IV SA/Gl 11/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi M. M. wniósł o ustanowienie adwokata wskazując, iż wymaga tego charakter sprawy oraz wywodząc, że sytuacja materialna uniemożliwia mu opłacenie takiego pełnomocnika. Z uwagi na fakt, iż żądanie powyższe nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 23 czerwca 2010 r. skarżącego wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. M. M. złożył rzeczony formularz w dniu 12 lipca 2010 r., potwierdzając, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu ponownie wskazał na skomplikowany jego zdaniem charakter sprawy oraz podkreślił, że uzyskuje niskie dochody. Równocześnie oświadczył, iż gospodaruje samotnie i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast właścicielem domu parterowego o powierzchni [...] oraz gruntu rolnego o powierzchni [...]. Miesięczny dochód brutto wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie [...] stanowiącej wartość pobieranej przezeń emerytury. Skarżący zaznaczył jednak, że po dokonaniu wszystkich potrąceń, w tym z tytułu [...], pozostaje do jego dyspozycji kwota netto [...]. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych wykazanych we wniosku (zarządzenie z dnia 19 lipca 2010 r.), skarżący nadesłał między innymi kopie dokumentów potwierdzających wydatki poniesione z tytułu opłat stałych: za energię elektryczną (dowody wpłaty na kwoty: [...] i [...] dwie opłaty za następujące po sobie okresy dwumiesięczne), odbiór odpadów ([...] miesięcznie + [...] za odbiór odpadów gromadzonych selektywnie), zużycie wody ([...] - należność za dwa miesiące). Przedłożył także decyzję ustalającą wysokość pobieranej przezeń emerytury, zawiadomienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o potrąceniu z tej emerytury kwoty [...] z tytułu [...] oraz kosztorys na roboty remontowe zabezpieczające należący do niego budynek przed dalszym niszczeniem. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. M. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, niepubl., z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, niepubl., oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09, niepubl.). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Zważywszy bowiem relację pomiędzy jego dochodem a rozmiarem obciążających go wydatków uznano, że uiszczenie kosztów związanych z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika mieści się w możliwościach płatniczych wyżej wymienionego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że źródłem utrzymania wnioskującego jest emerytura w kwocie netto (do wypłaty) wynoszącej [...] (vide: nadesłana decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] potwierdzająca kwotę do wypłaty w wysokości [...], która jednak uwzględnia potrącenie [...] w wysokości [...], podczas gdy aktualnie wynoszą one [...]). Równocześnie przedłożone w toku postępowania dokumenty źródłowe potwierdzają, że suma średnich miesięcznych kosztów stałych, które go obciążają (opłaty za energię elektryczną, odbiór odpadów i wodę) wynosi niecałe [...]. Jak więc wynika z powyższego, po odliczeniu wspomnianych kosztów, do dyspozycji wnioskującego pozostaje miesięcznie ponad [...]. Nawet zatem uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości oraz odzieży dla jednej osoby, w ocenie rozpoznającego wniosek, powinna ona umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, bez narażenia na uszczerbek dla jego niezbędnych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem skarżący nie powinien ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie adwokata, skoro osiąga dochód, który - zważywszy rozmiar obciążających ich kosztów utrzymania - pozwala na zgromadzenie w tym celu stosownych środków. Warto tu zasygnalizować, że stosownie do treści §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawka minimalna za udział adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi w niniejszej sprawie 240 zł. W tym miejscu trzeba odnotować, że wnioskodawca przedłożył kosztorys robót remontowych, jakie powinny być przeprowadzone w należącym do niego domu. Jakkolwiek kosztorys ten opiewa na bardzo znaczną kwotę ([...]), to jednak uznano, że nie stanowi to argumentu wystarczającego do przyznania wyżej wymienionemu prawa pomocy. Warto bowiem zwrócić uwagę, że wspomniany kosztorys sporządzono 30 stycznia 2010 r., czyli ponad pół roku temu, a pomimo to skarżący nie podał, aby do tej pory rzeczywiście poniósł w tym zakresie jakieś koszty, ani nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzać dokonanie ujętych w rzeczonym kosztorysie wydatków. Samo przygotowanie kosztorysu nie daje natomiast jeszcze podstaw do tego aby przyjąć, że wyszczególnione w nim roboty będą rzeczywiście wykonane ani nawet, że inwestor ma realny zamiar przeprowadzenia ich w najbliższej przyszłości. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia takich wydatków przy ocenie bieżących możliwości płatniczych wnioskodawcy. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy