II SA/Gl 91/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 8 listopada 2024 r. nr SKOV 428/346/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie wymierzenia kary za zniszczenie drzew oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – Kolegium, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r. nr SKOV 428/346/2024, działając na podstawie art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej k.p.a.), odmówiło przywrócenia terminu Skarbowi Państwa – reprezentowanemu przez Komendanta Wojewódzkiej Policji w K. (dalej – Skarżący) do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej – Prezydent Miasta, organ I instancji) z dnia 4 marca 2024 r. nr [...] wymierzającej Komendzie Wojewódzkiej Policji w K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 292.100 zł za zniszczenie drzew rosnących na terenie działki nr [...] obręb [...] (ul. [...]) w B.. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wspomnianą decyzją z dnia 4 marca 2024 r. Prezydent Miasta wymierzył Skarżącemu administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew rosnących na terenie działki nr [...] obręb [...] (ul. [...]) w B.. Decyzja ta została doręczona w dniu 8 marca 2024 r. pracownikowi Komendy Wojewódzkiej Policji w K.. Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 4 marca 2024 r. nr [...], załączając jednocześnie odwołanie od wskazanego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W jego motywach wskazano, że w dniu 22 marca 2024 r. nadano list polecony za pośrednictwem placówki pocztowej zawierający odwołanie od wspomnianej decyzji. Jak zaznaczono, w dniu 26 marca 2024 r. listonosz odnotował w elektronicznym systemie pocztowym (EKN) nieudane doręczenie z adnotacją zwrotu przesyłki do nadawcy. Natomiast w dniu 2 kwietnia 2024 r. przesyłka powróciła do Komendy Wojewódzkiej. Według Skarżącego od tej daty rozpoczął bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący ponadto podniósł, że na nieuzasadniony zwrot przesyłki wniesiono w dniu 4 kwietnia 2024 r. skargę do Urzędu Pocztowego B. . W tej samej dacie złożono reklamację za pomocą Elektronicznego Systemu Poczty Polskiej, którą zarejestrowaną pod nr [...] Wobec powyższego – zdaniem Skarżącego – uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Postanowieniami z dnia 2 października 2024 r. nr [...] Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Następnie Kolegium postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r. nr SKO V 428/346/2024 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 4 marca 2024 r. nr [...] Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Podkreślono, że inicjatywa w tym zakresie leży po stronie zainteresowanego. Tymczasem Skarżący odmówił przedstawienia koperty (choćby w formie kopii), w której nadane było odwołanie - przesyłka nr [...] W ocenie Kolegium, jest to kluczowy dowód dla potwierdzenia argumentacji zaprezentowanej przez Skarżącego. W skardze z dnia 12 grudnia 2024 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Skarżącego zarzucił postanowieniu organu odwoławczego naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 58 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegający na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym przyjęciem przez Kolegium, iż tylko "koperta z datownikiem w znacznym stopniu uprawdopodobni dochowanie przez stronę terminu do wniesienia odwołania", podczas gdy pominięte zostały zgłoszone przez Skarżącego wnioski dowodowe uprawdopodobniające, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a przeprowadzona przez SKO w sprawie ocena dowodów nastąpiła w sposób nieobiektywny, wybiórczy, jednokierunkowy wskutek czego doszło do niezasadnego zakwestionowania przez organ mocy dowodowej przedłożonych przez Skarżącego dokumentów w postaci: potwierdzenia z datą nadania w terminie przesyłki nr [...]; wydruku z systemu Poczty Polskiej S.A. elektronicznego śledzenia tej przesyłki - co skutkowało z kolei (mimo prawidłowego uprawdopodobnienia wniosku Skarżącego) wydaniem przez Kolegium nieuzasadnionego rozstrzygnięcia w postaci odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta w B. z dnia 4 marca 2024 r. (znak [...]); 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 75 i art. 80 k.p.a. polegającego na nierozpatrzeniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało pominięciem wniosków dowodowych przywołanych w zarzucie nr 1 i wyprowadzeniem przez Kolegium wniosku niemającego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, iż Skarżący nie uprawdopodobnił wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy jednoznacznie Skarżący udowodnił fakt, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; 3) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu postanowienia przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedłożonym przez Skarżącego dokumentom w postaci potwierdzenia daty nadania w terminie przesyłki nr [...], w której pierwotnie znajdowało się odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta w B. oraz wydrukowi z systemu Poczty Polskiej S.A. elektronicznego śledzenia tej przesyłki. Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych. W motywach skargi pełnomocnik Skarżącego stanął na stanowisku, że przedłożone w toku postępowania dokumenty uprawdopodobniły brak winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania. Jego zdaniem, koperta nie była jedynym dowodem, który pozwalał na wykazanie, że pierwsza przesyłka została nadana z zachowaniem 14-dniowego terminu. Z tego też względu uznał, że organ odwoławczy nie rozpoznał całego materiału dowodowego, pomijając te przedłożone przez Skarżącego, a ponadto nie uzasadnił dlaczego odmówił im wiarygodności i mocy dowodowej. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Przy piśmie z dnia 24 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarżącego przesłał do Sądu kopertę, w której pierwotnie nadane było odwołanie. Zawarto w nim również wyjaśnienia, iż nie była ona przekazana Kolegium, gdyż prowadzone było postępowanie dyscyplinarne w stosunku do pracownika Sekretariatu Zespołu Prawnego KWP w K., która z niewiadomych powodów błędnie zaadresowała kopertę. Niezależnie od tego pełnomocnik Skarżącego podniósł, że na kopercie w indywidualny sposób dokonano oznaczenia adresata, tj. Prezydent Miasta B., a ponadto wprowadzono jego pełne dane adresowe do systemu elektronicznej książki nadawczej (KEN) Poczty Polskiej S.A., które były w posiadaniu listonosza. W jego ocenie, pozwalało to na prawidłowe i skuteczne doręczenie przesyłki jej odbiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęte nią postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki ku temu, aby przywrócić Skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 marca 2024 r. wymierzającej Komendzie Wojewódzkiej Policji w K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 292.100 zł za zniszczenie drzew rosnących na terenie działki nr [...] obręb [...] (ul. [...]) w B.. Przechodząc do wyjaśnienia podstawowego zagadnienia należy przytoczyć art. 58 § 1 k.p.a., który stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a). Wynika stąd zatem, że przywrócenie terminu obwarowane jest spełnieniem czterech przesłanek. Dodać należy, iż muszą być one spełnione łącznie. Brak którejkolwiek wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Pierwszą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy. Oznacza to, że osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność (jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy) oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. Podkreślić należy, że z art. 58 k.p.a. wynika, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby, mimo zaistnienia danej przeszkody, dokonać czynności w stosownym terminie (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2539/20, Lex nr 3194868). Ponadto zwrócić należy uwagę, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Oznacza to, że organ nie może działać z urzędu, a jedynie na wyraźny wniosek zainteresowanego. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Czynności procesowej należy, zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. Nie ulega wątpliwości, że Skarżący spełnił drugą, trzecią i czwartą przesłankę. Otóż wystąpił on z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz dopełnił czynności, której dotyczy prośba o przywrócenie terminu, tj. złożył odwołanie od decyzji. Przyjmując, że przeszkoda ustała w dniu 2 kwietnia 2024 r., tj. w chwili zwrotu przesyłki do Komendy Wojewódzkiej, to złożenie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 8 kwietnia 2024 r. czyni zadość wymogowi wskazanemu, jako trzecia przesłanka. Organ odwoławczy uznał natomiast, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminowi. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że Skarżący uzasadniając wniosek wskazuje, że niedotrzymanie terminu wywołane było nieprawidłowym funkcjonowaniem Poczty Polskiej. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, operator dysponował wszelkimi danym ku temu, aby przesyłkę dostarczyć oznaczonemu na kopercie adresatowi. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Skarżącego stwierdzić należy, że art. 58 § 1 k.p.a. nie wymaga udowodnienia braku winy. Przepis ten posługuje się terminem "uprawdopodobnienia". Dlatego też ze względu na użycie w przepisie pojęcia "uprawdopodobnienie", podkreśla się konieczność wykazania z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących od zainteresowanego. Zwraca się też uwagę, że to strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a więc nie jest obowiązku organ dociekać przyczyn spóźnienia strony. Zatem to na zainteresowanym spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez stronę okoliczności ocenić w światle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Organ nie jest więc upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (zob. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3609/21, Lex nr 3350248). Przypomnieć należy, że według pełnomocnika Skarżącego, przyczyna niedostarczenia przesyłki, która została nadana w zakreślonym prawem terminie, leży po stronie operatora pocztowego. Otóż – jak podkreśla pełnomocnik Skarżącego -została ona zwrócono pomimo prawidłowego oznaczenia adresata na przesyłce, tj. Prezydenta Miasta B. Takiego stanowiska nie potwierdza jednak ocena przedłożonych w toku postępowania dokumentów, w tym nadesłanej na etapie postępowania sądowoadministracyjnego koperty, w której wyekspediowano pierwotnie odwołanie. Nie ulega wątpliwości, że wspomniane dokumenty dowodzą, że przesyłka została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 22 marca 2024 r., a więc z zachowaniem 14-dniowego terminu liczonego od daty doręczenia decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną. Natomiast pełnomocnik mija się z prawdą co do prawidłowości oznaczenia odbiorcy przesyłki. O ile dane wprowadzone do systemu elektronicznej książki nadawczej (KEN) są poprawne, o tyle nie można tego powiedzieć o danych zamieszczonych na kopercie. Wprawdzie właściwie oznaczono nazwę organu (Prezydent Miasta B.), ale adres jego siedziby jest nieprawidłowy (ul. [...]). Nie tylko bowiem nie wpisano właściwej ulicy, przy której znajduje się siedziba organu I instancji, ale również nie podano numeru porządkowego budynku. Nie doszło więc do właściwego zaadresowania przesyłki. W tej sytuacji przyjąć należy, że błędne zaadresowanie koperty z zawartym w niej środkiem zaskarżenia nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., tj. nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Błąd taki należy bowiem uznać za brak należytej staranności. Nie można przy tym tracić z pola widzenia tego, że mamy do czynienia z Komendą Wojewódzką Policji, a więc jednostką która doskonale zdaje sobie sprawę z doniosłości prawidłowego zaadresowania korespondencji. Do tego zdaje sobie sprawę z zaniedbania w zakresie doboru personalnego odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji, o czym świadczy wszczęte postępowanie dyscyplinarne wobec pracownika, który miał dopuścić się wspomnianego błędu, w kierunku przewinienia z art. 76 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 409). Dla porządku wskazań należy, że przepis ten stanowi, że członek korpusu służby cywilnej jest obowiązany w szczególności rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania. Zaprezentowany wyżej pogląd jest aprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z nim błędne zaadresowanie koperty z zawartym w niej środkiem zaskarżenia nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. Błąd taki należy uznać bowiem za brak należytej staranności (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 152/12, Lex nr 1337095; postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt II GZ 1204/16, Lex nr 2170719; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1310/17, Lex nr 2493786; wyrok NSA z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II GSK 1833/18, Lex nr 2644370; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2020 r. sygn. akt II OZ 986/20, Lex nr 3124750; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1711/21, Lex nr 3291136; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 424/19, Lex nr 3403741). W kontekście poczynionych uwag zgodzić się należy z Kolegium, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności i wskazywane dokumenty nie uzasadniają twierdzenia, że naruszenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Stanowiska tego nie mogła również zmienić koperta, w której pierwotnie przesłano odwołanie, a która została przedłożona dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Reasumując, Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w złożeniu odwołania z naruszeniem 14-dniowego terminu. Nie wykazano zatem, aby spełnione zostały przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a., co w konsekwencji uzasadniało odmowę przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia na decyzję. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.