II SA/Gl 1501/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 18 października 2014 r. L.J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o wyznaczenie "obrońcy z urzędu". Następnie, to jest w dniu 16 grudnia 2014 r. skarżący nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek oświadczył, że jest osobą samotną, obowiązaną do zapewnienia utrzymania osobie, z którą zawarł umowę dożywocia i obciążają go znaczne koszty utrzymania, których ogólną kwotę określił na 2.000 - 2.350 zł miesięcznie. Wnioskodawca dodał, że posiada mieszkanie o powierzchni 38 m2 oraz zasoby pieniężne, w kwocie 5.000 zł. Uzyskuje przy tym miesięczny dochód w wysokości 3.800 zł. Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 9 stycznia 2015 r.) skarżący nadesłał wydruki z listy płac, potwierdzające wysokość jego wynagrodzenia za 3 ostatnie miesiące, dokumenty obrazujące wysokość obciążających go kosztów utrzymania oraz zawartą przezeń umowę dożywocia. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. W pierwszej kolejności przyjdzie podnieść, że uzyskiwany przezeń miesięczny dochód netto wynosi 3.476,72 zł, co trudno uznać za kwotę niską (średnia z ostatnich 3 miesięcy, ustalona na podstawie nadesłanych list płac). Równocześnie na podstawie nadesłanych dokumentów źródłowych ustalono, iż suma udokumentowanych przezeń kosztów utrzymania to 859,44 zł, na co składa się: czynsz, w kwocie 455 zł, opłaty za energię elektryczną, w kwocie 41,26 zł, za gaz (125 zł) oraz rata spłaty kredytu (238,18 zł). Trzeba tu mieć na uwadze fakt, iż skarżący ma dodatkowo obowiązek zapewnić konieczne utrzymanie dożywotnikowi. Nawet jednak uwzględniwszy pozostałe koszty ponoszone przezeń - jak to określił - "na utrzymanie", których kwotę zadeklarował jako 900 zł, jak również doliczywszy do tego wydatki na zakup leków (100 zł), suma tych wszystkich niezbędnych kosztów daje kwotę 1.859,44 zł. Jak zatem wynika z zaprezentowanych wyżej rozważań, skarżący jest w stanie wygenerować stosowne oszczędności albowiem po uiszczeniu wspomnianych wyżej niezbędnych kosztów, pozostaje do jego dyspozycji miesięcznie ponad 1.600 zł. Nie sposób zatem zgodzić się, aby uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mogło spowodować uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem wnioskodawcy i rozmiarem niezbędnych wydatków przeznaczanych na utrzymanie jego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku poniesienia w niniejszej sprawie opłat sądowych, jak również wskutek opłacenia profesjonalnego pełnomocnika - o ile jego udział w postępowaniu uzna za niezbędny. Drugim, równie istotnym argumentem przemawiającym przeciwko uwzględnieniu żądania strony jest fakt, iż - jak wynika jednoznacznie z jego oświadczeń - posiada on zasoby pieniężne, w znacznej kwocie 5 tysięcy zł, która także z powodzeniem umożliwia sfinansowanie kosztów niniejszego postępowania. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 i 2 tej ustawy.