II SA/Gl 533/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 16 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, W. K. w dniu 29 sierpnia 2011 r. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (całkowite ewentualnie częściowe). W uzasadnieniu strona podniosła, że uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości od 1.600 do 1.900 zł netto przeznaczając przy tym 500 zł na żywność. Wskazała również, iż partycypuje w kosztach związanych z utrzymaniem lokalu należącego do jej brata, który aktualnie wynajmuje, ponosząc z tego tytułu wydatek wynoszący 200 zł. Równocześnie wnioskujący zadeklarował, że gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro ani nieruchomości (poza mieszkaniem o powierzchni 54 m2). Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia 31 sierpnia 2011 r.), skarżący nadesłał zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za ostatnich 6 miesięcy, wydruk z listy płac za sierpień 2011 r., oraz protokół ugody sądowej i zlecenie złożone w banku, potwierdzające fakt uiszczania alimentów na rzecz żony i córki, w miesięcznej kwocie ogółem 800 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Należy wprawdzie w tym miejscu przyznać, że dochód netto uzyskiwany przez W. K. nie jest wysoki. Jak wynika z przedłożonego zaświadczenia pracodawcy, średnia wysokość pobieranego przezeń wynagrodzenia za pracę z ostatnich 6 miesięcy to 2.582,51 zł, co pominąwszy nagrodę roczną (została ona wszak wypłacona w styczniu 2011 r., czyli aż 8 miesięcy temu) daje 2.487,68 zł. Równocześnie, przedłożony wydruk z lity płac za sierpień 2011 r. potwierdza, że kwota ta podlega dalszym potrąceniom, między innymi z tytułu spłaty pożyczki, składek za kasę zapomogowo pożyczkową i kasę pośmiertną, w wysokości ogółem 452,09 zł. Uwzględniwszy zatem fakt, iż skarżący uiszcza alimenty, w kwocie 800 zł, stwierdzić przyjdzie, że do jego dyspozycji pozostaje miesięcznie zaledwie 1.235,59 zł. Pomimo to uznano, że brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Zasadniczą przyczyną takiego rozstrzygnięcia była bowiem relacja, w jakiej kwota ta pozostaje do rozmiaru deklarowanych przezeń kosztów utrzymania oraz do wysokości kosztów, jakie jest w niniejszym postępowaniu obowiązany uiścić. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Jak bowiem podał w treści wniosku, jego niezbędne koszty utrzymania ograniczają się do wydatków na wyżywienie, w wysokości 500 zł oraz do 200 zł, jakie przeznacza w ramach partycypacji w kosztach związanych z zamieszkiwanym lokalem należącym do jego brata. Jak więc wynika z powyższego, miesięczna suma koniecznych stałych kosztów utrzymania wnioskodawcy wynosi 700 zł, a w rezultacie po ich odliczeniu, do jego dyspozycji pozostaje miesięcznie ponad 500 zł. Nawet zatem przyjąwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z zakupem niezbędnych środków czystości, powinna ona umożliwić opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi wynoszącego zaledwie 100 zł, bez narażenia na uszczerbek dla jego podstawowych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem wnioskodawcy i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych przezeń na utrzymanie, nie sposób uznać, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kwoty 100 zł. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.