III SA/Gl 778/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-12-09
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Magdalena Jankiewicz, Krzysztof Kandut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie dopełnił należytej staranności w celu upewnienia się, że transakcje nie wiążą się z przestępstwem?Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (tzw. 'puste faktury'). Prawo to jest ograniczone, gdy podatnik wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności powinien był wiedzieć, że transakcje wiążą się z przestępstwem. W przypadku braku rzeczywistej transakcji, prawo do odliczenia nie powstaje, a wystawca faktury jest zobowiązany do zapłaty wykazanego w niej podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatnika (P.J.), który wystawił faktury sprzedaży na rzecz spółki "B" oraz nabył towary/usługi od spółki "C", dokumentując je fakturami VAT. Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur od "C" oraz obowiązek zapłaty podatku należnego z faktur do "B", uznając, że obie serie faktur były "puste" i nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Podatnik kwestionował te ustalenia, powołując się na brak wiedzy o nieprawidłowościach i naruszenie przepisów unijnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi P.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. , po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] r.:
I. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t. j. Dz. U. z 2011 r. nr 41, poz. 214 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. O/Z w B. z dnia [...] r. nr [...] określającą: 1) za styczeń 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...] zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 2) za luty 2009 r. kwotę, różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...]zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 3) za marzec 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...] zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 4) za kwiecień 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...]zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 5) za maj 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...] zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 6) za czerwiec 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...] zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 7) za lipiec 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...]zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 8) za sierpień 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...]zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 9) za wrzesień 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...]zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 10) za październik 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...]zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 11) za listopad 2009 r. kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości [...]zł stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz - na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...] zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT; 12) za grudzień na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług - obowiązek zapłaty podatku w wysokości [...] zł wykazanego w wystawionej fakturze VAT
II. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia kwoty różnicy podatku, o której mowa w art. 87. Ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, stanowiącą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiąc grudzień, w wysokości [...]zł i określił kwotę różnicy tego podatku w wysokości [...]zł.
Decyzję tę poprzedziło ustalenie następującego stanu faktycznego:
W wyniku przeprowadzonego w "A" (usługi transportowe) postępowania kontrolnego wszczętego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] dotyczącego rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stwierdził, że w rozpatrywanym okresie P. J. wystawił, na rzecz "B" Sp. z o.o. w Ż. 27 faktur VAT dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane. Wystawienie powyższych faktur było poprzedzane zleceniami "B" Sp. z o.o., natomiast odbiór towaru/ usługi potwierdzano protokołem. Zarówno zleceń jak i protokołów nie zawierała dokumentacja znajdująca się u podatnika, lecz stwierdzono je u kontrahenta, tj. w spółce "B" . Organ ustalił, że podatek VAT wykazany w powyższych fakturach obniżył podatek należny w rozliczeniach miesięcznych "B" Sp. z o.o., natomiast podatnik podatek z tych faktur zadeklarował w miesięcznych deklaracjach VAT-7, złożonych do Urzędu Skarbowego. Podatek należny zadeklarowany przez podatnika organ skorygował (in minus), jednocześnie na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług, orzekając obowiązek zapłaty podatku wykazanego w wystawionych fakturach VAT.
Organ kontroli ustalił również, że towary/usługi sprzedawane w w/w okresie firmie "B" sp. z o.o. pochodziły od firmy "C" Sp. z o.o., a ich zakup podatnik dokumentował otrzymanymi 25 fakturami VAT. Na podstawie czynności sprawdzających w firmie "C" Sp. z o.o. organ kontroli skarbowej ustalił, że pod adresem ujawnionym na fakturach wystawianych podatnikowi Spółka "C" nie prowadzi działalności gospodarczej. Przesłuchani członkowie zarządu tej spółki oświadczyli, że nie współpracowali z "A" . , nie zawierali z nim żadnych transakcji, a okazane faktury VAT nie zostały wystawione przez tę Spółkę. Dodali, że działalność ich firmy nie dotyczyła dostawy towarów lub usług (górniczych), lecz pomocy w przygotowaniu wniosków o dopłaty z UE.
