III SA/Gl 2472/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" s.c. M. L., A. H. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obrotu alkoholami oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z 19 października 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję nr [...] wydaną 6 lipca 2015r. przez Prezydenta Miasta T. , w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 1 czerwca 2015 r. zezwolenia nr [...] z 22 stycznia 2014r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży wydanego dla sklepu spożywczo-przemysłowego prowadzonego przez M. L. i A. M. – wspólników spółki cywilnej Stacja ‘A’s.c. w T.. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T. stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 czerwca 2015r. zezwolenia nr [...] z 22 stycznia 2014r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży wydanego dla sklepu spożywczo - przemysłowego mieszczącego się w T. przy ul. [...] prowadzonego przez: M. L. , A. M. wspólników spółki cywilnej "A" S.C. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona nie dokonała w terminie do dnia 31 maja 2015r. wpłaty II raty opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a wobec tego wydane jej zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wygasło z mocy prawa. W odwołaniu od ww. decyzji M. L. i A. M. wspólnicy spółki cywilnej "A" w Tychach zaskarżyli wskazaną decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Stwierdzili, że nie uchybili terminowi do zapłaty II raty opłaty za korzystanie z zezwolenia, gdyż dokonali zapłaty 1 czerwca 2015r., natomiast 31 maja 2015r. będący końcowym dniem terminu do zapłaty II raty opłaty za korzystanie z zezwolenia przypadał w niedzielę, tj. w dzień ustawowo wolny od pracy, zatem w takim przypadku w ich ocenie zgodnie z art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 67 ustawy o finansach publicznych ostatnim dniem terminu był najbliższy następny dzień powszedni, tj. 1 czerwca 2015r., w którym to dniu opłata została zapłacona. Zaskarżoną decyzją nr [... ] z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 111 ust. 7 ustawy z 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 1356), opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. Stosownie do art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4 (pisemne oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim składane do 31 stycznia) lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7. Z kolei zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W ocenie organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie zaistniała podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia ww. zezwolenia z mocy prawa. Odwołujący się przedsiębiorcy uchybili bowiem obowiązkowi uiszczenia na rachunek właściwej gminy II raty opłaty za korzystanie z przedmiotowego zezwolenia do 31 maja 2015r. Okoliczności te mają w sprawie charakter bezsporny, również same strony postępowania w treści odwołania, wskazują, że II rata opłaty uiszczona została dopiero w dniu 1 czerwca 2015r. Zdaniem organu uchybienie któremukolwiek ze wskazanych obowiązków rodzi skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa, a konkretnie z mocy art. 18 ust. 12 pkt 5 ww. ustawy. Rolą właściwego organu jest w tym przypadku jedynie stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia, czyli potwierdzenie skutku wynikającego z mocy prawa. Skutek ten ma charakter bezwzględny. Nie ma zatem znaczenia jak długie było przekroczenie określonego prawem terminu, jego przyczyna, a także inne podnoszone przez stronę okoliczności i przeszkody. Powołując się na orzecznictwo NSA SKO wskazało, że fakt, że graniczne terminy płatności każdej raty zostały określone w art. 111 ust. 7 ustawy z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez konkretny dzień kalendarzowy oznacza, iż mamy w takim przypadku do czynienia z terminem prawa materialnego, przez który należy rozumieć ustanowiony przepisem prawa materialnego termin do dokonania określonej czynności niezwiązanej z toczącym się postępowaniem administracyjnym (wyrok NSA z 3 czerwca 2014r., II GSK 560/13, LEX nr 1488129). Zatem nie mogą ulegać one przedłużaniu i nie stosuje się do nich reguł dotyczących terminów procesowych, zarówno według orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i poglądów doktryny (tak NSA w wyroku z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II GSK 79/09; LEX nr 573542, a także w komentarzach do Kodeksu postępowania administracyjnego, np. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, str. 360, czy B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 326 i następne; Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 maja 2014r., III SA/G1 1988/13, LEX nr 1500618). Powyższe oznacza, iż do terminów tych nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. oraz przepisy z zakresu innych gałęzi prawa, dotyczące zasad przywracania terminów. Materialnoprawny charakter ww. terminu wywołuje również skutek w postaci braku prawnych możliwości przedłużenia go przez organy administracji publicznej. SKO stwierdziło, że słusznie podniesiono w odwołaniu, że opłata za wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest w myśl art. 60 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych zaliczana do dochodów pobieranych przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw i do zobowiązań z tytułu takich należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Niemniej jednak powoływany w treści odwołaniu przepis art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej znajduje się poza działem III ustawy - Ordynacja podatkowa. Z tego powodu argumenty strony skarżącej uznał za chybione. Od tego rozstrzygnięcia została wywiedziona skarga do sądu administracyjnego. W skardze zarzucono naruszenie art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości ... poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki powodujące wygaśnięcie zezwolenia z mocy prawa. W oparciu o wskazany zarzut strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasadzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona – powołując się na art. 12 § 5 O. p. – wskazała, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej. Opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest niepodatkową należnością budżetu gminy, do której na mocy art. 67 ustawy o finansach publicznych stosuje się przepisy O.p. w tym również ich terminów płatności. Zatem skoro ostatni dzień terminu na dokonanie opłaty przypadał w niedzielę 31 maja 2015r., to na mocy art. 12 § 5 O.p. uległ on przedłużeniu do najbliższego dnia powszedniego czyli 1 czerwca 2015r. i wówczas opłata została dokonana. Wobec powyższego strona nie dopuściła się uchybienia terminu do wniesienia opłaty, a tym samym nie doszło do wygaśnięcia zezwolenia. | W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu | |zaskarżonej decyzji. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: | |Skarga nie jest zasadna. | |Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz.1269) sądy | |administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. | |W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie| |stanowią inaczej. | |Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270) | |sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. | |Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani | |procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. | |Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu | |alkoholizmowi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 1356). | |Zgodnie z treścią art.111 ust.1 wymienionej ustawy w celu uzyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 | |ust.1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art.18. | |W myśl art.111 ust.7 cytowanej ustawy opłata o której mowa w ust.1 wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym | |zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. | |Zgodnie z treścią art.18 ust.1 i 12 pkt 5 ustawy z 26 października 1982r. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do| |spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art.111 ust. 4 lub | |niedokonania opłaty w wysokości określonej w art.111 ust.2 i 5 w terminach, o których mowa w art.111 ust.7. | |Z wymienionych przepisów wynika, iż podmiot, któremu udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest zobowiązany do | |uiszczenia opłaty w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. W przypadku niedokonania takiej opłaty | |w wymaganych terminach zezwolenie wygasa z mocy prawa. | |W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia czy skarżąca uiściła opłatę w wymaganym terminie. Termin do uiszczenia opłaty | |upływał bowiem w niedzielę 31 maja 2015r. zaś strona zapłaciła ją w dniu 1 czerwca 2015r. | |Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest wyjaśnienie charakteru prawnego terminu, o którym mowa w art.111 ust.7 ustawy z | |26 października 1982r. a mianowicie ustalenie, czy jest to termin prawa materialnego czy też termin procesowy. | |W polskim systemie prawa wyróżnia się terminy prawa materialnego oraz terminy procesowe. Do pierwszej grupy należą takie terminy, w | |których następuje ukształtowanie praw lub obowiązków strony. Z kolei terminy procesowe oznaczają okresy przewidziane do dokonania | |określonych czynności procesowych przez podmioty postępowania (np. termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji). O | |charakterze terminu decyduje treść przepisu i wynikająca z niej funkcja, którą przepis ten ma spełniać oraz jego istota. Upływ terminu | |materialnego wywołuje co do zasady skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, przy czym skutek | |prawny musi bezpośrednio wynikać z treści przepisu. W przypadku terminów procesowych ich przekroczenie wywołuje skutki w zakresie prawa| |procesowego (np. brak możliwości wniesienia odwołania od decyzji) a nie w zakresie prawa materialnego. Terminy materialnoprawne są | |nieprzywracane podczas gdy do terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania | |administracyjnego (art.58-59 kpa). | |Powyższe znajduje potwierdzenie zarówno w poglądach doktryny, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych. | |Termin uiszczenia opłaty, o której mowa w powołanym przepisie jest terminem zawitym materialnym, który nie podlega przywróceniu (por. | |wyrok NSA z 31 marca 2009 r. sygn. II GSK 817/08, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednoznaczne sformułowanie | |użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie, że "zezwolenie wygasa" pozwala na wniosek, że następuje to z mocy prawa, a nie z mocy | |decyzji administracyjnej. W konsekwencji, nieuiszczenie opłaty w zakreślonym terminie skutkuje sankcją w postaci wygaśnięcia | |udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podkreślić bowiem trzeba, że sankcja z art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy | |w postaci wygaśnięcia konkretnego typu zezwoleń jest przewidzianą wprost przez prawo bezwarunkową i bezwzględną konsekwencją | |niedotrzymania terminów dokonywania opłaty za korzystanie z przyznanych zezwoleń. Obowiązek uiszczenia opłaty oraz skorelowana z nim | |sankcja w postaci wygaśnięcia posiadanego zezwolenia ma bowiem konstrukcję obowiązku wynikającego bezpośrednio z mocy ustawy. | |W doktrynie podkreśla się, że uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o | |charakterze materialnym (B. Adamiak [w] Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, C.H. Beck, 6 wyd., str. 321). W konsekwencji | |uznać należy, że brak jest podstaw do przedłużania takiego terminu przy wykorzystaniu narzędzia, które daje art. 57 § 4 Kpa. (vide: M. | |Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Zakamycze 2005, wyd. 2, str. 389). Jak przyjął Naczelny Sąd | |Administracyjny w wyroku z 22 grudnia 2010 r. (sygn. akt II GSK 14/10), z którym to poglądem należy się w pełni zgodzić, przepis art. | |57 § 4 Kpa nie ma zastosowania do terminów prawa materialnego, jakimi są terminy wskazane w art. 111 ust. 7 ustawy (tak samo: wyrok NSA| |z 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 897/08, wyrok NSA z 27 października 2009 r., sygn. akt II GSK 79/09, LEX 573542, wyrok NSA z 31 | |marca 2009 r., sygn. akt II GSK 816/08). | |Analiza przepisu art.18 ust.12 i art.111 ust. 7 ustawy z 26 października 1982r. wskazuje, iż w razie nieuiszczenia opłaty w wymaganym | |terminie zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wygasa z mocy prawa. Przepisy ustawy przewidują zatem określony skutek w zakresie | |prawa materialnego, gdy opłata nie zostanie uiszczona w zakreślonym terminie. Oznacza to, iż terminy do wniesienia opłaty za zezwolenie| |na sprzedaż napojów alkoholowych są terminami materialnoprawnymi a więc są one nieprzywracane i nie stosuje się do nich przepisów | |Kodeksu postępowania administracyjnego. Pogląd, iż termin zakreślony dla wniesienia opłaty jest terminem zawitym prawa materialnego a | |jego upływ powoduje skutki materialnoprawne w postaci wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest powszechnie przyjęty| |w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 marca 2009r. w spr. II GSK | |817/08 (Lex nr 519797), z 17 lutego 2010r. w spr. II GSK 384/09 (niepublikowany) i z 27 października 2009r. w spr. II GSK 81/09 | |(niepublikowany), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 12 listopada 2008r. w spr. III SA/Łd 57/08 (niepublikowany) i | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 24 marca 2010r. w spr. II SA/Po 950/08 (niepublikowany). Sąd w obecnym składzie | |podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. | |W rozpoznawanej sprawie termin do uiszczenia opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych upływał skarżącej w dniu 31 maja | |2015r. zaś strona uiściła opłatę 1 czerwca 2015r. czyli po upływie wymaganego terminu. Nie ma znaczenia okoliczność, iż 31 maja 2015r. | |była niedziela. Termin, o którym mowa w art.111 ust.7 ustawy z 26 października 1982r. jest terminem prawa materialnego i jego upływ | |skutkuje wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych bez względu na to czy termin ten przypada na dzień roboczy czy też na| |dzień wolny od pracy. Ta okoliczność miałaby znaczenie tylko wówczas, gdyby chodziło o termin procesowy (do dokonania czynności | |procesowej), jednak- jak już wskazano – termin do wniesienia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest | |terminem materialnoprawnym (gdyż żadne postepowanie w sprawie opłaty się nie toczy, a przepis ustawy o wychowaniu w trzeźwości wyraźnie| |przewiduje skutek wygaśnięcia prawa strony - zezwolenia czyli skutek materialnoprawny). Sama decyzja o wygaśnięciu zezwolenia ma | |charakter deklaratoryjny, a więc jedynie stwierdzający określony skutek prawny przewidziany w przepisach ustawy. | |Z tego powodu niezasadny jest zarzut podniesiony w skardze, iż organy administracji naruszyły przepis art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o | |wychowaniu w trzeźwości ... . | |Nadto odnosząc się do podnoszonego w uzasadnieniu skargi argumentu, ze stosownie do art. 12 § 5 O.p. termin upływający w sobotę lub | |dzień ustawowo wolny od pracy ulega przedłużeniu do pierwszego, następującego po nich dnia roboczego, Sąd stwierdza, że argument ten | |nie zasługuje na uwzględnienie. | |Zgodnie z art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( t.j. Dz. U. 2013r., poz. 885 ze zm.) do spraw dotyczących | |należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks | |postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja | |podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). | |Wobec powyższego, art. 12 O.p. nie znajduje zastosowania, gdyż znajduje się w dziale I tej ustawy, a zatem odesłanie zawarte w ustawie | |o finansach publicznych go nie obejmuje. | |Natomiast odesłanie do przepisów Kpa dotyczy jedynie toku postępowania czyli czynności procesowych, a nie aspektów materialnoprawnych, | |które są kompleksowo uregulowane w ustawie o wychowaniu w trzeźwości... . Zaś w tej ustawie "Terminy płatności opłat zostały określone | |przez ustawodawcę w sposób ścisły i jednoznaczny, bo przez kalendarzowe oznaczenie ich daty upływu." (por. wyrok NSA z 22 grudnia 2010 | |r., sygn. akt II GSK 14/10). | |Jak już bowiem wskazano, termin do uiszczenia opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest terminem prawa materialnego i | |nie mają do niego zastosowania przepisy odnoszące się do terminów procesowych. | |Uwzględniając powyższe ustalenia, Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna, a zatem na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r., | |skargę oddalił. | | |