I SA/Gl 787/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-02-12
Skład orzekający: Dorota Kozłowska, Eugeniusz Christ, Bożena Suleja - Klimczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące wykonania obowiązku egzekucyjnego, oparte na wniosku o zaliczenie zwrotu podatku VAT na poczet zaległości podatkowej, mogą być uznane za zasadne, jeśli organ podatkowy przedłużył termin zwrotu tego podatku VAT?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT przez organ podatkowy skutkuje brakiem możliwości zaliczenia tego zwrotu na poczet istniejących zobowiązań podatkowych. W związku z tym, zobowiązanie podatkowe pozostaje wymagalne i podlega egzekucji, a zarzuty strony skarżącej są nieuzasadnione. Sąd podkreślił również, że postępowanie egzekucyjne podlega przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie Ordynacji podatkowej, co wyklucza zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. Podstawą zarzutów był wniosek o zaliczenie zwrotu nadwyżki podatku VAT za luty 2017 r. na poczet tej zaległości. Organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione, podobnie jak organ nadzoru (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej). Spółka zaskarżyła postanowienie organu nadzoru do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących zaliczenia zwrotu VAT oraz brak zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia innej sprawy sądowej dotyczącej odmowy przeksięgowania zwrotu VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja - Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] Znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2017. 1257) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10, art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2017. 1201), dalej ustawa egzekucyjna Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej organ nadzoru lub Dyrektor) po rozpoznaniu zażalenia, A Sp. z o.o. w S. (dalej Spółka lub zobowiązana) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] uznające zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej wierzyciel) nr [...] z dnia [...] za nieuzasadnione – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru stwierdził, że organ egzekucyjny wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela, obejmującego zaległy podatek dochodowy od osób prawnych za 2016 r. w kwocie [...] zł, doręczając w dniu 25 października 2017 r. jego odpis wraz z zawiadomieniami z dnia [...] o zajęciu rachunków bankowych oraz o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Na prowadzone postępowanie egzekucyjne Spółka założyła zarzuty wskazując na naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie dokonanego zajęcia, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. W uzasadnieniu podniosła, że wraz ze złożoną w dniu 31 marca 2017 r. korektą deklaracji VAT wykazującą zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2017 r. w kwocie [...] zł, zwrócono się o jej zaliczenie na poczet podatku dochodowego wynikającego z deklaracji CIT – 8 za rok 2016 w kwocie [...] zł oraz odsetek od zaliczek na podatek dochodowy w kwocie [...] zł. Jednak do dnia wystawienia tytułu wykonawczego nie nastąpiła odmowa zaliczenia tego podatku VAT na poczet egzekwowanego zobowiązania w podatku CIT. Cytując treść art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, wymieniającego elementy, jakie musi zawierać tytuł wykonawczy i art. 59 tej ustawy określającego przypadki, w których następuje obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego, Spółka uznała, że w jej przypadku naruszono pkt 3 tego przepisu.
Organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów oraz zwrócił się do wierzyciela o stanowisko w sprawie wniesionych zarzutów, otrzymując w odpowiedzi postanowienie z dnia [...] oddalające zarzuty Spółki. Wierzyciel wyjaśnił, że do chwili obecnej nie zostało jeszcze wydane postanowienie właściwego organu podatkowego w przedmiocie wniosku o zaliczenie na poczet zobowiązania nadpłaty z tytułu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, ze względu na toczące się postępowanie kontrolne. Tym samym nie doszło też do przeksięgowania powyższej kwoty na zaległość objętą tytułem wykonawczym. To postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]. W sprawie natomiast wnioskowanego wstrzymania postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione, wyjaśniając, iż w sytuacji, gdy nie nastąpiło zaliczenie zwrotu bezpośredniego podatku VAT za luty 2017 r. na rzecz zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. wykazanego w tytule wykonawczym, jest ono nadal wymagalne.
