III SA/Gl 8/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-06-05
Skład orzekający: Barbara Brandys-Kmiecik, Dorota Fleszer, Adam Gołuch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zespół cieśni nadgarstka u pracownicy, która pracowała jako szwaczka i montażystka, może zostać uznany za chorobę zawodową, jeśli istnieją wątpliwości co do związku przyczynowo-skutkowego z pracą oraz wpływu czynników pozazawodowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły chorobę zawodową. Orzeczenie lekarskie, stanowiące podstawę decyzji, zostało wydane przez właściwą jednostkę i zawierało wystarczające uzasadnienie. Sąd podkreślił, że dla uznania choroby za zawodową wystarczy wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego z pracą, a nie jego bezsporne udowodnienie. Nie jest również konieczne udowodnienie, że choroba została spowodowana wyłącznie pracą, ani wykluczenie wszystkich czynników pozazawodowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi L Sp. z o.o. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (ŚPWIS) utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) o stwierdzeniu u pracownicy K. K. choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Pracownica pracowała jako szwaczka i montażystka, wykonując powtarzalne ruchy obciążające stawy nadgarstkowe. Skarżąca spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności brak ustalenia związku przyczynowo-skutkowego z pracą, niewystarczającą analizę pozazawodowych czynników ryzyka oraz wadliwość orzeczenia lekarskiego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi L Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 29 października 2024 r. nr NS-HP.2332.2.34.2024 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 29 października 2024r. NS-HP.2332.2.34.2024 Śląski Państwowy Inspektor Sanitarny (dalej: ŚPIS, organ II instancji) po rozpatrzeniu odwołania z dnia 10 maja 2024 r. H. Sp. z o.o. w T. oraz odwołania z dnia 10 maja 2024 r. L. Spółka z o.o. z siedzibą w T. (dalej: Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: PPIS, organ I instancji,) z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr [...], stwierdzającą u K. K. (dalej: pracownik) chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 1 pkt 3-6 i §1¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465; dalej: k.p.) oraz § 8 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836; dalej: rozporządzenie).
Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr [...] stwierdził u K. K. chorobę zawodową — przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Organ I instancji ww. decyzję wydał w oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach - Poradni Chorób Zawodowych w S. o rozpoznaniu choroby zawodowej nr [...] z dnia 14 marca 2024 r.
Odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. złożyły zakłady pracy: H. Sp. z o.o. w T. oraz L. Spółka z o.o. z siedzibą w T., reprezentowane przez pełnomocników.
Po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego ŚPWIS utrzymał ww. decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podał stan faktyczny oraz obowiązujące w sprawie przepisy prawa.
Organ II instancji wskazał, że z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 marca 2024 r. wynika, iż K. K. w latach 1999-2000 pracowała jako szwaczka a od 2006 r. była zatrudniona w H. Sp. z o.o. w T. jako montażysta, technik ds. badań i rozwoju, operator produkcji.
Analiza narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarzy orzeczników w oparciu o informacje zawarte w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 30 listopada 2023 r. wypełnionej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. wykazała, iż badana wykonywała powtarzalne ruchy w stawach nadgarstkowych o cechach monotypii w latach 1999-2000 i 2006-2023.
W wywiadzie lekarskim odnotowano u pracownika występujące od kilkunastu lat bóle w okolicy nadgarstka lewego, drętwienia ręki lewej, od ok. 6 lat pojawiły się podobne dolegliwości ze strony ręki prawej, wybudzające w nocy ze snu, sztywność rąk i wypadanie przedmiotów z rąk. Wykonane w dniu 22 marca 2022 r. badanie elektroneurograficzne wykazało cechy prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka, kolejne badanie elektroneurograficzne z dnia 20 czerwca 2023 r. wykazało cechy lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka.
W dniu 10 maja 2022 r. K. K. miała wykonaną operacyjną dekompresję nerwu pośrodkowego prawego, natomiast w dniu 9 listopada 2023 r. - nerwu pośrodkowego lewego. Lekarze orzecznicy WOMP wyjaśnili, że w badaniu ełektroneurograficznym wykonanym w dniu 16 lutego 2024 r. stwierdzono zwolnienie szybkości przewodzenia włókien czuciowych obu nerwów pośrodkowych i wydłużoną latencję końcową ruchową przy stymulacji lewego nerwu pośrodkowego.
Przeprowadzone badania laboratoryjne wykazały podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i glukozy. Pozostałe wyniki (czynnik reumatoidalny, TSH, CRP, odczyn Waalera-Rose, kwas moczowy, GGTP) były w normie.
W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę udostępnionej dokumentnej i medycznej oraz wynik badania elektroneurograficznego z dnia 16 lutego 2024 r., u K. K. rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka.
Biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy wskazujący na istotne obciążenie kończyn górnych, w tym stawów nadgarstkowych, lekarze specjaliści WOMP w Katowicach -PChZ w S. stwierdzili, że istnieją wystarczające podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
ŚPWIS, za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u K. K. przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, która stanowi, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że organy inspekcji sanitarnej nie rozstrzygają kwestii tego, w którym miejscu pracy doszło do powstania schorzenia mającego związek z narażeniem zawodowym, lecz jedynie mają za zadanie ocenić, w których zakładach pracy doszło do narażenia z uwagi na warunki wykonywania pracy, czy też doszło do narażenia zawodowego w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, organy inspekcji sanitarnej nie mają obowiązku wskazania, u którego z pracodawców wystąpiła choroba zawodowa, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, a wydanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.
Zdaniem ŚPWIS materiał dowodowy zebrany w sprawie K. K. był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia ponieważ rozpoznana u ww. choroba (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwała przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Organ wyjaśnił, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową.
Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w niniejszej sprawie istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez K. K., a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Nadto w rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu diagnostyki różnicowej - o czym świadczy przytoczenie w treści orzeczenia lekarskiego wyników badań laboratoryjnych, lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nie stwierdzili decydującego wpływu jakiegokolwiek czynnika pozazawodowego na powstanie choroby. Przeciwnie, podkreślili, że uwzględniając opis sposobu wykonywania pracy wskazujący na istotne obciążenie kończyn górnych, w tym stawów nadgarstkowych, istnieją wystarczające podstawy do uznania u K. K. z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka i rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy.
Organ wskazał, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, iż w ostatnich latach na analogicznych stanowiskach pracy nie odnotowano podejrzeń o choroby zawodowe, a w przypadku postępowania z roku 2018 wydano decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Zdaniem organu nie przekonuje również argument, iż powodem niedyspozycyjności zdrowotnej K. K. jest nieudany zabieg operacyjny, ponieważ został on wykonany z powodu rozpoznanej wcześniej choroby.
Organ nie przeprowadził wnioskowanego przez L. Sp. z o.o. w T. dowodu, poprzez wystąpienie o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej, bowiem uznał orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach - Poradni Chorób Zawodowych w S. nr [...] z dnia 14 marca 2024 r. za prawidłowo uzasadnione, zawierające wszystkie niezbędne informacje pozwalające na przyjęcie za podstawę swojego rozstrzygnięcia.
Nadto w ocenie Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach - Poradni Chorób Zawodowych w S. jest spójne, logiczne, szczegółowo uzasadnione oraz oparte na materiale dowodowym, który jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.
Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po szczegółowym przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach-Poradni Chorób Zawodowych w S. - nie uwzględnił odwołania H. Sp. z o.o. w T. oraz L. Sp. z o. o. z siedzibą w T. i orzekł jak w sentencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Spółki wydanej decyzji zarzucił:
l. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
1) art. 77 § 1 kpa, art. 7 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia K. K. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem ustalenia:
czy rozpoznana jednostka chorobowa, zespół cieśni nadgarstka, ma związek przyczynowo - skutkowy z pracą wykonywaną na stanowisku szwaczki w L. sp. z o.o., w okresie 20.05.1999 r. 31.05.2000 r., przyczyn powstania u K. K. stwierdzonej choroby przewlekłego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a także ustalenia czy były one związane wyłącznie z wykonywaną pracą.
2) art. 80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego, wystawionego przez Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach, pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to:
wskazuje na fakt przeprowadzenia w dniu 10 maja 2022 r. operacji uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, z kolei w dniu 9 listopada 2023 r. operacji uwolnienia lewego nerwu pośrodkowego, nie zawiera odniesienia do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby, nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu, z okresu pracy w L. Sp. z o.o., a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe,
3) § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie.
4) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby.
Il. naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności:
1) art. 235 1 kodeksu pracy, poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy do stwierdzenia choroby zawodowej wymagane jest udowodnienie bezspornego lub wysokiego prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy u skarżącego.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca, wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi spółka m.in., wskazała, że K. K. była zatrudniona w Spółce L. w okresie od 20 maja 1999 r. do 31 maja 2000 r. — zatem przez około rok. Przesłuchana w charakterze strony, sprecyzowała, iż faktyczny czas pracy, w tej Spółce wyniósł zaledwie 6 miesięcy - od 20 maja 1999 r. do 31 stycznia 2000 r., w pozostałym okresie, do rozwiązania umowy o pracę przebywała bowiem na zwolnieniu lekarskim.
Zatem według skarżącej rozpoznanie choroby zawodowej w związku z pracą w L. Sp. z o.o. mogło nastąpić w przypadku wystąpienia — i udokumentowania — objawów zespołu cieśni nadgarstka do dnia 31 maja 2000 r., co nie nastąpiło. Co więcej, wobec odległego czasu powstania schorzenia od zaprzestania pracy w warunkach mogących się przyczynić do jej powstania, należy stwierdzić brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy schorzeniami, a warunkami pracy w L. Sp. z o.o.
Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii formalnej prawidłowości wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej, na którym wszak oparł swoją decyzję. Tymczasem wydane w sprawie orzeczenie zawiera liczne nieprawidłowości, przez co nie odpowiada wskazanym wymogom stawianym dowodowi z opinii lekarskiej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Po pierwsze, przedmiotowe orzeczenie lekarskie przywołuje fakt przeprowadzenia u pacjentki w dniu 10 maja 2022 r. operacji uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, z kolei w dniu 9 listopada 2023 r. operacji uwolnienia lewego nerwu pośrodkowego. Po drugie z akt postępowania w żaden sposób nie wynika, czy organ przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie wziął pod uwagę czynniki pozazawodowej etiopatogenezy zespołu cieśni nadgarstka. Natomiast znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie lekarskie, na którym organ oparł swoje rozstrzygnięcie, nie zawiera żadnego odniesienia do kwestii pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Nie wskazano jakie są to czynniki, a także nie przeprowadzono żadnych badań, pozwalających na ich wykluczenie. Oznacza to, że nie przeprowadzono diagnostyki różnicowej w kierunku wykluczenia pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Z orzeczenia wynika z kolei, że badania laboratoryjne wykazały podwyższenie cholesterolu całkowitego i glukozy.
W ocenie skarżącej przedstawiony ogólnikowy sposób sporządzenia opinii lekarskiej, powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u K. K. zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem. Orzeczenie to nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ nie odnosi się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca podkreśliła, że to na prowadzącym postępowanie organie ciąży obowiązek skontrolowania, czy wydane orzeczenie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, czego w nin. sprawie zaniechano.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem skarżącej niezbędna jest weryfikacja dokumentacji postępowania, pod kątem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego,
a w przypadku stwierdzenia niewykonania tego obowiązku uzupełnienie postępowania dowodowego we wskazanym kierunku. W przeciwnym wypadku, uzasadniony okaże się zarzut, iż decyzja została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i przeprowadzenia dowodów, a także swobodnej ich oceny, poprzez nieprzeprowadzanie wszystkich niezbędnych dowodów pozwalających na wydanie decyzji zgodnej z istniejącym stanem faktycznym, w tym w szczególności na podstawie możliwie pełnej wiedzy o stanie zdrowia, czy o chorobie pracownika.
W ocenie skarżącej, nie sposób przyjąć, iż postępowanie administracyjne, przeprowadzone w przedmiotowej sprawie, a w szczególności na podstawie orzeczeń lekarskich, nie spełniających kryterium dowodu w rozumieniu przepisów k.p.a., zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, pozwalający na ocenę "z wysokim prawdopodobieństwem", że stwierdzona choroba ma charakter zawodowy. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem prawidłowego przeprowadzenia wskazanych dowodów, w tym uzupełniającego orzeczenia lekarskiego spełniającego wszystkie wymogi przepisane prawem, na okoliczności wnioskowane w toku postępowania.
W odpowiedzi na skargę ŚWIS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi uczyniono decyzję administracyjną o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 235¹ oraz art. 2352 k.p.
Zgodnie z art. 235¹ K.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane zostało stanowisko, według którego pojęcie "choroby zawodowej" jest pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Zatem dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczyno-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (por. wyrok NSA z 11 maja 2023 r. sygn. akt II OSK 1335/20; wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 59/24). Sąd orzekający w sprawę podziela pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyrokach z 26 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 825/23 oraz z 2 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 946/23 co do tego, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1111/19; wyrok NSA z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18; wyrok NSA z 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 567/19).
Natomiast stosownie do art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak stwierdził NSA w wyroku z 20 stycznia 2022, sygn. akt II OSK 654/19 z treści przepisów prawnych nie wynika, aby rozpoznanie choroby zawodowej było możliwe tylko wówczas, gdy w dacie wydawania decyzji choroba ta nadal istnieje. Jedynymi przesłankami wydania pozytywnej dla pracownika decyzji na podstawie art. 235¹ oraz 2352 k.p. jest stwierdzenie wystąpienia u niego w trakcie zatrudnienia lub po zakończeniu zatrudnienia w terminie określonym w załączniku do rozporządzenia dla konkretnej choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Badając niniejszą sprawę Sąd musi uwzględnić także i to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej orzeczeniem lekarskim, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5). Jak podkreślił NSA rolą orzeczenia lekarskiego jest rozpoznanie choroby zawodowej, jego podstawą są wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r. II OSK 3615/19).
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności (§ 8 ust. 2).
WSA w Gliwicach w wyroku z 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 962/23 zwrócił uwagę na związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Inaczej, bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania. Oznacza to więc, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Także inne sądy wyraziły taki pogląd (np. wyrok NSA z 24 marca 2000 r., sygn. akt I SA 2334/99; wyrok NSA z 8 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 664/00; wyrok NSA z 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; wyrok NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13; wyrok WSA w Gdańsku z 1 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 604/15; wyrok WSA w Gliwicach z 26 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 825/23). Sąd w składzie orzekającym także popiera to stanowisko.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy zauważyć wypada, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawierał:
- kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 30 listopada 2023r. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (karta 13 akt administracyjnych);
- orzeczenie lekarskie z dnia 14 marca 2024r. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej (karta 15 akt administracyjnych).
Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że pracownik pracował w okresie 1999-2000 w L. Sp. z o. o. ul. [...], [...], na stanowisku szwaczki
- 2006-2023 w H. Sp. z o. o. ul. [...], [...] na stanowiskach: montażysty, technika ds. badań i rozwoju, operatora produkcji. Wykonywał pracę monotypową obciążającą kończyny górne w stawach nadgarstkowych.
Na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 marca 2024 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach Poradnię Chorób Zawodowych w S., stwierdzono, że u pracownika została rozpoznana choroba zawodowa: przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.
W ww. orzeczeniu lekarskim z dnia 14 marca 2024 r. rozpoznano zespół cieśni nadgarstka. Wykonane w dniu 22 marca 2022 r. badanie elektroneurograficzne wykazało cechy prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka, kolejne badanie ełektroneurograficzne z dnia 20 czerwca 2023 r. wykazało cechy lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka. W dniu 10 maja 2022 r. pracownica miała wykonaną operacyjną dekompresję nerwu pośrodkowego prawego, natomiast w dniu 9 listopada 2023 r. - lewego nerwu pośrodkowego. przeprowadzono operację uwolnienia lewego nerwu pośrodkowego. W aktualnym badaniu elektroneurograficznym z dnia 16 lutego 2024 r. stwierdzono zwolnienie szybkości przewodzenia włókien czuciowych obu nerwów pośrodkowych i wydłużoną latencję końcową ruchową przy stymulacji lewego nerwu pośrodkowego. Badania laboratoryjne wykazały podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego i glukozy. Pozostałe wyniki (czynnik reumatoidalny, TSH, CRP, odczyn Waalera-Rose, kwas moczowy, GGTP) były w normie. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wynik badania elektroneurograficznego z dnia 16 lutego 2024 r. u K. K. rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka.
Biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy wskazujący na istotne obciążenie kończyn górnych, w tym stawów nadgarstkowych, stwierdzono, że istnieją wystarczające podstawy do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.
Z kart oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzonych dnia 30 listopada 2023 r. wynika, że podczas zatrudnienia w ww. zakładach pracy K. K. wykonywała prace polegające na wielokrotnym powtarzaniu czynności, obciążających kończyny górne w stawach nadgarstkowych.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowana orzeczenia lekarskiego. Zostało ono wydane przez lekarzy zatrudnionych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Katowicach, który jest jednostką organizacyjną właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych o których mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia.
Wydane pracownikowi orzeczenie o istnieniu podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zawiera dane, o które oparli się lekarze orzecznicy. U pracownika stwierdzono chorobę zespół cieśni nadgarstka wymieniony w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wskutek wykonywania pracy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd nie posiada specjalistycznej wiedzy, którą mają uprawnieni lekarze orzekający w jednostkach orzeczniczych wskazanych w § 5 rozporządzenia. Wbrew twierdzeniu Spółki, zawarte w przedmiotowym orzeczeniu lekarskim uzasadnienie nie budzi wątpliwości, wywód w nim zawarty jest jednoznaczny i spójny. Orzeczenie wydane zostało z wykorzystaniem materiału dowodowego zebranego w sprawie. Sąd nie stwierdził konieczności jego uzupełnienia. Natomiast zgłaszane przez Spółkę wątpliwości wobec orzeczenia w istocie uznać należy wyłącznie jako polemikę z nim. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby poddawać w wątpliwość zawarte w nim rozpoznanie oraz jego uzasadnienie.
Nie ma racji Spółka formułując zarzut braku ustalenia możliwości wpływu pozazawodowych czynników na powstanie choroby zawodowej u pracownika. Nie ma konieczności w sprawach chorób zawodowych udowadniać, iż w danym przypadku to warunki pracy spowodowały taką chorobę. Wynika to już z treści art. 2351 k.p. Dla ustalenia, czy choroba jest chorobą zawodową wystarczająca jest ocena warunków pracy, których analiza pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z rozpatrywanej sprawie z taką sytuacją mamy do czynienia. Jak trafnie określił to WSA w Gliwicach w wyroku z 2 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 946/23 chodzi o zatrudnienie w warunkach, które mogły spowodować określone skutki zdrowotne, a nie o zatrudnienie w warunkach, które te skutki spowodowały. W kontrolowanej sprawie z danych o narażeniu zawodowym, zawartych w sporządzonej przez Spółkę Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy obciążający stawy nadgarstkowe). W trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano badania - również specjalistyczne, konsultację neurologiczną oraz diagnostykę pod kątem schorzeń najczęściej dających objawy zespołu cieśni nadgarstka. Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Prawidłowo więc organy stwierdziły z wysokim prawdopodobieństwem istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy schorzeniem a sposobem wykonywania pracy.
Nie ma znaczenia dla ustalenia choroby zawodowej podnoszona przez Spółkę okoliczność, że w dniu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej, a następnie decyzji stwierdzającej tą chorobę, pracownik nie cierpiał już na wymienione w niej schorzenie. Jak wskazał NSA w wyroku z 20 stycznia 2022, sygn. akt II OSK 654/19 organ stwierdza, czy choroba zawodowa została rozpoznana w czasie zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia zawodowego lub po ustaniu narażenia, w ściśle określonym dla każdej z chorób przez ustawodawcę czasie. Nie ma więc podstaw przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na częściowe wycofanie się dolegliwości po przeprowadzeniu zabiegów operacyjnych. Niewątpliwie objawy chorobowe wystąpiły w okresie wykonywanej pracy. Ponadto wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 489/12 potwierdza wyżej powołane przez orzekający Sąd stanowisko. Stwierdza bowiem, że możliwe jest ustalenie istnienia choroby zawodowej gdy objawy ustąpiły, nastąpiła ich całkowita remisja (przedmiotem rozważań tego Sądu była choroba alergiczna). W ocenie orzekającego Sądu możliwe jest ustalenie istnienia choroby zawodowej, którą w wyniku zabiegu operacyjnego można wyleczyć całkowicie lub usunąć na pewien, nawet znaczny czas.
Nie ma także znaczenia dla rozpoznania sprawy zarzut, że pracownik nie zgłaszał pracodawcy swoich dolegliwości i nie wskazywała, że sposób wykonywanej pracy powoduje ból ręki. Zgodzić się tutaj należy z WSA we Wrocławiu, że zasadnicze znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma osobnicza indywidualna wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy, co oznacza, że nie każdy pracownik wykonujący pracę w tych samych warunkach zachoruje na chorobę zawodową (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 221/20).
Za bezpodstawne uznał Sąd zarzuty Spółki w zakresie naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 84 k.p.a. związane z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, niedostatecznego zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1056/15, wyrok WSA w Gliwicach z 2 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 946/23). Inaczej, Sąd nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny dopuszczalny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej (wyrok WSA w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1212/20).
W kontrolowanej sprawie organ oceniał pracę związaną z narażeniem zawodowym oraz dysponował orzeczeniem lekarskim, które poddał prawidłowej ocenie. Jednoznacznie stwierdzono w nim rozpoznanie u pracownika co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy na stanowisku szwaczki. Wobec tego Sąd nie dostrzegł w przeprowadzonej przez organy ocenie materiału dowodowego przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, co jest przedmiotem zarzutu Spółki. Według Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do tego, aby rozstrzygnąć sprawę. Wobec tego twierdzenie jakoby zostały w sprawie naruszone przez orzekające w niej organy reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. uznać należało za bezzasadne. Zauważyć przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń.
Nie ma podstaw, aby zarzucić organom nieprawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera konieczne elementy, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności wyjaśnia podstawę prawną i zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne.
Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia zasad postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy jak również przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zarzuty przedstawione w skardze nie są zasadne i z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło