II SAB/Gl 198/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2026 r. sprawy ze skargi D. Z. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 15 listopada 2025 r. D. Z. (dalej "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej "Wojewoda" lub "Organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Organu, która ma charakter rażącego naruszenia prawa, zobowiązanie Organu do wydania decyzji w terminie wskazanym przez Sąd oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący wyjaśnił, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE złożył 30 czerwca 2025 r., kompletując wszystkie wymagane dokumenty i poddając się pobraniu odcisków palców. W dniu 23 września 2025 r. zwrócił się do Wojewody z pytaniem o status sprawy. Skarżący otrzymał odpowiedź, że w związku z art. 100c i art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 337 z póżn. zm., dalej "u.o.p.o.U.") postępowanie jest zawieszone. Następnie 14 października 2025 r. Skarżący wniósł ponaglenie. Zdaniem Skarżącego powołana przez Wojewodę regulacja specjalna nie ma zastosowania w jego sprawie, gdyż nie jest on uchodźcą, który przyjechał do Polski w 2022 r., a nadto regulacja ta miała charakter jedynie tymczasowy. Po dniu 30 czerwca 2024 r. przepisy te straciły faktyczną podstawę stosowania i nie mogą ograniczać prawa do uzyskania decyzji w rozsądnym terminie. Wojewoda dopuścił się zatem rażącego naruszenia art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek Skarżącego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wpłynął do Organu 30 czerwca 2025 r. W dniu 14 października 2025 r. do Organu wpłynęło ponaglenie adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Ponaglenie nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia w związku z regulacjami art. 37 § 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a."), art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 z późn. zm.; dalej "u.o.c.") oraz art. 100d ust. 3 i 4 u.o.p.o.U. Braki wniosku zostały uzupełnione 30 czerwca 2025 r. i z tym dniem doszło do wszczęcia postępowania. Wojewoda 30 czerwca 2025 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. , a także do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. oraz do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w K. o udzielenie informacji czy wjazd Skarżącego na terytorium RP i pobyt na jej terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dalszej części odpowiedzi na skargę Wojewoda przywołał przepisy art. 210 u.o.c. oraz art. 100d u.o.p.o.U. Podkreślił, że skoro z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw określonych w art. 100d u.o.p.o.U. oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w określonym czasie przepisów o bezczynności to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez Skarżącego zarzut bezczynności, a w szczególności bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda odwołał się do problemów kadrowych i trudności związanych z ogromnym napływem wniosków. Wskazał, że nastąpił lawinowy wzrost liczby wniosków cudzoziemców składanych na terenie województwa [...]. Następnie podkreślił, że wejście w życie przepisów u.o.p.o.U. dodatkowo obciążyło pracowników urzędu. Dodatkowe zadania pracowników związane były m. in. z przedłużeniem ważności wiz krajowych dla obywateli Ukrainy oraz Białorusi. Ponadto z wydawaniem, przedłużaniem ważności, wydawaniem duplikatu lub wymianą Karty Polaka dla obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym zapadłe w ostatnim czasie wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz mając na uwadze wzgląd na wartości wynikające z jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego, organ wniósł o oddalenie skargi zgodnie z przepisami art. 100c i 100d u.o.p.o.U. i ich literalnym brzmieniem, które znajdują zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną. W tej sytuacji, zdaniem Organu, należy uznać, że do Skarżącego, w związku z jego wnioskiem złożonym 30 czerwca 2025 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP, ma zastosowanie regulacja zawarta w art. 100c i 100d u.o.p.o.U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a.") skarga została poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu (Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców), a zatem jest dopuszczalna. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność bądź przewlekłość jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") z 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; postanowienie NSA z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Także okoliczność, że ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu na załatwienie sprawy (art. 37 § 3a k.p.a.) nie skutkuje niedopuszczalnością skargi na bezczynność lub przewlekłość (por. wyroki NSA z: 2 lutego 2025 r., II OSK 2316/24; 13 czerwca 2025 r., II OSK 2939/24; 20 listopada 2025 r., II OSK 37/25 – opubl. w CBOSA). Pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, opubl. w CBOSA). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. w CBOSA). O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, opubl. w CBOSA). Wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19 – opubl. w CBOSA). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania Wojewody w bezczynności. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w k.p.a. Taką szczególną normę stanowi art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.o.c., który na moment składania przez Skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE stanowił, że decyzję w ww. sprawie wydaje się w terminie 6 miesięcy. Stosownie do ust. 2 tego przepisu termin 6 miesięcy, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Zauważyć należy, że regulacja art. 210 ust. 1 i ust. 2 u.o.c. nie modyfikuje ogólnej reguły wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a., tj. że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jednakże przepis art. 210 ust. 1 i ust. 2 u.o.c. określa termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oraz dzień, od którego on biegnie. Wobec tego dopiero od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków, rozpoczyna bieg szczególny termin załatwienia sprawy wskazany w art. 210 ust. 1 u.o.c. Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu 30 czerwca 2024 r., braki formalne zostały uzupełnione w tym samym dniu, a zatem 6-miesięczny termin na załatwienie sprawy, określony w art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 u.o.c., mijał 30 grudnia 2025 r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, że Organ od 31 grudnia 2025 r. pozostaje w bezczynności. W tym miejscu należy wskazać, że z wyjaśnień Wojewody wynika, że 30 czerwca 2025 r. skierowano zapytania do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatury w K., Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w R. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. . Jednakże w aktach sprawy brak jest ww. wystąpień wraz z dowodami ich doręczenia, a także brak jest informacji przekazanych przez te organy. W myśl art. 207 ust. 7 w związku z art. 223 u.o.c., informacje od ww. organów powinny być przekazane w terminie 30 dni, a jeśli nie zostaną przekazane w tym terminie, uznaje się, że wymóg ich uzyskania zostaje spełniony. Nawet biorąc pod uwagę okoliczność, że 30 czerwca 2025 r. skierowano zapytania do ww. organów i do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminu przewidzianego w art. 207 ust. 7 u.o.c. to Wojewoda popadł w stan bezczynności z dniem 1 lutego 2026 r. Do dnia złożenia skargi, Organ nie rozpoznał wniosku Skarżącego. Do dnia rozpoznania skargi nie nastąpiło wydanie aktu kończącego postępowanie administracyjne, skoro Wojewoda nie poinformował Sądu o zakończeniu sprawy. Z tego też względu Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem. Odnosząc się do regulacji art. 100d u.o.p.o.U. należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA przepis ten stanowi rozwiązanie generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (por. np. wyroki NSA z: 27 lutego 2025 r., II OSK 2515/24; 4 marca 2025 r., II OSK 2344/24; 12 marca 2025 r., II OSK 2299/24; 13 marca 2025 r., II OSK 1710/24; 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24; 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1119/24; 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24; 7 maja 2025 r., II OSK 1719/24; 22 maja 2025 r., II OSK 1349/24 – opubl. w CBOSA). W utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmowano, że art. 100d u.o.p.o.U. nie narusza Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym KPP, jak również art. 6 i 13 EKPCz (por. np. wyroki NSA z: 23 października 2024 r., II OSK 801/24; 30 października 2024 r., II OSK 1303/24; 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; 17 grudnia 2024 r., II OSK 1355/24; 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; 18 lutego 2025 r., II OSK 2057/24; 20 lutego 2025 r., II OSK 1961/24; 26 lutego 2025 r., II OSK 1287/24; 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24; 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1119/24; 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24 – opubl. w CBOSA). Jednakże jak wynika z aktualnego orzecznictwa NSA powyższy pogląd zachowuje aktualność do 30 czerwca 2024 r. NSA dokonał bowiem tzw. rozporoszonej kontroli konstytucyjności ustaw dotyczących przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. NSA uznał, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p.o.U. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (por. np. wyroki NSA z: 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24; 3 lipca 2025 r., II OSK 3117/24; 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24; 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743; 25 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24 – opubl. w CBOSA). Zatem przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p.o.U. należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela powyższe stanowisko, przyjmując za własną dokonaną przez NSA w powyższych wyrokach, wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Odmowa zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r. w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. skutkuje tym, że sprawa Skarżącego powinna zostać rozpatrzona w terminie wskazanym w art. 210 ust. 1 u.o.c. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19 (opubl. w CBOSA): "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 sierpnia 2022 r., I SAB/Wr 134/22, opubl. w CBOSA). Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem bezczynności Wojewody w kategoriach rażącego naruszenia prawa. W rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza ona wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA z: 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA). Nadto należy zauważyć, że organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzania niezgodności przepisów ustawowych z Konstytucją RP i pomijania ich stosowania. W związku z powyższym stosowanie się przez organ do art. 100d u.o.p.o.U. co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu bezczynności, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do Skarżącego, czy też działania na jego szkodę. Powyższe okoliczności przemawiały także za zaniechaniem zastosowania środka prawnego w postaci grzywny. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1-2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 p.p.s.a - jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł). Wyjaśnić także należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).