Przesłuchany na tę okoliczność Podatnik wyjaśnił, że organizacją tych transakcji faktycznie zajmował się S. J. . To on osobiście dostarczał faktury od firmy "C" Sp. z o.o. oraz zajmował się sprzedażą na rzecz ""B" " Sp. z o.o. S. J. załatwiał wszelkie formalności związane z transakcjami, włącznie z gotówkowym regulowaniem należności wobec "C" Sp. z o.o. Dodał, że współpraca pomiędzy ""B" " Sp. z o.o. i "C" Sp. z o.o., a jego firmą, została nawiązana poprzez S. J. , który pełnił rolę "łącznika". To on przedstawiał oferty ""A" ", a "B" Sp. z o.o. składało zlecenia. Podatnik wskazał, że S. J. działał w imieniu P.W. ""A" ", jednak nie posiadał pisemnego pełnomocnictwa z którego wynikałoby, że ma prawo reprezentować firmę P.W. ""A" " P. J. , ani nie był u niego zatrudniony.
Przesłuchany w charakterze świadka S. J. nie potwierdził, aby kiedykolwiek działał w imieniu P.W. ""A" ", w tym aby odbierał gotówkę od P. J. i regulował należności w jego imieniu wobec "C" Sp. z o.o.
W efekcie poczynionych ustaleń organ stwierdził, że podatnik naruszył art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit.a ustawy o podatku od towarów i usług, skutkiem czego utracił prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit.a ustawy o podatku od towarów i usług stwierdził zawyżenie podatku naliczonego wykazanego w rejestrach sprzedaży na podstawie 25 faktur VAT wystawionych przez "C" Sp. z o.o., które według ustaleń organu nie zostały wystawione przez tą spółkę i dokumentowały czynności, które nie miały miejsca, a zatem nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
W oparciu o w/w zgromadzone dowody organ stwierdził, że w okresie od stycznia do grudnia 2009 r. P. J. wprowadzał do obrotu prawnego faktury VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistego obrotu gospodarczego. Były to tzw. "puste faktury VAT", za tymi fakturami nie podążał towar lub usługa, jednak podatek VAT w nich wykazany podatnik zadeklarował w deklaracjach VAT-7. Organ ustalił przy tym, że wszystkie należności za przedmiotowe faktury zostały uregulowane przez Spółkę "B" przelewem na rachunek bankowy podatnika i były przez niego wypłacane w kasie, w bankomatach lub przelewane na inne rachunki jego lub żony. W ocenie organu te tzw. "puste faktury VAT" oraz wystawione do nich zlecenia "B" Sp. z o.o., protokoły odbioru, dokumenty związane z uregulowaniem należności, miały na celu uwiarygodnić fikcyjne zdarzenia gospodarcze. Organ kontroli skarbowej wziął przy tym pod uwagę, że zarząd spółki "B" , po analizie transakcji z PW ""A" " P. J. za lata 2008 – 2009, w piśmie z dnia 9 sierpnia 2012 r. oświadczył, że otrzymane faktury, w tym za poszczególne miesiące 2009 r., nie odzwierciedlały stanu faktycznego, w związku z czym spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego z tych faktur na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług, stąd złoży stosowną korektę deklaracji VAT-7 oraz zapłaci należny podatek VAT.
W tym stanie rzeczy organ zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z 25 faktur VAT, na których jako wystawca widnieje podmiot: "C" Sp. z o.o. : za styczeń 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 30 stycznia 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu technologicznych rozporów stabilizujących; za luty 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 25 lutego 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi łańcuchowych technologicznych do lutniociągów oraz zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów; fakturę VAT nr [...] z dnia 25 lutego 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu naprawy rolkotrzymaczy górnych i dolnych, naprawy blach czołowych przenośników odstawy i naprawy rolek przenośników odstawy; fakturę VAT nr [...] z dnia 16 lutego 2009 r. o wartości netto: [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do przenośników odstawy, zawiesi technologicznych do kabli i wieszaki technologicznych do szyn podciągowych; za marzec 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 31 marca 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi łańcuchowych technologicznych do lutniociągów oraz zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów; fakturę VAT nr [...] z dnia 25 marca 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do przenośników odstawy i zawiesi technologicznych do kabli; za kwiecień 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i zawiesi technologicznych do kabli; fakturę VAT nr [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych, łączników do kotew technologicznych; za maj 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 28 maja 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do przenośników taśmowych i zawiesi technologicznych do kabli; fakturę VAT nr [...] z dnia 29 maja 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączników do kotew technologicznych; za czerwiec 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 30 czerwca 2009 r. o wartości netto: [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączników do kotew technologicznych; fakturę VAT nr [...] z dnia 30 czerwca 2009r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączników do kotew technologicznych; za lipiec 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 31 lipca 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączniki do kotew technologicznych; za sierpień 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 31 sierpnia 2009r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączników do kotew technologicznych; fakturę VAT nr [...] z dnia 31 sierpnia 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu wieszaków technologicznych do szyn podciągowych i zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów oraz zawiesi technologicznych do kabli; za wrzesień 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia 7 września 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączniki do kotew technologicznych; fakturę VAT nr [...] z dnia 30 września 2009r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu kotew technologicznych do zabezpieczenia stropu, podkładek do kotew technologicznych i łączniki do kotew technologicznych; fakturę VAT nr [...] z dnia 30 września 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i zawiesi łańcuchowych technologicznych do lutniociągów; za październik 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł, tytułem zakupu zawiesi technologicznych do kabli, zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i wieszaków technologicznych do szyn podciągowych; fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do kabli, zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i wieszaków technologicznych do szyn podciągowych; za listopad 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do kabli, zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i wieszaki technologicznych do szyn podciągowych; fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do kabli, zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i wieszaków technologicznych do szyn podciągowych; fakturę VAT nr [...] z dnia 30 listopada 2009 r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu naprawy: pomp OS-1, podpórek do wiertarek WUP22, ciągarek BKS łańcuchowych, systemów zabezpieczenia czoła przodków, zespołów krążników ładowarki ZPP1 oraz krążników przenośników taśmowych; za grudzień 2009 r. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu zawiesi technologicznych do kabli, zawiesi łańcuchowych technologicznych do rurociągów i wieszaków technologicznych do szyn podciągowych; fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. o wartości netto [...] zł, podatek VAT [...] zł tytułem zakupu naprawy: wiertarek WUP 22, podpórek do wiertarek, młotków MPS 1, ciągarek łańcuchowych, osłon do rurociągów i kabli, a także naprawy skrzyń przodkowych.
W zakresie podatku należnego organ I instancji stwierdził brak obowiązku podatkowego u podatnika w stosunku do 27 faktur sprzedaży wystawionych przez podatnika na rzecz "B" Sp. z o.o., dokumentujących czynności, które nie miały miejsca, a więc nie mogły być uwzględnione w deklaracjach VAT-7, a zatem na ich podstawie nie powstał obowiązek podatkowy w rozumieniu art. 19 ustawy o VAT. W związku z tym zawyżenie podatku należnego wykazanego w ewidencji sprzedaży oraz deklaracjach VAT-7 wyniosło: w styczniu 2009 r. [...] zł; w lutym 2009 r. [...] zł; w marcu 2009 r. [...] zł w kwietniu 2009 r. [...] zł; w maju 2009 r. [...] zł; w czerwcu 2009 r. [...] zł; w lipcu 2009 r. [...] zł; w sierpniu 2009 r. [...] zł; we wrześniu 2009 r. [...] zł; w październiku 2009 r. [...] zł; w listopadzie 2009 r. [...] zł; w grudniu 2009 r. [...] zł.
Na podstawie dokonanych ustaleń organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] r.
W odwołaniu pełnomocnik wnosząc o uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania zarzucił naruszenie art. 86 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a także art. art. 167-183 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 2006, nr 347, str. 1), poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy nie wiedział i przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć, że transakcje nie są w rzeczywistości dokonywane.
Podniósł także zarzut naruszenia przepisów postępowania: art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym nieustalenie wiedzy podatnika o rzeczywistym niedokonywaniu czynności dostawy oraz o tym kto zdecydował o księgowaniu faktur wystawionych przez P. J. w firmie ""B" " Sp. z o.o., mimo że nie odzwierciedlały one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W uzasadnieniu, powołując wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-80/11 (Mahageben) i C-142/11 (Peter David) z dnia 21 czerwca 2011 r. stwierdził, że kwestie wiedzy podatnika o czynnościach opodatkowanych to okoliczności istotne, a organ podatkowy rozstrzygając o zmianie wysokości zobowiązania podatkowego uznał, nie przeprowadzając w tym zakresie żadnych dowodów, że podatnik odnośnie transakcji z "B" Sp. z o.o., wiedział lub przynajmniej przy zachowaniu należytej ostrożności wymaganej od przedsiębiorców mógł wiedzieć, że nie odzwierciedlają one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Obowiązkiem organu podatkowego było ustalenie wiedzy podatnika o tych transakcjach w dniu ich dokonywania oraz możliwości ustalenia tej wiedzy w świetle przysługujących przedsiębiorcy uprawnień i możliwości. W tym zakresie podniósł, że to firma ""B" " Sp. z o.o. odniosła korzyść finansową poprzez odliczenie podatku od towarów i usług wynikającego z faktur wystawionych przez P. J. .
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i wydał zaskarżoną decyzją z dnia [...] r.
W uzasadnieniu wskazał, że zasadniczą cechą konstrukcyjną podatku od towarów i usług jest ustanowione w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Uprawnienie wynikające z art. 86 ust. 1 ww. ustawy jest uprawnieniem, którego realizacja zależy od spełnienia przez podatnika warunków ściśle określonych w przepisach prawa podatkowego. Dokumentem stanowiącym podstawę do realizacji tego prawa jest rzetelna i prawidłowo wystawiona faktura ( art. 106 ust. 1 ustawy o VAT). Organ odwoławczy zaakceptował stanowisko Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, że faktury od spółki "C" oraz dla spółki "B" były "puste", tzn. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dodał, że podatnik czerpał wymierne korzyści z obrotu tzw. pustymi fakturami, bowiem jak wyjaśnił w toku przesłuchania, S. J. przekazywał mu należną prowizję w wysokości od 1.000 do 2.000 zł. Miało to być kilka procent od wykazywanych na fakturach towarów lub wartości usługi.
Organ II instancji na podstawie ustaleń postępowania zaznaczył, że P. J. nikogo z firmy "C" Sp. z o.o. nie widział ani nie znał, co więcej nie starał się nawet dowiedzieć, co to jest za firma, nie magazynował towarów dostarczanych przez "C" Sp. z o.o., a należności regulowane były gotówkowo. Organ odwoławczy uwzględniając stanowisko TSUE zawarte w orzeczeniach z dnia 21 czerwca 2012 r. (C-80/11 i C-142/11) wywiódł, że zakwestionowane faktury VAT dokumentowały transakcje, które nie miały miejsca w rzeczywistości, tzn. nie dochodziło do zakupu żadnych towarów ani usług, a tym bardziej ich dalszej odsprzedaży.
W przekonaniu organu ustalony stan faktyczny nie pozostawia wątpliwości, że P. J. był w pełni świadomy, a przynajmniej musiał przypuszczać, że uczestniczy w oszustwie podatkowym, tym bardziej, że za swój udział otrzymywał stosowną prowizję. Przemawia za tym także fakt, iż przedsiębiorca kupując - za pośrednictwem osoby trzeciej z którą nie łączyły go żadne umowy cywilnoprawne ani o pracę - towary i usługi niewiadomego pochodzenia, których nigdy nie widział, od nieznanego podmiotu, musiał być świadomy, albo mógł w sposób uzasadniony przypuszczać, że uczestniczy w oszustwie podatkowym, szczególnie, że P. J. nie podjął niezbędnych działań, jakich można w sposób uzasadniony od niego oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem.
Organ odwoławczy podzielił także w pozostałym zakresie rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, natomiast odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania uznał je w całości za bezzasadne.
W odniesieniu do rozliczenia za grudzień 2009 r. organ odwoławczy zmodyfikował rozstrzygnięcie organu I instancji, orzekając o braku obowiązku podatkowego w kwocie [...] zł, a nie [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził bowiem, że w rozliczeniu podatku należnego za ten miesiąc organ I instancji błędnie uwzględnił kwotę podatku należnego wg stawki 7 % w kwocie [...] zł, w miejsce prawidłowej kwoty wynikającej z deklaracji podatnika w kwocie [...] zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. O/Z w B. , podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie, a to przyjęcie odpowiedzialności za zapłatę podatku wystawcy faktury, mimo, że nie wykazano, iż wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł wiedzieć, że transakcje nie dochodzą do skutku po stronie nabywcy towaru;
- art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z wystawionych faktur;
- art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego zastosowanie w oderwaniu od przepisów prawa unijnego, nakazujących udowodnienie podatnikowi udziału w zorganizowanej grupie mającej na celu wyłudzanie podatku VAT (wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskich w sprawach C-80/11 i C-142/11);
- art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych;
- art. 124 oraz art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedokładne wyjaśnienie zasadności przesłanek, które legły u podstaw wydania orzeczenia administracyjnego, a także niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji organów obu instancji;
- art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego (nieustalenie osób odpowiedzialnych w ""B" " sp. z o.o. za nieodebranie towaru, który miał być dostarczany przez firmę "C" , nieustalenie kto zdecydował o nieinformowaniu skarżącego w sprawie niedostarczenia towaru) oraz błędne (niewłaściwe) przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji spowodowało brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a także jego dowolną, a nie swobodną ocenę;
- art. 2 ust. 1 lit. a i c, art. 167, art. 168 lit. a, art. 178, art. 220 pkt 1, art. 226, art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r., Nr 347, str. 1 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona, bowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności nie wykazała naruszenia prawa opisanego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji
i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub, że doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Uzupełniająco wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych kryteriów, a przy tym niezależnie od zarzutów i wniosków skargi oraz powołanej
w niej podstawy prawnej, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.) – dalej w skrócie ustawa VAT, w brzmieniu obowiązującym w 2009 r., w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (...). Kwotę podatku naliczonego stanowi m.in. suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (...).
Stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit.a ustawy VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
W rozpatrywanej sprawie organy na podstawie czynności sprawdzających u kontrahentów podatnika wykazały, że faktury sprzedaży na rzecz spółki "B" , jak również faktury zakupu od "C" sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Za słusznością stanowiska organów przemawia ustalenie, że pod adresem podanym na fakturach od Spółki "C" nie prowadzi ona działalności gospodarczej. Przesłuchani członkowie zarządu tej spółki zgodnie zaprzeczyli, aby współpracowali z "A" . , nie zawierali z nim żadnych transakcji, a okazane faktury VAT nie zostały wystawione przez tę Spółkę. Profil działalności tej spółki (usługi doradcze przy sporządzaniu wniosków o dofinansowanie z UE) jednoznacznie odbiega przy tym od opisu towaru/ usługi wskazywanych na fakturach. Również skarżący stwierdził, że nie zajmował się organizacją transakcji z tą firmą, a faktury od firmy "C" Sp. z o.o. dostarczał S. J. , który załatwiał wszelkie formalności związane z transakcjami, włącznie z gotówkowym regulowaniem należności wobec "C" Sp. z o.o. Z kolei S. J. zaprzeczył, aby kiedykolwiek działał w imieniu P.W. ""A" ", w tym aby odbierał gotówkę od P. J. i regulował należności w jego imieniu wobec "C" Sp. z o.o.
Zdaniem Sądu powyższe jednoznacznie dowodzi, że za fakturami od "C" sp. z o.o. nie podążał towar/usługa, a zatem były to tzw. puste faktury, które nie uprawniają do rozliczenia podatku naliczonego, na co słusznie wskazały organy podatkowe.
Jak wynika z ustaleń w sprawie, towary/usługi nabywane w spółce "C" miały być następnie sprzedawane spółce "B" , przy czym sprzedażą na rzecz tej spółki zajmował się również S. J. , który pełnił rolę "łącznika". To on przedstawiał oferty skarżącego, a ""B" " Sp. z o.o. składało zlecenia. S. J. nie potwierdził jednak, aby kiedykolwiek działał w imieniu skarżącego. Z kolei przesłuchiwany P. J. wyjaśnił, że od wykazywanych na fakturach towarów lub wartości usługi otrzymywał kilkuprocentową prowizję w wysokości od 1.000 do 2.000 zł, przy czym jej wysokość ustalał S. J. oraz to on ją przekazywał. Skarżący nie znał natomiast firmy "B" sp. z o.o., ani żadnych okoliczności transakcji mimo, że S. J. nie był przez niego w żaden sposób umocowany. Dostrzec trzeba, że skarżący wypłacał pieniądze otrzymane za te faktury i oddawał S. J. Z kolei zarząd spółki "B" w piśmie z dnia [...] r. przyznał, że otrzymane faktury nie odzwierciedlały stanu faktycznego, w związku z czym spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego z tych faktur na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług i złoży stosowne korekty deklaracji oraz zapłaci należny podatek VAT. W tych okolicznościach nadmienić trzeba, że zarzut skargi nieustalenia osób odpowiedzialnych w ""B" " sp. z o.o. m.in. za nieodebranie towaru jest niezasadny.
Zdaniem Sądu okoliczności te potwierdzają, że za fakturami dla spółki "B" nie podążał towar/usługa, a zatem były to tzw. puste faktury, które nie uprawniają do rozliczenia podatku należnego, na co i w tym przypadku słusznie wskazały organy podatkowe. Natomiast protokoły odbioru oraz dokumenty związane z uregulowaniem należności, miały na celu uwiarygodnienie fikcyjnych zdarzeń gospodarczych. Nadmienić trzeba, że podatnik nie miał tych dowodów w swojej dokumentacji, lecz dysponował nimi jedynie kontrahent.
Dodać równocześnie należy, że zgodnie z art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1) – dalej w skrócie dyrektywa 112, prawo do odliczenia powstaje w momencie, gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny. Przepis art. 168 lit.a dyrektywy 112, stanowi, że jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić - VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu dostarczone przez innego podatnika.
Stosownie do art. 178 lit.a dyrektywy 112 - w celu skorzystania z prawa do odliczenia, podatnik, musi posiadać fakturę sporządzoną zgodnie z art. 220-236 i art. 238, 239, 240.
Zgodnie z art. 220 ust. 1 pkt 1 dyrektywy 112 każdy podatnik upewnia się, że faktura została wystawiona przez niego, nabywcę lub usługobiorcę, albo w jego imieniu i na jego rzecz przez osobę trzecią, w przypadkach dostaw towarów lub świadczenia usług dokonywanych przez niego na rzecz innego podatnika lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Na tle powołanych wyżej przepisów krajowych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług przewidzianego z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług dokonanych przez innego podatnika - wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury, dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W przypadku, gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy - faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku. Skorzystanie z prawa do odliczenia podatku z faktury dokumentującej czynność, która faktycznie nie została dokonana i nie zrodziła obowiązku podatkowego u jej wystawcy, byłoby sprzeczne z konstrukcją podatku od towarów i usług, umożliwiającą odliczenie zawartych w cenach towarów podatków faktycznie należnych z tytułu czynności ich nabycia (zob. wyrok NSA z dnia 27.09.2011 r., I FSK 1223/10; wyrok NSA z dnia 22.04.2008 r., I FSK 480/07; wyrok NSA z dnia 20.05.2008 r., I FSK 1029/07; wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., I FSK 628/07; wyrok NSA z dnia 27.06.2008 r., I FSK 745/07; wyrok NSA z dnia 24.02.2009r., I FSK 1699/07; wyrok NSA z dnia 24.02.2009 r., I FSK 1700/07, wyrok NSA z dnia 29.06.2010 r., I FSK 584/09; wyrok NSA z dnia 13.10.2009 r., I FSK 928/08, opublikowane: CBOSA).
Z kolei w orzecznictwie TSUE zauważono, że wprawdzie prawo do odliczenia podatku jest integralną częścią mechanizmu funkcjonowania podatku od wartości dodanej oraz fundamentalnym prawem podatnika i zasadniczo nie może być ograniczane, to jednak zasada ta nie ma nieograniczonego zasięgu i może doznać wyjątku w tych wszystkich przypadkach, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub nadużycie prawa (zob. w szczególności pkt 54 wyroku 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C440/04 Kittel i Recolta Recykling; pkt 68 wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in. i pkt 32 wyroku z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 Fini H., dostępne: http://eur-lex.europa.eu).
Z wyroków, na które powołał się skarżący, w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahageben kft oraz Peter David TSUE orzekł, że: 1) art. 167, art. 168 lit.a, art. 178 lit.a, art. 220 pkt 1 i art. 226 dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu; 2) art. 167, art. 168 lit.a, art. 178 lit.a i art. 273 dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia prawa do odliczenia z tego powodu, iż podatnik nie upewnił się, że wystawca faktury za towary, których prawo do odliczenia ma dotyczyć jest podatnikiem, że dysponował on tymi towarami i był w stanie je dostarczyć oraz że wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku od wartości dodanej, albo z tego powodu, że podatnik nie posiada, poza fakturą, innych dokumentów potwierdzających spełnienie powyższych warunków, mimo że spełnione były warunki materialne i formalne powstania prawa do odliczenia określone w dyrektywie 112, a podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa.