W zażaleniu na to postanowienie Spółka ponownie zarzuciła naruszenie art. 87 ust. 1 i 2 w związku z art. 99 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z art. 139, w związku z art. 121 § 1 O.p. oraz art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy egzekucyjnej. W uzasadnieniu podniosła, że zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że organ podatkowy określi je w innej wysokości. W sprawie rozliczenia podatku VAT za luty 2017 r. nie wydano decyzji określającej, zatem właściwą jest kwota wykazana w korekcie deklaracji. W związku z tym, że zaliczenie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego do zwrotu następuje z dniem złożenia deklaracji lub korekty deklaracji wykazującej zwrot podatku, a Spółka korektę z wykazanym zwrotem bezpośredniego podatku VAT złożyła 31 marca 2017 r., to wskutek wykonania obowiązku wykazanego w tytule wykonawczym realizuje się w tej sprawie przypadek z art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 ustawy egzekucyjnej wymagający umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia dokonanych zajęć. Pełnomocnik Spółki uznał też zasadnym wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia niniejszego zażalenia.
Organ nadzoru wskazał, że zgodnie z założeniami art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Poza sporem było, że organ egzekucyjny prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na wniosek i na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela, obejmującego zaległy podatek dochodowy od osób prawnych za 2016 r. w kwocie [...] zł, w sprawie którego zobowiązana Spółka wniosła zarzuty. W rozumieniu zatem przywołanego art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, stanowisko tego wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 ustawy egzekucyjnej wiąże organ egzekucyjny. Stosując się do wytycznych tego przepisu organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o stanowisko w sprawie zarzutów Spółki, otrzymując w odpowiedzi postanowienie z dnia [...] orzekające o niezasadności zgłoszonych zarzutów, utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]. Jak wyjaśnił wierzyciel, termin do dokonania zwrotu podatku od towarów i usług został przedłużony do dnia 30 czerwca 2018 r., ponieważ w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku wykazanego w korekcie deklaracji VAT – 7 za luty 2017 r. W kwestii natomiast zarzucanego przez Spółkę naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, czyli niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 tej ustawy, organ egzekucyjny uznał, iż potwierdzona przez wierzyciela wymagalność zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. dowodzi, iż w przedmiotowym tytule wykonawczym prawidłowo wskazano treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, wysokość należności oraz termin, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, a także rodzaj i stawkę tych odsetek. Dlatego też Dyrektor uznał, że zaskarżone postanowienie o uznaniu zarzutów zgłoszonych przez Spółkę za nieuzasadnione, nie narusza prawa.
W sprawie natomiast wstrzymania czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor wyjaśnił, iż ten wniosek zawarty w zażaleniu jest bezprzedmiotowy, bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] obowiązującym zgodnie z wytycznymi art. 35 § 1 do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, którym jest niniejsze postanowienie organu odwoławczego.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 ustawy egzekucyjnej poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przejawiające się przyjęciem przez organ nadzoru niezasadności wniesionych zarzutów i utrzymaniem w mocy postanowienia organu egzekucyjnego,
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 217 § 2 w zw. z art. 121 § 1 i 2 w zw. z art. 124 O.p. poprzez ich niezastosowanie i sporządzenie uzasadnienia, w którym nie wskazał podstaw uznania zarzutów za nieuzasadnione, co uniemożliwiło merytoryczną kontrolę prawidłowości zaskarżonego postanowienia,
3) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 76 § 1, art. 76a § 2, art. 76b § 1 O.p. w zw. z art. 99 ust. 12, art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. 2017. 1221 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o Vat, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sprawy III SA/Gl 573/18 dotyczącej rozstrzygnięcia zagadnienia zasadności odmowy przeksięgowania zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2017 r. na poczet należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za rok 2016.
Uzasadniając skargę pełnomocnik Spółki przedstawił dotychczasowy stan spawy i przebieg postępowania stwierdzając, że organ winien zawiesić postępowanie do czasu zakończenia sprawy toczącej się przed WSA w Gliwicach sygn. akt III SA/Gl 573/18, gdyż jej rozstrzygnięcie będzie miało istotny wpływ na postępowanie egzekucyjne, bowiem w razie uznania przez Sąd, że odmowa przeksięgowania podatku VAT na poczet podatku CIT-8 za rok 2016 była nieprawidłowa to postępowanie egzekucyjne będzie bezpodstawne. Spółka zauważyła, że organy nie wskazały obiektywnych przyczyn przedłużania się tego postępowania, zaś wskazana przez Dyrektora przyczyna nie była uzasadniona, gdyż uzasadnieniem było wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT. W takim przypadku podatnik pozostaje całkowicie "bezradny" wobec działań organu podatkowego.
Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że zgodnie z art. 76a § 2 oraz art. 76b § 1 O.p. zaliczenie nadwyżki podatku naliczonego nad należny, wykazanej do zwrotu na poczet zobowiązania podatkowego następuje z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku lub korekty takiej deklaracji. Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 276/17 cytując jego obszerny fragment. Jej zdaniem wydanie postanowienia o odmowie przeksięgowania zwrotu podatku VAT za miesiąc luty 2017 r. na poczet należności z tytułu podatku CIT-8 za rok 2016 było przedwczesne z uwagi na fakt braku potwierdzenia przez organ istnienia, bądź nieistnienia przesłanek do odmowy zwrotu podatku. W takim wypadku postępowanie egzekucyjne winno być wstrzymane do czasu rozstrzygnięcia kwestii zaliczenia nadwyżki podatku na poczet podatku CIT-8. Do czasu zakończenia postępowań przed WSA w Gliwicach (III SA/Gl 573/18 i III SA/Gl 579/18) sprawa uznania zarzutów za nieuzasadnione powinna być zawieszona, a egzekucja jest bezzasadna. Następnie skarżąca powołała się na wyroki WSA w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 917/17 i NSA z dnia 6 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3211/14 cytując ich fragmenty.
Strona skarżąca przywołała treść art. 99 ust. 12 ustawy o VAT stwierdzając, że do momentu podjęcia prawomocnej decyzji przez organ podatkowy, w której zostałaby zakwestionowana kwota wynikająca z deklaracji podatkowej, kwota ta jest wiążąca dla organu podatkowego. Skoro organ wskazał, iż koniecznym było przedłużenie postępowania kontrolnego, to nie mógł do czasu wydania decyzji określającej, odmówić przeksięgowania zwrotu podatku VAT za miesiąc luty 2017 r. na poczet należności z tytułu podatku CIT-8 za rok 2016 i prowadzić egzekucji tego podatku. Według skarżącej organ nie potrafiąc uzasadnić w sposób merytoryczny bezzasadności zarzutów wobec przepisu art. 217 § 2, art. 121 § 1 i 2, art. 124, art. 125 i art. 139 § 1 O.p. nadal prowadził postępowanie kontrolne i odmówił przeksięgowania zwrotu podatku VAT na poczet podatku CIT-8 za 2016 r. oraz równolegle prowadzi egzekucję wobec skarżącej. Organ nie wskazał jakie są podstawy uznania zarzutów za nieuzasadnione i wstrzymał się z decyzją w zakresie prowadzenia egzekucji.
Zdaniem skarżącej podatnik nie może ponosić negatywnych skutków opieszałych działań organu podatkowego, zaś organ egzekwuje należność, która może okazać się bezzasadna.
Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego motywy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że dotyczyło ono zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 ustawy egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzono na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. w kwocie [...] zł, zaś Spółka korektą deklaracji VAT złożoną w dniu 31 marca 2017 r. wykazała zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2017 r. w kwocie [...] zł i zwróciła się o jej zaliczenie na poczet egzekwowanego podatku oraz odsetek od zaliczek na ten podatek, a do dnia wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego nie nastąpiła odmowa zaliczenia tego zwrotu na poczet egzekwowanego obowiązku.
Poza sporem było, że w sprawie rozliczenia podatku VAT za luty 2017 r. nie wydano decyzji określającej, zaś termin do dokonania zwrotu tego podatku przedłużono do dnia 30 czerwca 2018 r. ponieważ w sprawie zaistniały okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu.
Strona skarżąca w toku postępowania w sprawie zarzutów twierdziła, że poprzez złożenie korekty wykazującej zwrot podatku VAT nastąpiło wykonanie obowiązku wykazanego w przedmiotowym tytule wykonawczym, a to sprawia, że zachodzi przypadek opisany w art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 ustawy egzekucyjnej, zaś według organów egzekucyjnych, w sytuacji, gdy nie nastąpiło zaliczenie spornego zwrotu na rzecz dochodzonego egzekucją zobowiązania "zobowiązanie to jest nadal wymagalne". Organy egzekucyjne wskazały również, że sporny tytuł wykonawczy spełnia wymogi wymienione w art. 27 ustawy egzekucyjnej.
Należy przy tym zauważyć, że w tutejszym Sądzie toczyło się postępowanie ze skargi Spółki na postanowienie Dyrektora z dnia [...] w przedmiocie odmowy przeksięgowania zwrotu podatku na poczet należności podatkowych tych samych co w niniejszej sprawie. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie III SA/Gl 573/18, Sąd oddalił skargę stwierdzając, że wydanie przez organ podatkowy postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT skutkuje brakiem możliwości zaliczenia zwrotu VAT (nadwyżki podatku naliczonego nad należnym) wykazanego w złożonej deklaracji podatkowej na poczet istniejących zobowiązań lub zaległości podatkowych. Ponadto Sąd ten wskazał, że zaliczenie wykazanego zwrotu na poczet zobowiązania może dotyczyć zwrotu niekwestionowanego i niewątpliwego. Podkreślił, że zaliczenie zwrotu podatku na poczet zaległości jest czynnością materialnotechniczną, a postanowienie z art. 76a § 1 O.p. jest warunkiem formalnym zaliczenia zwrotu określając jego kwotę i okres rozliczeniowy.
Zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. W myśl art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 10 tej ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1), odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (pkt 2 ) oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (pkt 10).
Zgodzić się należy z poglądem, że "Wyłącznie uprawnionymi do decydowania o tym czy istnieje nadpłata, która może zostać zaliczona na poczet zaległych zobowiązań podatkowych jest organ podatkowy, a nie organ egzekucyjny w trybie rozpatrywania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a." (tak wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2393/16). "Dochodzenie nadpłaty realizowane jest w trybie przepisów rozdziału 9 działu III o.p. i nie może być przenoszone do postępowania egzekucyjnego. Natomiast może zdarzyć się, że postępowanie nadpłatowe będzie oddziaływać na zakres realizowanego w ramach postępowania egzekucyjnego obowiązku w tej mierze, w jakiej możliwa jest kompensacja nadpłat z zaległościami podatkowymi, np. poprzez przewidzianą w art. 76 i art. 76a o.p. możliwość zaliczenia nadpłat na poczet zaległości podatkowych" (tak wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2245/16). Warto przy tym wskazać, że "W sytuacji gdy art. 76 o.p. obliguje organ podatkowy do "zaliczenia z urzędu" nadpłaty (art. 76 § 1 o.p.) lub zwrotu podatku (art. 76b § 1 o.p.) na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych, organ podatkowy jest zobligowany we własnym zakresie podjąć inicjatywę rozpatrzenia danej sprawy "zaliczenia" i wydania postanowienia w trybie art. 76a o.p. Podatnik zainteresowany takim "zaliczeniem" może składać wnioski w tym przedmiocie, lecz nie zmienia to charakteru tego postępowania, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu" (tak wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I FSK 1281/16). "Jeżeli postępowanie w sprawie zaliczenia ma charakter postępowania z urzędu, w spornym przypadku organ winien wydać postanowienie o odmowie zaliczenia zwrotu podatku wykazanego w deklaracji z uwagi na toczące się postępowanie weryfikujące jego zasadność. W momencie natomiast potwierdzenia zasadności zwrotu podatku (w całości bądź w części), zwrot ten z urzędu powinien zostać zaliczony wraz z należnym oprocentowaniem na poczet wskazanych przez podatnika zobowiązań podatkowych - z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku (por. art. 76b § 1 o.p.)" (tak wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I FSK 1286/16). "Przyjmuje się, że zaliczenie zwrotu podatku (nadpłaty) na zobowiązania podatkowe podatnika jest czynnością materialnotechniczną w zakresie poboru podatku, a wydanie stosownego postanowienia - warunkiem formalnym tego zaliczenia. Wydając takie postanowienie organ podatkowy stwierdza, że na dzień dokonania poboru z określonej kwoty nadpłaty (zwrotu) podatku i jej zaliczenia na poczet określonych zaległości lub bieżących zobowiązań podatkowych, dochodzi do wygaśnięcia tych zobowiązań" (tak wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I FSK 1278/16).
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela i akceptuje cytowane wyżej poglądy podobnie jak stanowisko, że "Skoro w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. ustawodawca umożliwił przedłużenie terminu zwrotu wykazanego w złożonej deklaracji do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego, to także zaliczenie zwrotu na poczet innych należności podatkowych nie jest możliwe do zakończenia wszczętych postępowań" (tak wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I FSK 901/18).
W niniejszej sprawie organ podatkowy postanowieniem z dnia [...], odmówił skarżącej przeksięgowania (zaliczenia) zwrotu podatku VAT za luty 2017 r. na poczet należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2016, a organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał to postanowienie w mocy, przy czym odmowa ta była podyktowana przedłużeniem terminu zwrotu podatku VAT za luty 2017 r. na podstawie art. 87 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 99 ust. 12 ustawy o VAT. Sąd orzekający w sprawie III SA/Gl 573/18 dotyczącej tego zwrotu, stwierdził, że wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy VAT skutkuje brakiem możliwości zaliczenia tego zwrotu na poczet istniejących zobowiązań lub zaległości podatkowych, a tym samym nie doszło do zaliczenia na poczet egzekwowanej należności spornego zwrotu podatku VAT. Oznacza to, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz rozstrzygania o przedmiotowych zwrotach dochodzona należność istniała i podlegała egzekucji. Organ egzekucyjny bez wydanego przez organ podatkowy postanowienia o zaliczeniu ewentualnej nadpłaty na egzekwowaną zaległość podatkową nie mógł stwierdzić braku istnienia dochodzonego obowiązku, a tym samym uznać zgłoszonych w tym zakresie zarzutów. W szczególności w sytuacji, gdy wierzyciel, którego stanowisko wiązało organ egzekucyjny, potwierdził istnienie spornej zaległości, wskazując w postanowieniu ostatecznym z dnia [...] na przedłużenie terminu do dokonania zwrotu podatku VAT za luty 2017 r.
Dokonując oceny wydanych w sprawie postanowień organów wierzycielskich i organów egzekucyjnych Sąd stwierdza, że nie naruszają one prawa procesowego czy materialnego, zaś zarzuty Spółki były bezpodstawne. Dodać należy, że badany tytuł wykonawczy spełnia wymogi formalne opisane w art. 27 ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że w istocie dotyczyły one nie tylko samego zaskarżonego rozstrzygnięcia lecz również kwestii treści postanowienia czy biegu postępowania, na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej. Należy wobec tego wyjaśnić, że zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej do skarżonych rozstrzygnięć mają zastosowanie przepisy K.p.a. a nie O.p. W niniejszej sprawie wierzyciel czy organ egzekucyjny nie mogli stosować przepisów Ordynacji podatkowej tak co do formy wydanych w sprawie postanowień jak i zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje wyłącznie na podstawie art. 56 ustawy egzekucyjnej, a ustawa ta nie przewiduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w Ordynacji podatkowej (art. 201 § 1 pkt 2 O.p.), zaś do wydanych w sprawie rozstrzygnięć znajdują zastosowanie przepisy K.p.a., a w szczególności art. 144 K.p.a. nakazujący odpowiednie zastosowanie do zażaleń przepisów dotyczących odwołań w tym art. 138 K.p.a, a przez to i art. 140 K.p.a. nakazujący odpowiednie zastosowanie przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Oceniając wydanie w sprawie postanowienia pod tym względem Sąd stwierdza, że nie naruszają one przepisów regulujących zawartość postanowienia (decyzji) w tym art. 107 K.p.a. Organy egzekucyjne nie stosowały i nie mogły stosować przepisu art. 217 § 2 O.p., a tym bardziej zasad ogólnych postępowania podatkowego, ani też co wyjaśniono wyżej art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zaś przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018. 1302) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.
ec
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło