu odbiorników. Dodatkowo zarzuciła organowi, że nie udowodnił doręczenia jej Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego nr użytkownika. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (działając jako organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art, 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r., poz.1324). Potwierdził, że zobowiązana dokonała rejestracji 8 października 1986 r. Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) zobowiązanej został przyporządkowany, jako użytkownikowi zarejestrowanego odbiornika, indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano pismem z [...] r. na adres zameldowania. Umieszczenie zaś znacznika "P" w historii korespondencji kierowanej do abonenta potwierdza wysłanie w danym dniu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Od miesiąca grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych. Wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., normujące w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy art. 39-49 K.p.a. Dodał, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw regulujących kwestie związane z opłatami abonamentowymi bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r, o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Rejestracja odbiornika dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu, W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika bądź uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. W świetle obowiązujących regulacji prawnych, wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmian stanu prawnego oraz faktycznego, należy do obowiązków abonenta. Zaznaczył także, że na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W związku z tym udowodnienie dokonania formalności wyrejestrowania odbiorników, leży po stronie zobowiązanej. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia (powołano wyrok NSA z 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19). Końcowo organ stwierdził, że Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika w 2002 r. Zaznaczył, że formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika zobowiązana nie dopełniła do dnia wydania niniejszego postanowienia co powoduje, że jest nadal zobowiązana do wnoszenia opłat abonamentowych. W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązana domagała się całkowitego zwrotu pobranych pieniędzy z jej konta wraz z kosztami. Oświadczyła, że w 2002 r. dokonała wyrejestrowania odbiorników RTV. Wyjaśniła także, że w [...] r. otrzymała upomnienie, po czym wyjaśniła, że opłacała abonament do końca 2001 r., bowiem w 2002 r. wyrejestrowała odbiorniki. Dodała, że czterokrotnie wysyłała pisma na wskazywane jej adresy i każdorazowo podkreślała fakt wyrejestrowania. W związku z brakiem odpowiedzi na pismo z 13 grudnia 2012 r. uznała sprawę za wyjaśnioną. Ponownie wskazała na brak przepisu określającego okres przechowywania dokumentów o wyrejestrowaniu odbiorników, jak również brak doręczenia jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego nr abonenta. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Spór w sprawie − w ramach złożonego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku) − sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącej opłatami abonamentowymi RTV za okres od stycznia 2016 r. do września 2020 r., a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.): 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut: 1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny; 2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.) W przedmiotowej sprawie skarżąca podniosła zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku. Skarżąca nie kwestionowała faktu dokonania rejestracji odbiorników RTV w dniu 8 października 1986 r. i przyznała, że do końca 2001 r. opłacała abonament RTV. Wskazywała jednak, że w 2002 r. dokonała wyrejestrowania odbiorników, natomiast brak dowodu na dokonanie tej czynności tłumaczyła luką w ustawodawstwie, które nie określa terminu przechowywania dokumentu. Kwestionowała również doręczenia jej "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego" zaprzeczając, aby dokument ten został jej przekazany. Organ tym zarzutom zaprzeczył, co zostało przedstawione w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji. Przede wszystkim zaprzeczył twierdzeniom skarżącej, że dokonała ona wyrejestrowania odbiorników RTV. Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wyżej wskazano nie jest sporna okoliczność, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV i jest abonentem w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy abonamentowej, sporna pozostaje kwestia ich ewentualnego wyrejestrowania w 2002 r. Wyjaśnić zatem należy, że o charakterze opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjnego w swoich wyrokach, w szczególności w wyroku wydanym dnia 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 stwierdzając że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. K 24/08, uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Zrodziło to więc obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17, Lex nr 2479090). Zważywszy na złożone zarzuty wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik. Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Tymczasem skoro skarżąca nie przedstawiła dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są przedstawione zarzuty. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Podsumowując, po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: - § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); - § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Powyższe regulacje dotyczą również obowiązku aktualizacji danych adresowych. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania, użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązany jest zgłosić ten fakt w urzędzie pocztowym i po zaktualizowaniu danych adresowych, kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik z odbiorników nie korzysta zobowiązany jest dopełnić formalności związane z wyrejestrowaniem odbiorników. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiornika i uiszczanie opłat abonamentowych do 2001 r. przez skarżącą (co sama potwierdziła), uprawnione było również nadanie jej przez organ indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienie o jego nadaniu. Skarżąca twierdziła bowiem, że organ nie udowodnił okoliczności prawidłowego doręczenia jej "Zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV". Zagadnienie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. Nawet w sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie bowiem numeru identyfikacyjnego posiadaczom imiennych książeczek abonamentowych następowało z urzędu. Wyjaśnić także należy, że nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem. Natomiast obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz przez konkretnego abonenta. Jak wyżej wskazano użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w tym przepisie. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16). Należy więc przyznać rację organowi, że dokonując wykładni ww. przepisu § 5 rozporządzenia uznał, że z przepisu tego nie wynika, że powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Prawodawca bowiem nakazał operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia (tak również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, jak również w przywołanym przez organ z 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19, a także z 2 grudnia 2021 r., I GSK 963/21). W niniejszej sprawie – jak wynika z akt administracyjnych – omawiane zawiadomienie zostało przesłane na aktualny adres skarżącej, dlatego ze względów wyżej podanych, nie mógł odnieść skutku zarzut dotyczący braku doręczenia skarżącej wyżej omówionego zawiadomienia. W zaskarżonym postanowieniu organ wyjaśnił, że udzielając odpowiedzi (z [...] r.) na pismo skarżącej (z 16 października 2020 r.) wskazał podstawy prawne dotyczące wyrejestrowania odbiorników RTV, jednocześnie poinformował, iż do dnia jego wydania skarżąca nie dokonała tej czynności. Z tych względów podnoszona przez skarżącą argumentacja nie mogła odnieść skutku. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wyrejestrowania odbiorników. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych. Skoro akt wykonawczy − właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika − precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (por. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło