IV SA/Gl 1183/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-03-01
Skład orzekający: Małgorzata Walentek, Beata Kalaga - Gajewska, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie Wójta Gminy o odwołaniu dyrektora placówki oświatowej w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty było uzasadnione "szczególnie uzasadnionym przypadkiem"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez Wójta Gminy przeciwko dyrektorowi placówki oświatowej nie stanowiły "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Brak było wystarczających dowodów na to, że dalsze pełnienie funkcji przez dyrektora stanowiłoby istotne zagrożenie dla funkcjonowania placówki lub interesu publicznego. W związku z tym, rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność zarządzenia Wójta było prawidłowe.Stan faktyczny
Wójt Gminy R. wydał zarządzenie o odwołaniu dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. [...] w R., powołując się na naruszenie przepisów Karty Nauczyciela i ustawy o systemie oświaty, a także na konflikty z gronem pedagogicznym i nieprawidłowości w zarządzaniu finansami. Wojewoda [...] stwierdził nieważność tego zarządzenia, uznając, że nie zaistniał "przypadek szczególnie uzasadniony". Wójt Gminy R. zaskarżył rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy R. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odwołania z funkcji Dyrektora Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. [...] w R. oddala skargę.
Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. Gmina R. reprezentowana przez Wójta Gminy R., działając na podstawie art. podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1515 – dalej "u.s.g.") w związku z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, z późn. zm. - dalej "p.p.s.a."), wniosła skargę na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającego nieważność -wydanego na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 5 u.s.g. oraz art. 38 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 256 poz. 2572 ze zm., dalej: ustawa lub uoso) - zarządzenia nr [...]r z dnia [...]r. Wójta Gminy R. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno- Przedszkolnego im. [...] w R.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że Wójt Gminy R. przywołanym powyżej zarządzeniem z dnia [...]r. odwołał K.B. dyrektora Zespołu Szkolno - Przedszkolnego im. [...] w R. z zajmowanego stanowiska. W podstawie prawnej zarządzenia, jak zaznaczył Wojewoda [...], wskazano m.in. art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. W uzasadnieniu przywołano powody, które skłoniły organ prowadzący do skorzystania z instytucji odwołania kierownika placówki oświatowej w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. Do okoliczności przemawiających za odwołaniem K.B. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkolno - Przedszkolnego im. [...]w R. – jak wyeksponował organ nadzoru – było w ocenie Wójta Gminy R., jej postępowanie niezgodne z zasadami wskazanymi w Karcie Nauczyciela (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 191 ze zm.), polegające m.in. na naruszeniu art. 7 ust. 2 tego aktu. Ponadto, zdaniem Wójta Gminy R., K.B. rażąco narusza obowiązki wynikające z art. 39 ust. 4 uoso, zgodnie z którym dyrektor szkoły lub placówki w wykonywaniu swoich zadań współpracuje z radą szkoły lub placówki, radą pedagogiczną, rodzicami i samorządem uczniowskim. O uchybieniach w sprawowaniu funkcji dyrektora mają świadczyć zgłoszenia telefoniczne oraz pisemne nauczycieli Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w R., złożenie wniosku przez Radę Pedagogiczną do organu prowadzącego o pomoc w zmianie ramowego planu nauczania na lata 2015 -2018 r., wpływające do Urzędu Gminy R. informacje w sprawie konfliktu dyrektora z nauczycielami w kwestii doboru podręczników do nauczania. Zdaniem Wójta Gminy R., grono nauczycielskie wskazuje na naganne zachowanie wobec pracowników Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w R.. Dodatkowo Wójt Gminy R. podnosił, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 2 czerwca 2015 r. stwierdzono, że Zespole brak jest jasno określonych procedur kontroli finansowej środków za wypłacane godziny ponadwymiarowe, a także brak należytego nadzoru nad dokumentacją szkoły. W ocenie Wójta Gminy R., dalsze kierowanie Zespołem Szkolno - Przedszkolnym w R. przez K.B. powoduje konsekwencje w postaci realnego zagrożenia destabilizacją organizacyjną w kierowanej jednostce oraz eskalacją niepożądanych sporów w ramach grona pedagogicznego, jak również niewłaściwym wypełnianiem obowiązków dydaktycznych i wychowawczych przez kadrę pedagogiczną.
W ocenie organu nadzoru przytoczone zarzuty i przywołane na ich poparcie argumenty oraz zawarte w aktach sprawy materiały nie stanowią podstawy do odwołania dyrektora placówki oświatowej w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso.
Wojewoda [...] wskazał, że Wójt Gminy R. zwrócił się do kuratora oświaty o wydanie opinii w sprawie odwołania K.B. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno - Przedszkolnego im. [...] w R. a kurator wydał w tej sprawie w dniu [...] r. opinię negatywną podkreślając, że powody odwołania wskazane przez organ prowadzący nie mają charakteru merytorycznego lub też nie zostały w sposób jednoznaczny dowiedzione, jak również mają charakter personalnych uprzedzeń, subiektywnych ocen lub nieuzasadnionych poszlak. Jednocześnie żaden argument nie został w sposób jednoznaczny i wyczerpujący uzasadniony. Wskazano, że obawa organu prowadzącego o nieprzygotowanie nowego roku szkolnego wydaje się niezasadna, bowiem K.B. wykonuje swoje obowiązki od 2010 r.
Wojewoda [...] zgodził się z argumentami kuratora oświaty. Nadto zauważył, że jakkolwiek Wójt Gminy R. wskazuje, że K.B. swoim dotychczasowym działaniem narusza art. 7 ust. 2 Karty Nauczyciela oraz 39 ust. 4 uoso o czym świadczyć mają zgłoszenia telefoniczne oraz pisemne nauczycieli Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w R. to nie wskazuje, czego dotyczą przywołane zgłoszenia i w jaki sposób mają potwierdzać wskazane naruszenia. Podobnie złożenie wniosku przez Radę Pedagogiczną do organu w zakresie planu nauczania, czy też wpływające do Urzędu Gminy R. informacje w sprawie konfliktu dyrektora z nauczycielami w kwestii doboru podręczników do nauczania nie wskazują na wystąpienie okoliczności uzasadniających odwołanie nauczyciela bez wypowiedzenia ze stanowiska kierowniczego. W szczególności z uzasadnienia nie wynika, czy organ prowadzący podjął jakichkolwiek działania zmierzające do wyjaśnienia przyczyn złożenia wniosku o zmianę ramowego planu nauczania. Przywołane w uzasadnieniu do przedmiotowego zarządzenie wyniki kontroli z dnia 2 czerwca 2015 r. również nie wskazują, by organ prowadzący zajął się w jej trakcie tą kwestią, stąd też trudno stwierdzić w jaki sposób ma ona uzasadniać odwołanie K.B. ze stanowiska kierowniczego. Odnosząc się do podnoszonego w uzasadnieniu do zarządzenia argumentu, że w świetle zgromadzonych dokumentów Wójt Gminy został zmuszony do złożenia do organów ścigania zawiadomienia o możliwości popełnienia przez K.B. przestępstwa w zakresie nadużyć i nieprawidłowości w zakresie dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi, poświadczania nieprawdy w dokumentach, przekroczenia uprawnień i fałszowania dokumentów Wojewoda [...] wskazał, że nie może stanowić przesłanki odwołania dyrektora jedynie fakt złożenia do organów ścigania zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, gdyż nie przesądza to o winie K.B., a ponadto mogłoby to prowadzić do niebezpiecznego precedensu, gdzie samo zawiadomienie organów ścigania byłoby pretekstem do odwołania niepopularnego dyrektora szkoły. Nie można zatem uzasadniać odwołania dyrektora jedynie zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa. Dalej Wojewoda [...] przywołując szereg orzeczeń zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych zaakcentował, że kategoria przypadków szczególnie uzasadnionych zawęża pole zastosowania art. 38 ust. 1 pkt uoso, do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów. Przyczyną odwołania w tym trybie mogą być takie zaniedbania obowiązków dyrektora, które mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, tj. realizacji jej zadań w zakresie nauczania i wychowania. Nie każde naruszenie prawa przez dyrektora jest wystarczające do zastosowania tej formy odwołania, a jedynie takie, które powoduje konieczność natychmiastowego zaprzestania spełniania przezeń tej funkcji z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Musi to być okoliczność, która uniemożliwia nauczycielowi sprawowanie funkcji z przyczyn od niego niezależnych lub leżących po jego stronie powodując, że placówka zostaje pozbawiona kierownictwa – co uniemożliwia prawidłowe jej funkcjonowanie. Z kolei zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły – uchybienia w zakresie rachunkowości nie mogą stanowić przypadku szczególnie uzasadnionego. Takiego przypadku nie mogą stanowić także uchybienia w zakresie organizacji pracy szkoły.
W ocenie Wojewody [...] okoliczności takie nie występowały w przedmiotowym przypadku, czyli nie było konieczności natychmiastowego odwołania K.B. ze stanowiska kierowniczego. Co prawda organ prowadzący Zespół Szkolno - Przedszkolny wskazał w przedmiotowym zarządzeniu cały szereg zarzutów dotyczących wykonywania obowiązków dyrektora przez K.B., lecz żaden z nich nie nosi w ocenie organu nadzoru znamiona "szczególnie uzasadnionego" przypadku. Nadto Wojewoda [...] zaznaczył, że w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wyrażonej w wyroku z 23 lipca 2015 r. (sygn. akt IV SA/G1 436/15, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) taki szczególnie uzasadniony przypadek musi dotyczyć sytuacji nadzwyczajnych, zupełnie wyjątkowych, które dają podstawę organowi odwołującemu ocenić, iż dalsze kierowanie szkołą przez dyrektora stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów. W wyroku tym sąd uznał również, że zbiór różnych zarzutów nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem (za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2012r. I OSK 712/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze organ nadzoru uznał, że nie zaszły przesłanki do odwołania dyrektora bez wypowiedzenia, co – w jego ocenie – czyni stwierdzenie nieważności przedmiotowego zarządzenia w całości za uzasadnione i konieczne.
W skardze na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...]stwierdzającego nieważność Zarządzenia Nr [...]r Wójta Gminy R. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno- Przedszkolnego im. [...]w R., jej autor zarzucił naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek mogący stanowić podstawę odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. [...]w R. oraz art. 7 k.p.a, art. 77 k.p.a. i 107 k.p.a w związku z art. 8 k.p.a. na skutek niewyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, braku wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie uzasadnienia prawnego i wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona skarżąca odnosząc się do argumentów przedstawionych przez Wojewodę Śląskiego stwierdziła, że ocena zarządzenia Wójta Gminy R. została dokonana bez wnikliwej analizy jego treści, jak również bez przeprowadzenia w sposób właściwy postępowania wyjaśniającego, a organ nadzoru w znacznej części uzasadnienia ograniczył się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń. Nadto strona skarżąca zauważyła, że odnosząc się do przywołanego w Zarządzeniu Wójta Gminy R. naruszenia przez dyrektora art. 7 ust. 2 Karty Nauczyciela (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 191 ze zm.) oraz art. 39 ust. 4 ustawy o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) Wojewoda podniósł zarzut, że "uzasadnienie nie wskazuje, czego dotyczą przywołane zgłoszenia i w jaki sposób mają potwierdzać wskazane naruszenia". Podobną wątpliwość organ nadzoru wyraził wobec podstawy odwołania, którą był złożony przez radę pedagogiczną wniosek o pomoc w zmianie ramowego planu nauczania, czy też wobec wpływających do Urzędu Gminy R. informacji w sprawie konfliktu dyrektora z nauczycielami. Według Wójta Gminy R. w tym zakresie organ nadzoru ograniczył się jedynie do konstatacji, że kwestie te nie wskazują na wystąpienie okoliczności uzasadniających odwołanie nauczyciela bez wypowiedzenia ze stanowiska kierowniczego. Strona skarżąca zakwestionowała również stanowisko Wojewody [...], stosownie do którego złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez K.B. nie może stanowić przesłanki odwołania dyrektora w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. Dalej powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2015r. (sygn. akt I OSK 2987/14) strona skarżąca stwierdziła, że o przypadku szczególnie uzasadnionym w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso można mówić w sytuacji wystąpienia konkretnych poważnych przyczyn, czy to niezależnych od dyrektora, czy też zawinionych przez niego - np. gdy w sposób istotny naruszył obowiązki pracownika, zatem przesłanką rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia, zgodnie z art. 52 § 2 kpa, jest popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem. W ocenie strony skarżącej przepis ten nie wyłącza możliwości rozwiązania stosunku zatrudnienia w razie poważnego podejrzenia popełnienia przestępstwa.
Nadto strona skarżąca stwierdziła, że do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. doszło poprzez nie dokonanie wnikliwej analizy argumentów zawartych w uzasadnieniu, ale również nie wystąpienie do Wójta o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] nie zgodził się z argumentacją zawartą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i podtrzymał stanowisko prezentowane w rozstrzygnięciu nadzorczym.
Na wstępie zauważył, że żadna z okoliczności podniesionych w uzasadnieniu zarządzenia Wójta Gminy R. nie nosi znamiona "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. Wójt Gminy R. nie uzasadnił zarządzenia nr [...]w sposób pozwalający na uznanie, że faktycznie zachodzą okoliczności uzasadniające odwołanie dyrektora ze stanowiska w trakcie roku szkolnego, a brak takich przesłanek jednoznacznie uzasadniających odwołanie dyrektora był przyczyną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Wojewoda [...] stwierdził, że Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) nie zawiera przepisu art. 52 § 2, zatem ów nieistniejący przepis nie może być podstawą do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z dyrektorem. Nadto zauważył, że w wyroku z 7 maja 2015r. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do treści art. 52 § 2 Kodeksu pracy (t. j. Dz. U. z 2014r., poz. 1502 ze zm.) wskazując, że o przypadku szczególnie uzasadnionym można mówić, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez dyrektora funkcji, albowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Jednocześnie podkreślił, że w przywołanym wyroku NSA stwierdził również, że nie można podzielić stanowiska, zgodnie z którym decyzja o odwołaniu dyrektora na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso ma charakter uznaniowy, i to zarówno w aspekcie samego odwołania już po stwierdzeniu zaistnienia ku temu przesłanki, jak i w zakresie dokonania oceny czy dane okoliczności stanowią przypadek szczególnie uzasadniony. Zdaniem sądu przepis ten pozostawia rozstrzygnięcie sprawy uznaniu organu administracji publicznej, ale dopiero po ustaleniu w toku postępowania wyjaśniającego, że w sprawie zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony". Takiego uzasadnienia brak jest natomiast w przedmiotowym zarządzeniu Wójta Gminy R..
Odnosząc się do twierdzenia strony skarżącej, że art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso nie wyłącza możliwości rozwiązania stosunku zatrudnienia w razie "poważnego podejrzenia popełnienia przestępstwa" Wojewoda [...]i uznał za niezrozumiałe. Zauważył w pierwszej kolejności, że art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso nie tyle nie "wyłącza możliwości rozwiązania stosunku zatrudnienia", co daje wyłącznie podstawę do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (w przypadkach szczególnie uzasadnionych), które to odwołanie nie oznacza jednak rozwiązania stosunku pracy. Nauczyciel traci w przypadku zastosowania tej regulacji stanowisko dyrektora, lub inne stanowisko kierownicze, lecz nadal pozostaje w zatrudnieniu w jednostce systemu oświaty, w której funkcję kierowniczą sprawował.
Odnosząc się do zarzutu, że organ nadzoru w prowadzonym postępowaniu nadzorczym nie dokonał wnikliwej analizy argumentów zawartych w uzasadnieniu do zarządzenia, jak również nie wystąpił do Wójta o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów Wojewoda [...]i zauważył, że zarządzenie Wójta Gminy R. Nr [...]z [...]r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno - Przedszkolnego im. [...]w R. z zajmowanego stanowiska, zostało dostarczone na wniosek organu nadzoru wyrażony w piśmie z dnia 31 sierpnia 2015 r., w którym zwrócono się nie tylko o dostarczenie przedmiotowego zarządzenia, ale również dodatkowo o podanie powodów uzasadniających odwołanie K.B. z funkcji dyrektora w trakcie roku szkolnego oraz o wyjaśnienie, czy odwołanie zostało poprzedzone uzyskaniem opinii kuratora oświaty. Ponadto zawiadomienie o wszczęciu postępowania nadzorczego, nr [...]z [...]r. (doręczone gminie w tym samym dniu za pośrednictwem platformy e-puap) zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie złożenia wyjaśnień w sprawie. Wojewoda [...] podkreślił, że do dnia [...]r., w którym zostało wydane rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność zarządzenia Nr [...], Wójt Gminy R. z prawa tego nie skorzystał.
Stwierdził, że strona skarżąca w żaden sposób nie podważyła legalności zaskarżonego aktu nadzoru i skarga jako bezzasadna winna być oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.p.s.a). Zakres zachowań administracji publicznej objętych kontrolą sądów administracyjnych wyznaczony został w treści art. 3 § 2 p.p.s.a.. Wśród wymienionych w przepisie tym działań administracji publicznej występują akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie nadzorcze, którym Wojewoda [...] stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy R. z dnia [...] r. poddane więc zostało kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednocześnie też uznać trzeba, że zakwestionowane zarządzenie podlegało nadzorowi Wojewody. Przesądzone zostało bowiem uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, ONSA z 1997 r. 2/48, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi natomiast o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej (tak też: NSA w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt I OSK 296/05).
Nadzór wojewody sprawowany w stosunku do aktów wydawanych przez organy samorządu terytorialnego dokonywany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem, co wynika wprost z treści art. 85 u.s.g. Jednocześnie ustawodawca w jej art. 91 ust. 1 wskazał, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne nie wprowadzając jednak definicji pojęcia "sprzeczności z prawem". Wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r. P 9/02, OTK–A 2003, nr 9, poz. 100).
Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się wokół tego, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściła się przesłanka – stypizowana w art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso – w postaci "przypadku szczególnie uzasadnionego", stanowiąca podstawę dla organu prowadzącego, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce.
Przepis ten, co wymaga – w tym miejscu – li tylko przypomnienia, powołany został jako podstawa prawna zaskarżonego aktu.
Przed przystąpieniem do rozważań przypomnieć należy, że przedmiotem zakwestionowanego przez organ nadzoru zarządzenia Wójta Gminy R. z dnia [...]r. było odwołanie K.B. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. [...]w R. Tryb i przesłanki odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska uregulowane są przepisami ustawy o systemie oświaty. Wojewoda wykonując swoje funkcje nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego powinien zatem odnieść się do powyższej regulacji i rozważyć, czy organ samorządu terytorialnego działał zgodnie z wskazanymi w podstawie materialno-prawnej zarządzenia przepisami. Przede wszystkim odnieść się powinien do treści art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso, który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce może odwołać nauczyciela z tego stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Jak wskazano powyżej ten przepis powołany został jako podstawa prawna zaskarżonego aktu.
Rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego będzie natomiast ocenić stanowisko zajęte przez Wojewodę, co jednocześnie zmusza Sąd do analizy zakwestionowanego zarządzenia z punktu widzenia jego legalności. Toteż w tym zakresie mieści się obowiązek zbadania:
po pierwsze – czy na tle przedstawionego przez organ prowadzący stanu faktycznego prawidłowo zostało zinterpretowane pojęcie nieostre, jakim jest przesłanka w postaci "szczególnie uzasadnionego przypadku", oraz
po drugie – czy dokonana ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności lub nie przekracza granic swobodnej interpretacji.
Jednocześnie zauważyć trzeba, że zadania własne gminy obejmują edukację publiczną, a ich realizacja przejawia się między innymi w prowadzeniu szkół i placówek publicznych. W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego szkołę powierzone zostały trzem grupom podmiotów (radzie gminy, radzie powiatu, lub sejmikowi województwa). Kompetencja powierzania funkcji i odwoływania dyrektora szkoły lub placówki przyznana została natomiast organom wykonawczym tych podmiotów (art. 5c pkt 2 ustawy). Zagwarantowana konstytucyjnie samodzielność samorządu terytorialnego podlegająca ochronie sądowej, statuowanej w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, w przypadku podejmowania aktu o odwołaniu dyrektora z jego funkcji, ograniczona została regulacją zawartą w art. 38 uoso.
Dokonując interpretacji art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso należy odwołać się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1997 r., sygn. akt, III RN 3/97, publ. OSNP 1997/19/369, w którym wskazano na ograniczony zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły podnosząc, że choć sfera uznania kompetentnego organu jest w tym zakresie znaczna, to jednak musi on uwzględnić ograniczenia ustanowione wyraźnie w art. 38 ustawy. Przepis ten – jako stwarzający wyraźne gwarancje dla stabilności stosunku zatrudnienia nauczycieli – musi być traktowany ze szczególną uwagą zarówno przez organy decydujące, jak i przez organy nadzorujące, a także sprawujące kontrolę legalności decyzji podejmowanych w tym zakresie.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w sytuacji gdy ustawodawca stwarza dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników szczególne a jednocześnie dosyć rygorystyczne gwarancje, to rzeczą organów kontroli prawnej jest dołożenie wszelkich starań, by gwarancje te rzeczywiście funkcjonowały w praktyce, a nie były deklaracjami, które mogą być pomijane zgodnie z wolą organów administracji. Nie każde zatem uchybienie, a nawet naruszenie prawa może być podstawą do odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły.
Jedną z dopuszczonych przez ustawodawcę możliwości odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia określa przesłanka wymieniona explicite w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przesłanka ta inaczej jest jednak – pomimo ugruntowanego w tej materii orzecznictwa i piśmiennictwa – interpretowana przez organ prowadzący i organ nadzoru. Dlatego też, z uwagi na zaistniały w sprawie spór, uwypuklenia wymaga, że przesłanka ta wyznacza jednoznacznie wolę ustawodawcy, że działanie w granicach i na podstawie art. 38 ust. 1 pkt. 2 uoso możliwe jest jedynie w "przypadkach szczególnie uzasadnionych". Brak definicji legalnej tegoż zwrotu niewątpliwie dowodzi, że judykatura i doktryna wypełniły zadanie wyjaśniana jego znaczenia i ujednolicenia jego wykładni na etapie stosowania prawa, właśnie jako pojęcia nieostrego, które – pomimo dokonywanych na przestrzeni lat zmian legislacyjnych w ustawie o systemie oświaty – nie uległo zmianie. Zwrot czy też termin prawny – "przypadek szczególnie uzasadniony", jak wskazuje się w judykaturze jest wprawdzie znamieniem nieostrym i ocennym ale jednocześnie przez to jest podwójnie wartościującym. To podwójne wartościowanie musi się odbywać wstępnie na poziomie normy abstrakcyjno – generalnej, a dopiero później znajdować odniesienie do określonego stanu faktycznego przybierając postać normy indywidualno – konkretnej. Zwrot ten należy uznać za swoistą klauzulę generalną, odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. Daje to organowi prowadzącemu pewną swobodę, która nie może jednakże oznaczać całkowitej dowolności, skoro wkracza w stabilność wykonywania funkcji dyrektora szkoły, któremu powierzono jej wykonywanie na czas kadencji. Innymi słowy, organ stosujący uprawnienie na podstawie tego przepisu musi wykazać stosowną argumentacją, czy zaktualizowała się przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", co w praktyce polega na przedstawieniu oceny, czy stawiane dyrektorowi zarzuty dają podstawę do władczej ingerencji w łączący go z nim stosunek prawny. Podkreślenia wymaga, że ocena ta nie może nosić cech dowolności, a podejmowane w tej materii rozstrzygnięcie nie może być traktowane jako jeden z przypadków tzw. uznania administracyjnego. Z przepisów ustawy o systemie oświaty wynika bowiem, że obowiązuje szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów szkół (kandydata na to stanowisko wyłania się w drodze konkursu, kandydatowi co do zasady nie można odmówić powierzenia stanowiska, kandydatowi gwarantuje się powierzenie stanowiska na pięć lat, a w szczególnych przypadkach na okres nie krótszy niż jeden rok), świadczący o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora szkoły, a wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. W orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że przepis ten stanowi wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10, LEX nr 602589).
Konkludując, decyzja podejmowana na podstawie art. 38 ust. 1 pkt. 2 uoso jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, bowiem organ "może odwołać" nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, przez to ustawodawca wymusza na organie wykazanie argumentów, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie. Pamiętać przy tym należy, że przy stosowaniu pojęć nieostrych organ nie działa w granicach uznania administracyjnego, lecz w oparciu o ustalone fakty wypełnia je treścią wskazującą na sposób rozumienia określonego pojęcia. Uznanie administracyjne jest prawnie dopuszczalną przez przepis prawa materialnego możliwością alternatywnego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy. Nie jest to jednak to samo, co nadanie treści pojęciom niedookreślonym przez ustalenie stanu faktycznego i konkluzje wynikające z tych ustaleń. Zagadnienie istoty i funkcji pojęć niedookreślonych w procesie stosowania i wykładni przepisów (materialnego) prawa administracyjnego jest złożone i sporne. Użycie w tekście przepisu pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ administracji publicznej do "doprecyzowania" (skonkretyzowania) tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. Podkreśla się, że zarówno w przypadku pojęć niedookreślonych, jak i uznania administracyjnego chodzi o pewne luzy normatywne, funkcjonujące jednak na dwóch poziomach. Na pierwszym poziomie mamy do czynienia z wykładnią i interpretacją pojęć nieostrych oraz oceną stanu faktycznego, do którego ma być odnoszona norma prawna. Uznanie administracyjne, a więc upoważnienie organu administracji publicznej do dokonania wyboru konsekwencji prawnych stosowanej normy prawa administracyjnego, może być zrealizowane dopiero po dokonaniu interpretacji, a więc nie dotyczy ani wykładni tekstu prawnego, ani oceny występujących faktów, ani nawet wykładni pojęć nieostrych – tak też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1356/13.
W sytuacji, gdy w sprawie występują niedookreślone przesłanki podjęcia decyzji, to uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia musi być bardzo szczegółowe, pełne i przekonujące. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej. Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania (por. wyroki NSA z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 622/08, a także z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 831/09).
Jak wskazano powyżej w drodze stanowienia prawa nie nadano definicji temu ustawowemu znamieniu w postaci "przypadku szczególnie uzasadnionego", ale na co także zwrócono uwagę powyżej, nie byłoby to zresztą możliwe ani też celowe czy konieczne. Ta niedookreślona przesłanka – w postaci szczególnie uzasadnionego przypadku – nabrała już zdecydowanego, nie budzącego na etapie stosowania prawa większych wątpliwości, znaczenia. Akcentuje się przede wszystkim, że pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności jest niezbędna ze względu na zagrożenie interesu publicznego.
Jak stwierdzono w wyroku NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 724/12 o przypadku szczególnie uzasadnionym, będącym podstawą odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, można mówić w sytuacji wystąpienia konkretnych poważnych przyczyn, czy to niezależnych od dyrektora, czy też zawinionych przez niego (np. gdy w sposób istotny naruszył obowiązki pracownika – art. 52 § 2 Kp), gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez niego funkcji, albowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Tożsame argumenty zawarte są w wyrokach: NSA z 19 września 2001 r., sygn. akt II SA 1657/01, oraz z dnia 12 lutego 2002 r., a także z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 86/0 i WSA w Gliwicach z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 862/04).
Ponadto wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 924/11 przywołanym w wyroku tut. Sądu z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1356/13 podjął próbę wykładni pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", nota bene nie różniącą się i nie odbiegającą od innych – z którymi skład orzekający się w pełni utożsamia – wskazując, że mogą to być zdarzenia, zachowania, (działanie lub zaniechanie):
a) charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne),
b) mające charakter niedopełnienia przez nauczyciela – dyrektora szkoły – obowiązków lub naruszenia uprawnień, określonych prawem,
c) powodujące destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego,
d) wymuszające, konieczne natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, z uwagi na interes szkoły jako interes publiczny.
Zbiór różnych zarzutów nie jest szczególnie uzasadnionym wypadkiem, z powodu którego można odwołać nauczyciela w ciągu roku szkolnego ze stanowiska kierowniczego. Naruszenie prawa musi być na tyle istotne, by dalsze kierowanie szkołą mogło prowadzić do destabilizacji jej funkcjonowania i zagrożenia osiągnięcia jej celów – tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 712/11.
Taki szczególnie uzasadniony przypadek musi zatem dotyczyć sytuacji nadzwyczajnych, zupełnie wyjątkowych, które dają podstawę organowi odwołującemu ocenić, iż dalsze kierowanie szkołą przez dyrektora stanowi istotne zagrożenie osiągnięcia jej celów. Skoro z przepisów ustawy o systemie oświaty wynika, że obowiązuje szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów placówek oświatowych, świadczący o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora takiej placówki, to także wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od tej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków.
Nadto w judykaturze podkreśla się – o czym także powyżej – że treść art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso daje wprawdzie organowi prowadzącemu pewną swobodę w ocenach, jednak nie może ona oznaczać całkowitej dowolności, skoro właśnie wkracza w stabilność wykonywania funkcji dyrektora. Jeżeli ustawa o systemie oświaty przewiduje szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów – czyli kandydata na to stanowisko wyłania się w drodze konkursu, nie można co do zasady odmówić mu powierzenia stanowiska, a także gwarantuje się mu powierzenie stanowiska na pięć lat, a w szczególnych przypadkach na okres nie krótszy niż jeden rok – to w ocenie Sądu dowodzi to jasnej i klarownej woli ustawodawcy zapewnienia cech stabilności i trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora. Stąd też – co wymaga podkreślenia – wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od tej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, a jednocześnie dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych wręcz szkodliwych skutków. Organ działający w ramach uprawnienia wynikającego z art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso powinien zatem wykazać należytą argumentacją, czy spełniła się przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", co w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło, jak zresztą słusznie ocenił organ nadzoru. Polega to na precyzyjnym i wyczerpującym umotywowaniu przez organ bezpośrednio w wydawanym zarządzeniu, że zarzuty stawiane przez organ dyrektorowi dają podstawę do władczej ingerencji organu w stosunek prawny łączący go z dyrektorem. Stanowisko organu powinno zostać przy tym udokumentowane, a przebieg postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przed wydaniem aktu powinien znaleźć rzetelne odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 322/12). Tymczasem w spornym zarządzeniu organu prowadzącego z dnia [...] r. na niespełna trzech stronach uzasadnienia znajdują się argumenty wskazujące na naruszenie przez dyrektora art. 7 ust . 2 Karty Nauczyciela oraz z art. 39 ust. 4 uoso, naganne zachowanie dyrektora wobec pracowników Zespołu Szkolno – Przedszkolnego, złe wyniki kontroli wskazujące na brak jasno określonych procedur kontroli finansowej środków za wypłacane godziny ponadwymiarowe i należytego nadzoru nad dokumentacją szkoły, zagrożenie destabilizacja funkcjonowania szkoły, zbliżające się wakacje i obawy, co do prawidłowego rozpoczęcia zajęć od dnia 1 września, czy ostatecznie złożenie do organów ścigania zawiadomienia o możliwości popełnienia przez dyrektora szkoły nie sposób uznać jako ustawowo wymagany "szczególnie uzasadniony przypadek". Podkreślenia wymaga, że w aktach sprawy znajduje się negatywna opinia Kuratora Oświaty w K., w której podkreślono, że organ prowadzący nie przedstawił przekonującej argumentacji odnośnie odwołania dyrektora Zespołu Szkolno – Przedszkolnego im. [...]w R., a powody odwołania wskazane przez organ prowadzący w uzasadnieniu wniosku nie mają charakteru merytorycznego lub też nie zostały w sposób jednoznaczny dowiedzione. Kurator Oświaty stwierdził przy tym, że urzędująca dyrektor wykonuje swoje obowiązki zgodnie z zarządzeniem Wójta Gminy R. z dnia [...]r. do [...] r., a odwołanie jej na dwa miesiące przed upływem wskazanego terminu nie ma sensu.
W aktach sprawy znajdują się kserokopie pism: Grona Pedagogicznego Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w R. z dnia 23 czerwca 2015 r. do Wójta Gminy R. w sprawie odwołania K.B. ze stanowiska dyrektora ZS-P im. [...]w R. oraz zawiadomienia z dnia 26 czerwca 2015 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez K.B. złożone do Prokuratury Rejonowej w C. przez Wójta. Twierdzenia Wójta nie znalazły potwierdzenia w dokumentach urzędowych, czego dowodzi chociażby negatywna opinia Kuratora Oświaty w K. z dnia 24 czerwca 2015 r., będąca odpowiedzią na wniosek organu prowadzącego z dnia 18 czerwca 2015 r., w sprawie odwołania K.B. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. [...]w R. Pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania nadzorczego, nr [...]z [...] r. Wójt Gminy do dnia wydania rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność zarządzenia Nr [...]nie skorzystał z prawa złożenia wyjaśnień.
Odnosząc się do oceny pisma Grona Pedagogicznego ZS-P w R. dołączonego do akt, należy zauważyć, że ma ono charakter ogólny, a zawarte w nim twierdzenia osadzone są na subiektywnych przekonaniach autorów i sprowadzają się do wyrażenia dezaprobaty dla działań K.B. na stanowisku dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w R. W przedstawionym piśmie (podpisanym przez kilkanaście osób) autorzy skupiają się głównie na personalnej ocenie zarzucając K. B. między innymi " działania podejmowane przez p. B. destabilizują pracę szkoły" i opisują te działania. Użyte tam twierdzenia nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentach, są to pojęcia ocenne. Brak sformułowania konkretnych zarzutów, czy podania przykładów domniemanych nieprawidłowości nie pozwala na kontrolę ich zasadności, a w konsekwencji ocenę, czy wypełniają warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku", o jakim mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. Pismo w przedstawionej w aktach sprawy formie mogło być wyłącznie sygnałem dla organu prowadzącego dla wszczęcia ewentualnego postępowania wyjaśniającego, czy kontrolnego w placówce i sprawdzenia prawdziwości zawartych w nim twierdzeń.
W ocenie składu orzekającego w zarzutach kierowanych pod adresem dyrektora organ prowadzący nie wyjaśnił, czy i w jakim zakresie zarzucone uchybienia uniemożliwiają dalsze funkcjonowanie placówki i jakie negatywne skutki dla kierowanej przez stronę skarżącą placówki wywołałoby pozostawienie K.B. na zajmowanym stanowisku dyrektora. Negatywna ocena przez organ prowadzący wykonywanych przez dyrektora zadań, w tym nieprzestrzeganie zasad prawidłowej gospodarki finansowej, a także istniejący konflikt pomiędzy dyrektorem a osobami trzecimi, w tym organem prowadzącym objawiający się brakiem współpracy i nieprzestrzeganiem poleceń służbowych przez dyrektora, nie pozwalają na zakwalifikowanie tego typu działań dyrektora szkoły do szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso.
Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko organu nadzoru wyrażone w kontrolowanym rozstrzygnięciu nadzorczym, że argumenty zawarte w objętym skargą zarządzeniu i przedłożone na ich poparcie dowody nie wypełniają przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego" z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ prowadzący nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia takiego wywodu, który pozwalałby przyjąć za słuszne zastosowanie wobec dyrektora instytucji odwołania ze stanowiska na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. Podjęcie aktu odwołania w trybie natychmiastowym bez wykazania wystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa, dającego podstawę do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.
Równocześnie przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż organ prowadzący szkołę dysponuje odpowiednimi instrumentami prawnymi do oceny dyrektora w toku kadencji. Gwarancje prawidłowego gospodarowania powierzonym mieniem i finansami szkoły uzyskać może poprzez sprawowanie nadzoru, o którym mowa w art. 34a ust. 1 uoso. W przypadku nieumiejętnego gospodarowania mieniem przez dyrektora szkoły organ prowadzący umocowany jest do wnioskowania o przeprowadzenie procedury ocennej umożliwiającej dokonanie odwołania w trybie właściwym dla takich przypadków, a więc na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit b. ustawy.
Należy przypomnieć, że art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy ma charakter kwalifikowany i nie można go zastosować wyłącznie w przypadku twierdzeń o braku zaufania, czy problemów we współpracy, skoro nie prowadzi to do destabilizacji wykonywania przez szkołę podstawowych zadań edukacyjnych tym bardziej, że twierdzenia te nie mają poparcia w zgromadzonym materialne dowodowym.
Nie można przy tym pominąć opinii Kuratora Oświaty, która wprawdzie nie stwarza żadnego domniemania prawidłowości stanowiska organu prowadzącego szkołę ale zawiera merytoryczne ustosunkowanie się do wniosku o odwołanie K.B. ze stanowiska dyrektora. Konkludując Sąd stwierdza, że podjęcie aktu odwołania w trybie natychmiastowym bez wykazania wystąpienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa, dającego podstawę do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Słowo "szczególne" rozumiane jako "niezwyczajne, wyjątkowe", wprowadza element stopniowalności ocennego zwrotu "uzasadnione". Tylko zatem nadzwyczajna, ponadprzeciętna przeszkoda w sprawowaniu stanowiska dyrektora szkoły może stanowić o prawnie uzasadnionym odwołaniu dyrektora z jego stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso. Zdaniem Sądu rację ma organ nadzoru, że organ prowadzący nie zdołał wykazać, by przedstawione przez niego przyczyny, w powodu których podjęte zostało zaskarżone zarządzenie, mogłyby stanowić uzasadnioną w stopniu kwalifikowanym przeszkodę w sprawowaniu przez K.B. funkcji dyrektora.
Reasumując, za przypadki szczególnie uzasadnione uznaje się takie zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem przez nauczyciela – dyrektora, przy czym stwierdzone uchybienie są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) placówki i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes tej placówki jako interes publiczny i stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. Z tych powodów przy odwołaniu dyrektora tak istotne jest wykazanie odpowiednią argumentacją zaistnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego". Odnosząc te uwagi do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy stwierdzić – uznając tym samym niezasadność zarzutów skargi, a jednocześnie prawidłowość stanowiska zawartego przez Wojewodę w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, którego argumentację Sąd w pełni podziela – że w podjętym przez organ prowadzący zarządzeniu z dnia [...] r., oprócz ogólnikowego wskazania i lakonicznego opisu zarzutów kierowanych pod adresem K.B. jako dyrektora oraz ogólnego, bez przedstawienia głębszej analizy, stanowiska wskazującego na istnienie konfliktu pomiędzy pracownikami, organem prowadzącym a dyrektorem. Na marginesie zauważyć wypada, że organ nie wykazał ani, że to po stronie K.B. leży źródło konfliktu, ani nie udowodnił jej braku zaangażowania i złą wolę w zakresie poprawy organizacji pracy placówki. W ogóle nie wskazał na istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi i zarzucanymi uchybieniami a dalszą działalnością placówki. Brak w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Należy zauważyć, przy tym, że art. 38 ust. 1 pkt 2 uoso daje wyłącznie podstawę do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (w przypadkach szczególnie uzasadnionych), które to odwołanie nie oznacza jednak rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 ust. 2 Kodeksu pracy.
Podobnie ocenić należy zarzuty procesowe dotyczące naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, a polegające na tym, że organ nadzoru w prowadzonym postępowaniu nadzorczym nie dokonał wnikliwej analizy argumentów zawartych w uzasadnieniu do zarządzenia, jak również nie wystąpił do Wójta o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów bowiem z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...]w zawiadomieniu pouczył o przysługującym stronie prawie do złożenia wyjaśnień, z czego Wójt Gminy nie skorzystał. Zatem w ocenie Sądu nie można skutecznie zarzucać naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do przedmiotu rozstrzygnięcia nadzorczego.
W związku z powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło