II SA/Gl 239/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 18 lutego 2016 r. S.M., reprezentowany w sprawie przez adwokata P. U. wniósł o zwolnienie w całości z wpisu od skargi powołując się na niskie dochody. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, oboje są emerytami, uskarżają się na poważne schorzenia i ponoszą w związku z tym znaczne koszty leczenia. Równocześnie wywiódł, iż posiada mieszkanie o powierzchni 63,5 m2 oraz samochód osobowy marki [...], rok prod. [...]. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych. Miesięczny dochód netto rodziny wnioskującego zadeklarowany został w kwocie 4.300 zł, stanowiącej sumę emerytur pobieranych przez niego (2.400 zł) oraz jego małżonkę (1.900 zł). Skarżący dodał, iż ponosi miesięczne koszty związane z zamieszkiwanym lokalem (w tym opłaty za tzw. media), w kwocie 832 zł, a nadto przeznacza na "leczenie, medykamenty i zabiegi medyczne" kwotę 600-800 zł miesięcznie oraz 400 zł rocznie w ramach opłaty za użytkowanie wieczyste i podatku gruntowego. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może więc zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Chociaż bowiem zarówno on sam jak i jego małżonka są osobami w podeszłym wieku, uskarżającymi się na zły stan zdrowia, a zatem ich sytuacja życiowa jest niewątpliwie trudna, to jednak trzeba podkreślić, iż z treści wniosku wynika, że oboje osiągają stały miesięczny dochód w ramach emerytur, w kwocie ogółem 4.300 zł netto, którą trudno uznać za niską w odniesieniu do dwuosobowego gospodarstwa domowego. Równocześnie wnioskujący oświadczył, że ponosi miesięczne koszty związane z zamieszkiwanym lokalem, w kwocie ogółem 832 zł, wydatki na leczenie, zabiegi medyczne i zakup leków, w wysokości 600-800 zł oraz przeznacza na opłatę za użytkowanie wieczyste i podatek gruntowy 400 zł rocznie, co daje przeciętnie na miesiąc około 34 zł. Suma wyżej wymienionych kosztów przypadających na miesiąc wynosi 1466-1.666 zł. Oznacza to, że po ich uiszczeniu, do dyspozycji wnioskującego pozostaje miesięcznie co najmniej 2.634 zł. Nawet zatem uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki wiążące się z wyżywieniem i zakupem niezbędnych środków czystości dla dwuosobowej rodziny, stwierdzić przyjdzie, że strona jest w stanie opłacić koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi, w kwocie 200 zł bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny skarżącego i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie tego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia opłaty w przywołanej wyżej kwocie. Dodatkowo warto odnotować, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie z pomocy fachowego pełnomocnika, a zatem ponosi fakultatywne koszty związane z zastępstwem prawnym, co niewątpliwie świadczy o istniejących po jego stronie możliwościach płatniczych. Skoro bowiem jest on w stanie wydatki takie ponosić, to trudno zgodzić się, aby równocześnie nie mógł uiścić obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, zwłaszcza, że nie są one w niniejszej sprawie wysokie. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.