II SA/Gl 1571/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia 4 listopada 2014 r. G.G. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, to jest w dniu 2 stycznia 2015 r. skarżący nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdził swoje żądanie. Uzasadniając wniosek powołał się na trudną sytuację materialną podkreślając, iż wraz z żoną mają na utrzymaniu troje małoletnich dzieci. Zaznaczył przy tym, że obciąża go zadłużenie, w związku z czym jego wynagrodzenie podlega zajęciu komorniczemu. Wnioskodawca dodał, że nie posiada żądnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie brutto 6.500 zł, na którą składają się wynagrodzenia pobierane przez niego (1.500 zł, po potrąceniach pozostaje kwota 615 zł) oraz przez jego małżonkę (5.000 zł). Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 13 stycznia 2015 r.) skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające wysokość powyższych wynagrodzeń oraz obrazujące rozmiar kosztów ponoszonych z tytułu opłaty za przedszkole, za telefony i za gaz. Równocześnie, w piśmie procesowym z dnia 24 stycznia 2015 r. wnioskujący wyjaśnił, że zamieszkiwany przezeń dom jest własnością jego matki, na której nazwisko opiewają dokumenty dotyczące opłat za pozostałe media (woda, energia elektryczna i wywóz odpadów). Podkreślił przy tym, że partycypuje w rzeczonych kosztach, przekazując matce z niniejszego tytułu około 300 zł miesięcznie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. W pierwszej kolejności przyjdzie podnieść, że dochód netto przypadający na jego gospodarstwo domowe wynosi 4.265,60 zł, co trudno uznać za kwotę niską (suma wynagrodzeń pobieranych przez niego, w wysokości 615,60 zł oraz przez jego małżonkę, w rozmiarze 3.650 zł - patrz nadesłane dokumenty źródłowe). Jakkolwiek przy tym jego rodzina składa się z pięciu osób, to jednak suma obciążających go udokumentowanych kosztów utrzymania wynosi około 1.878,15 zł (opłata za przedszkole, w kwocie 992 zł, udokumentowane opłaty za tzw. media, w wysokości 586,15 zł oraz kwota około 300 zł, stanowiąca wartość partycypacji jaką wnioskodawca zgodnie z jego oświadczeniem ponosi z tytułu pozostałych kosztów zamieszkiwanej nieruchomości, a którą przekazuje z tego tytułu matce będącej właścicielką tego domu. Jak wynika z zaprezentowanych wyżej rozważań, po uiszczeniu wymienionych kosztów, do dyspozycji skarżącego i jego małżonki pozostaje miesięcznie około 2.400 zł. Nawet zatem uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla pięcioosobowego gospodarstwa domowego stwierdzić przyjdzie, że wnioskodawca jest w stanie wygenerować oszczędności na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Trzeba podkreślić, że G. G. jest aktualnie skarżącym w dwóch zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach (poza niniejszą także sprawa o sygn. akt II SA/Gl 1572/14) i w każdej z nich, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do wpisu od skargi, w kwocie 200 zł. Suma tych wpisów wynosi więc 400 zł, zaś zdaniem rozpoznającego wniosek uiszczenie takiej kwoty nie powinno spowodować uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jego rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem wnioskodawcy i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie jego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby on i jego rodzina mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku poniesienia wspomnianych wyżej opłat. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.