Wskazać także należy, że przed odpowiedzią na pierwsze pytanie Trybunał ustalił okoliczności faktyczne sprawy warunkujące jej udzielenie, a mianowicie, że w danej sprawie: 1) transakcja mająca stanowić podstawę odliczenia została dokonana, co wynika z odpowiadającej jej faktury, 2) faktura ta zawiera wszelkie dane wymagane przepisami dyrektywy 112. W związku z tym stwierdził, że określone w dyrektywie materialne i formalne warunki powstania prawa do odliczenia zostały spełnione (pkt 44). Dopiero po tych ustaleniach, powołując się na wcześniejsze swoje orzecznictwo, wskazał między innymi na to, że:
- podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia, ale z powodu tego, że jest to wyjątek od zasady, to organ podatkowy zobowiązany jest wykazać w sposób prawnie wymagany istnienie obiektywnych przesłanek, że podatnik będący odbiorcą usług lub dostaw stanowiących podstawę prawa do odliczenia wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcje te wiążą się z przestępstwem popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu (pkt 45 i 49),
- podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar lub usługę uczestniczy w transakcji stanowiącej element przestępstwa w dziedzinie podatku VAT, należy uznać za wspólnika w tym przestępstwie, niezależnie od tego, czy uzyskuje on korzyści z dalszej sprzedaży owych towarów lub świadczenia usług w ramach dokonywanych przez siebie transakcji (pkt 46),
- wprowadzenie systemu odpowiedzialności bez winy wykraczałoby poza zakres niezbędny do ochrony interesów skarbu państwa (pkt 48).
W zakresie odpowiedzi na drugie pytanie Trybunał poczynił te same założenia (pkt 52), ale zaakcentował obowiązek podjęcia pewnych działań już od strony podatnika korzystającego z odliczenia. Zauważył, że dopiero, gdy podmiot gospodarczy podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje, w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem, czy to w zakresie podatku od towarów i usług czy w innej dziedzinie, może on domniemywać legalności tych transakcji bez ryzyka utraty prawa do odliczenia podatku naliczonego i że zależy to od okoliczności danej sprawy (pkt 53 i 59). Wymagania takie nie są sprzeczne z prawem wspólnotowym (pkt 54). Uznał też, że możliwość nakładania przez państwa dodatkowych obowiązków w celu właściwego poboru podatku i zapobiegania przestępczości, o której mowa w art. 273 dyrektywy 112 (naruszenie tego przepisu skarżący również zarzucił), nie może naruszać obowiązków określonych w rozdziale 3 "Fakturowanie" tytułu XI "Obowiązki podatników i niektórych osób niebędących podatnikami" (pkt 56). Zdaniem Trybunału organy podatkowe nie mogą jednak wymagać by podatnik badał następujące okoliczności, które podlegają kontroli tych organów (pkt 61): 1) czy wystawca faktury jest podatnikiem; 2) czy dysponuje towarami będącymi przedmiotem transakcji i jest je w stanie dostarczyć; 3) czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku od towarów i usług.
W kontekście tych orzeczeń należy przyjąć, że w sytuacji, gdy organ podatkowy ustali, że dana faktura nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji pomiędzy podmiotami tam wymienionymi, ale zawiera wszystkie elementy formalne i nie jest "pusta", tzn. dokumentuje czynność, która została dokonana, chociaż pomiędzy innymi podmiotami, podatnik zachowa prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takiej faktury, jeżeli przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie. W tym zakresie podatnik nie jest zobowiązany weryfikować tego, czy wystawca faktury jest podatnikiem i składa deklaracje, a także czy płaci podatek oraz czy dysponuje sprzedawanymi towarami i może je dostarczyć.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że faktury otrzymane przez podatnika od spółki "C" i wystawiane przez niego do spółki "B" nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji i były "puste", tzn. nie dokumentowały czynność, które zostały dokonane, stąd podatnik nie uzyskał prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takich faktur, natomiast po stronie podatku należnego obowiązek podatkowy nie powstał. Co więcej, podatnik nie przedsięwziął działań, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie prowadzą do udziału w przestępstwie. Należy zgodzić się z organem, że elementami podważającymi dobrą wiarę podatnika są: brak podstawowej wiedzy o kontrahencie oraz o zawieranych transakcjach, brak umów pisemnych z rzekomym pełnomocnikiem (S. em J. em), oferowanie towaru poza podstawowym profilem działalności, brak znajomości towaru, źródła jego pochodzenia, brak kontaktu z towarem oraz kontrahentami.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń prawa, w tym przepisów dyrektywy 112, jak również naruszenia wskazanych przepisów procesowych – art. 121, art. 122, art. 180 art. 181, art. 187, art. 188 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej - bowiem organ zgromadził wszystkie dostępne mu dowody, posiłkował się materiałami m.in. z czynności sprawdzających, na co zezwala art. 180 i 181 O.p. oraz dokonał ich swobodnej, a nie dowolnej oceny. Podkreślić trzeba, że podatnik nie przedstawił dowodów przeciwnych, a jedynie polemizuje z ich oceną.
Nie naruszono także przepisów prawa materialnego, w tym art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT, co uzasadniono wyżej.
Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 124 i art. 210 § 1 pkt 4 i 6 O.p., bowiem zaskarżona decyzja posiada wszystkie wymagane prawem elementy, uzasadnienie faktyczne i prawne, a nadto wskazuje też dowody, którym organ dał wiarę i dlaczego, a którym odmówił wiarygodności.
Uwzględniając powyższe okoliczności za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 108 ustawy VAT. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty.
W przepisie tym uregulowano sytuacje, w których dany podmiot nienależnie opodatkowuje wykonywaną czynność lub zwiększa kwotę podatku należnego z tytułu wykonania danej czynności. Celem zaś takiego unormowania jest zapewnienie spójności systemu opodatkowania VAT. Należy podkreślić, iż zdarzeniem rodzącym obowiązek zapłaty danej kwoty nie jest wykonanie określonej czynności, ale sam fakt wystawienia faktury, w której została wykazana kwota podatku. Nie jest przy tym istotne z jakiego powodu podatnik wykazał w fakturze nienależną kwotę podatku albo kwotę podatku wyższą od należnej. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być m. in. świadome wystawienie faktury potwierdzającej fikcyjny obrót towarów czy rzekome wykonanie usług. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy - Izba Karna - w Wyroku z dnia 19 marca 2008 r. o sygn. akt II KK 347/2007 (opublikowany: OSP 2009/4, poz. 43) stwierdzając, że wystawca faktury niemającej w ogóle odzwierciedlenia w stanie faktycznym ma także obowiązek uiszczenia podatku VAT. W konsekwencji wystawca tzw. faktury pustej, jako zobowiązany do uiszczenia wskazanego w niej podatku, narusza zawsze art. 62 § 2 kks jako wystawca nierzetelnej faktury, godzący w obowiązek podatkowy. Również w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt l SA/Bd 894/2009 (opublikowany: LexPolonica nr 2237005) zaakcentowano, że dla zastosowania wskazanego art. 108 ust. 1 ustawy VAT nie jest niezbędne istnienie sprzedaży, wystarczające jest już wystawienie faktury z kwotą podatku. Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010r. sygn. akt l FSK 682/09 (opublikowany: LEX nr 594160) stwierdził, że art. 108 ust. 1 ustawy VAT przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego w efekcie samego wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku od towarów i usług, przy czym obowiązek ten przyjmuje postać swoistej sankcji. Polega ona na tym, że niezależnie od tego, czy w sprawie zaistniał obrót będący podstawą opodatkowania podatkiem VAT, jak również niezależnie od rozmiarów i konsekwencji podatkowych tego obrotu - każdy wystawca tzw. pustej faktury liczyć się winien z koniecznością zapłaty wykazanego w niej podatku. W konsekwencji organ prawidłowo na tej podstawie prawnej wymierzył podatek za poszczególne miesiące 2009 r.
W świetle przedstawionych dowodów i okoliczności zaskarżona decyzja organu została oparta na prawidłowych i zgodnych z rzeczywistością ustaleniach faktycznych.
Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy p.p.s.a. należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło