II SA/Gl 394/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści skargi z dnia 3 kwietnia 2017 r. M.W., wniósł o zwolnienie z wpisu od skargi. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2017 r. skarżący złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca wywiódł, iż występuje przed Sądem po raz pierwszy i opiera swoje żądanie na "błędnych decyzjach urzędów" a nie na swojej sytuacji finansowej, która jest dobra. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, pasierbicą i pasierbem, posiada dom jednorodzinny o powierzchni 135 m2 i wartości 350 tysięcy zł, zakupiony na kredyt w [...] r. oraz działkę rolno-budowlaną o wartości 69 tys. zł, zakupioną na kredyt w [...] r. Nadto zadeklarował, że na dochód jego rodziny, w kwocie netto 7.800 zł składają się wynagrodzenia za pracę pobierane przezeń (4.200 zł) oraz przez jego małżonkę (3.600 zł), z kolei wśród kosztów utrzymania wymienił spłatę kredytu na dom (rata 1.580 zł), spłatę kredytu na działkę rolno-budowlaną (rata 340 zł), spłatę pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej (474 zł) oraz spłatę pożyczki zakładowej (564 zł). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności godzi się wyjaśnić, iż treść przywołanego art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o przyznaniu prawa pomocy decydują zasadniczo wyłącznie kryteria majątkowe. W tym kontekście fakt, iż wnioskodawca występuje przed Sądem po raz pierwszy, jak również wszelkie okoliczności związane z zaskarżoną decyzją oraz z poprzedzającym jej wydanie postępowaniem administracyjnym, a także podnoszone przez wyżej wymienionego merytoryczne zarzuty wobec kwestionowanego aktu, czy też dotyczące uchybień, do jakich jego zdaniem doszło w rzeczonym postępowaniu, nie mogą mieć wpływu na ocenę wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentacja tego rodzaju jest brana pod uwagę przez Sąd przy wydawaniu orzeczenia rozstrzygającego sprawę sądowoadministracyjną co do meritum, z kolei w toku rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy ocenie podlega wyłącznie jej sytuacja majątkowa. W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może więc zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Z jego oświadczeń wynika, że zarówno on sam jak i jego małżonka osiągają stały miesięczny dochód z wynagrodzeń za pracę, w kwocie netto 7.800 zł, którą trudno uznać za niską nawet w odniesieniu do czteroosobowego gospodarstwa domowego. Równocześnie wnioskodawca - poza spłatą kredytów i pożyczek - nie określił wysokości obciążających go kosztów koniecznego utrzymania z tytułu opłat stałych, w tym należności za tzw. media ani kosztów wyżywienia oraz zakupu środków czystości i odzieży. Nie podnosił jednak, aby koszty te miały być ponadprzeciętnie wysokie, ani też, aby miał trudności z regulowaniem rzeczonych zobowiązań, a przeciwnie - stwierdził wyraźnie, że jego sytuacja finansowa jest dobra. Skarżący wskazał jedynie, że na spłatę pożyczek i kredytów przeznacza miesięcznie 2.958 zł. Trzeba tu odnotować, że koszty takie zasadniczo nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy albowiem zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, spłata tego rodzaju zobowiązań cywilnoprawnych nie może wyprzedzać należności publicznoprawnych jakimi są koszty sądowe. Nawet jednak, gdyby uwzględnić wszystkie wspomniane spłaty, po ich odliczeniu do dyspozycji wnioskującego pozostaje miesięcznie prawie 5.900 zł. Wziąwszy przy tym pod uwagę, że kwotę tą trzeba jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z opłatami za tzw. media oraz z wyżywieniem i zakupem niezbędnych środków czystości dla czterech osób, stwierdzić przyjdzie, że umożliwia ona wygenerowanie środków wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi, w kwocie 500 zł, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu tej rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem ocena sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego w żadnym razie nie pozwala na uznanie, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku pokrycia związanych z niniejszą sprawą należności. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.