III SA/Gl 125/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. (G.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z [...] r. skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach powyższego podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponieważ z żoną pozostaje w separacji, mieszka z matką. Razem prowadzą gospodarstwo domowe w mieszkaniu o pow. [...] m2. Jedynym źródłem ich utrzymania jest [...] matki wynosząca [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Z kwoty tej opłacają bieżące rachunki, tj. czynsz ([...] zł), gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł) oraz abonament telefoniczny ([...] zł i [...] zł). Ponadto z uwagi na stan zdrowia na leki przeznaczają łącznie [...] zł. Wprawdzie postanowieniem z [...] r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w C. dokonał zajęcia posiadanych przez skarżącego samochodów marki: [...] oraz [...] o wartości [...] zł i [...] zł, niemniej jednak nadal ciąży na nim obowiązek opłacania składek rocznych OC, które wynoszą: [...] zł i [...] zł. To oznacza, że miesięcznie tytułem powyższego zobowiązany jest wydatkować kwotę [...] zł, co czyni przy pomocy swojej matki, której dochód po odliczeniu kosztów związanych z opłatami i leczeniem wynosi [...] zł, tj. ok. [...] zł na osobę. Do wniosku dołączono plik dokumentów w tym zaświadczenie o zameldowaniu, zaświadczenie z PUP, zeznanie podatkowe za 2012 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki wraz z decyzją ZUS o waloryzacji renty, rachunki ponoszonych opłat oraz wyciągi z konta [...] którego saldo końcowe na dzień [...] r. wynosiło [...] zł. Dodatkowo do akt sprawy nadesłano: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i ZUS Oddział w C. potwierdzające, że w roku 2013 nie były za skarżącego odprowadzane zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, potwierdzenia wypłacanego żonie wynagrodzenia za pracę w okresie ostatnich trzech miesięcy, które po potrąceniach egzekucyjnych wynosiło: [...] zł (listopad 2013 r.), [...] zł (grudzień 2013 r.) oraz [...] zł (styczeń 2014 r.), a nadto roczne obliczenie podatku od dochodu wypłaconego żonie w 2012 r., który przed potrąceniem o należne składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatek wynosił [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Wprawdzie skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a z żoną pozostaje w faktycznej separacji, niemniej jednak zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między nimi wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, Lex nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, Lex nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 272/11, Lex 1083182). Dlatego też okoliczność, że żona skarżącego uzyskuje stały dochód, który po potrąceniach egzekucyjnych wynosi [...] zł (listopad 2013 r.), [...] zł (grudzień 2013 r.) oraz [...] zł (styczeń 2014 r.) ma istotne znaczenie w sprawie, podobnie jak fakt, że skarżący korzysta z pomocy finansowej matki, której świadczenie rentowe kształtuje się na poziomie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Nie można również tracić z pola widzenia posiadanego przez skarżącego majątku, tj. samochodu marki: [...] oraz [...] o wartości [...] zł i [...] zł. Wprawdzie majątek ten został zajęty, niemniej jednak generuje dodatkowe wydatki, które skarżący mimo trudnej sytuacji finansowej jednak ponosi. Nie bez znaczenia jest również okoliczność darowania pozostałych składników majątku w postaci mieszkania i części nieruchomości zabudowanej domem (vide: treść skargi oraz postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, k-33) dzieciom, tj. A. G., T. i P. G. Zgodnie bowiem z art. 897 Kodeksu cywilnego w przypadku, gdy po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Mając zatem na uwadze powyższe brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Tym bardziej, że na rachunku bankowym matki skarżącego w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku odnotowano nadwyżkę w wysokości: [...] zł, [...] zł i [...] zł (vide: saldo dostępne konta [...] ). W tej sytuacji rozpoznający sprawę uznał, że choć kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego rzędu [...] zł leży poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącego i jego rodziny, to jednak powinien on partycypować w kosztach postępowania przynajmniej w pewnej części. Dlatego też przyznanie wnioskodawcy stosownie do treści art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę [...] zł jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza jego prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Tym bardziej, że w sprawie o sygn. I SA/Gl 504/12, na którą powołano się w treści urzędowego formularza, zapadło analogiczne rozstrzygnięcie, a sytuacja finansowa i rodzinna skarżącego nie uległa od tego czasu zmianie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.