II SAB/Gl 37/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w C. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 6 lutego 2025 r. stowarzyszenie zwykłe pod nazwą Stowarzyszenie [...] z siedzibą w C. (dalej: "Stowarzyszenie"), reprezentowane przez Przewodniczącego – S. L. (dalej: "Przewodniczący Stowarzyszenia"), wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy obywatelce [...] – H. T. Pismem z dnia 18 marca 2025 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 marca 2025 r., wezwano stronę skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez: 1) nadesłanie imiennej listy wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania oraz stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami tego Stowarzyszenia. 2) złożenie pełnomocnictwa dla S. L. – podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia – do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi bądź podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia, ewentualnie nadesłanie nowego egzemplarza skargi, podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia. W odpowiedzi na ww. wezwanie, pismem z dnia 30 marca 2025 r. Przewodniczący Stowarzyszenia podniósł, że powyższe wezwanie pozbawione jest podstaw prawnych. Odmówił on także nadesłania zażądanego przez Sąd pełnomocnictwa wskazując, iż jego uprawnienie do działania w imieniu Stowarzyszenia wynika z jego pozycji w Stowarzyszeniu, zaś podejmowane przez niego czynności są czynnościami zwykłego zarządu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te określa art. 46 p.p.s.a. W świetle art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. skarga powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą jest stowarzyszenie zwykłe, co wynika ze złożonego do akt sądowych odpisu zaświadczenia Prezydenta Miasta C. z dnia 16 listopada 2021 r. Kwestię zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym reguluje przepis art. 25 p.p.s.a., stanowiąc w § 3, że zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie zaś do treści art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji osoby prawnej jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., którego nieuzupełnienie pomimo wezwania przez Sąd, powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Stwierdzić następnie należy, że zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2261; dalej "p.o.s."), stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Stowarzyszenie zwykłe jako jednostka organizacyjna posiada jednak zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1157/17). W myśl art. 41a ust. 1 p.o.s. stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd. Z kolei podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności (art. 41a ust. 2 p.o.s.). Czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są w szczególności nabycie oraz zbycie nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, zawarcie umowy kredytu albo pożyczki, przejęcie długu, uznanie długu, zwolnienie z długu, przystąpienie do długu, zawarcie umowy poręczenia lub zawarcie innej podobnej umowy, zaciągnięcie innych zobowiązań przekraczających wartość 10.000 zł (art. 41a ust. 3 p.o.s.). Użyte w p.o.s. sformułowanie "w szczególności" oznacza że przewidziany w ustawie katalog czynności zwykłego zarządu nie jest zamknięty. Sąd podziela w tym miejscu ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, że wniesienie skargi w imieniu stowarzyszenia zwykłego do wojewódzkiego sądu administracyjnego należy uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Tym samym, w świetle art. 41a ust. 2 p.o.s., przewodniczący stowarzyszenia wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe w postępowaniu sądowoadministracyjnym, pod warunkiem jednak, że pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej (por. m.in wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1518/13). Właściwym dokumentem, z którego wynika upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II OZ 13/19; z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt III OZ 403/22). Nie sposób przy tym przyjąć, jak chciałby tego przewodniczący Stowarzyszenia, iż źródłem takiego upoważnienia jest statut lub zaświadczenie wydane przez Prezydenta Miasta C., stanowiące jedyne dokument potwierdzający istnienie Stowarzyszenia (podobnie: wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2525/12). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy należy podkreślić, że wezwanie z dnia 18 marca do usunięcia braku formalnego skargi poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego skład osobowy Stowarzyszenia oraz umocowanie do działania w imieniu Stowarzyszenia zostało skutecznie doręczone przewodniczącemu Stowarzyszenia 24 marca 2025 r., zatem termin do wykonania nałożonych obowiązków upływał z dniem 31 marca 2025 r. W terminie wyznaczonym na usunięcie braków formalnych skargi nie przedłożono imiennej listy członków ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałoby, że wskazane osoby są członkami Stowarzyszenia. Taki stan uniemożliwił ustalenie, które osoby fizyczne jako członkowie Stowarzyszenia posiadają legitymację procesową w postępowaniu sądowym. Przewodniczący Stowarzyszenia nie przedłożył także pełnomocnictwa udzielonego mu przez wszystkich członków Stowarzyszenia do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałoby jego umocowanie do wniesienia skargi w imieniu Stowarzyszenia. Do pisma z dnia 30 marca 2025 r. Przewodniczący Stowarzyszenia załączył jedynie zaświadczenie Prezydenta Miasta C. stanowiące świadectwo istnienia Stowarzyszenia. Raz jeszcze należy podkreślić, że przewodniczący Stowarzyszenia nie posiada wynikającego z pełnienia tej funkcji umocowania do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym gdyż jest to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu w świetle art. 41a ust. 3 p.o.s. Mógłby on działać w imieniu Stowarzyszenia (w tym wnieść skargę), jednakże tylko na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa przez wszystkich członków Stowarzyszenia, a nie tylko na podstawie funkcji przedstawiciela powierzonej mu w regulaminie, czy też uchwałą (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 105/17). W tej sytuacji, uznać należało, że nie został uzupełniony brak formalny skargi, co uniemożliwiło nadanie jej biegu i uzasadniało odrzucenie skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.