IV SA/Gl 1106/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W treści pisma procesowego datowanego na [...] A.S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na zły stan zdrowia oraz niski dochód. Następnie, to jest w dniu [...] wyżej wymieniona nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż wnosi tylko o ustanowienie adwokata (pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. Sąd poinformował ją o tym, że jest w niniejszej sprawie zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa). Strona ponownie powołała się na zły stan zdrowia oraz oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód netto rodziny wnioskującej zadeklarowany został w kwocie [...] zł, stanowiącej sumę emerytur pobieranych przez nią ([...] zł) oraz jej małżonka ([...] zł). Strona dodała, iż łączne stałe koszty utrzymania obciążające jej gospodarstwo domowe zamykają się kwotą [...] zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącej należy wskazać, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może więc zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca do osób takich nie należy. Jak wynika z treści wniosku, miesięczny dochód netto przypadający na jej rodzinę wynosi [...] zł, z kolei suma obciążających ją kosztów stałych to łącznie [...] zł. Oznacza to, że po uiszczeniu wymienionych kosztów, do dyspozycji wnioskującej pozostaje miesięcznie prawie [...] zł. Nawet zatem uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki wiążące się z wyżywieniem dwuosobowej rodziny, stwierdzić przyjdzie, że strona jest w stanie wygenerować oszczędności wystarczające na opłacenie adwokata z wyboru bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny skarżącej i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie tego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mogła ona ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia adwokata, o ile jego udział w postępowaniu uważa za niezbędny. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.