IV SA/Gl 154/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...]r., A.S. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Równocześnie strona zadeklarowała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...]m2, a nadto wraz z małżonką i synem są współwłaścicielami domku letniskowego na działce o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód brutto rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składa się pobierana przezeń renta w rozmiarze [...] zł oraz emerytura jego żony w wysokości [...] zł. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych wykazanych we wniosku (zarządzenie z dnia [...]r.) skarżący nadesłał wyciąg bankowy z konta należącego do swojej żony, faktury VAT i dowody wpłaty dokumentujące wysokość ponoszonych kosztów utrzymania oraz kopie decyzji organu rentowego, ustalających wysokość świadczeń pobieranych przezeń i małżonkę. Przedłożył również pismo procesowe zatytułowane jako "wyjaśnienie", w którym zadeklarował, że jest osobą przewlekle chorą i ponosi wydatki na leki dla siebie i żony, w wysokości [...] zł miesięcznie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przedmiotem skargi A.S. jest decyzja administracyjna o nie stwierdzeniu u niego choroby zawodowej. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych i świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że wnioskodawca korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku A.S. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Zważywszy bowiem relację pomiędzy dochodem przypadającym na jego dwuosobowe gospodarstwo domowe a rozmiarem niezbędnych wydatków, które obciążają tę rodzinę uznano, że uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mieści się w możliwościach płatniczych wyżej wymienionego. Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są emerytura i renta w kwocie netto (do wypłaty) ogółem [...] zł (vide: nadesłane decyzje ZUS). Równocześnie z oświadczeń A.S. oraz z nadesłanych przezeń dokumentów źródłowych wynika, że na miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego składają się: czynsz ([...] zł), opłata za energię elektryczną ([...] zł - nadesłana faktura opiewa na kwotę [...] zł, lecz jest to należność za 2 miesiące), opłata za gaz ([...] zł), opłaty za telefony i telewizję, kwocie ogółem [...] zł), spłata raty kredytu ([...] zł), opłata za garaż [...] zł, a także wydatki na zakup leków dla niego i żony, w deklarowanej miesięcznej wysokości [...] zł (przyjęto zatem jako przeciętną [...] zł). W tym miejscu należy odnotować, że A.S. nadesłał także dowody wpłaty dokumentujące poniesienie wydatków związanych z utrzymaniem domku letniskowego. Nie budzi jednak wątpliwości, że koszty tego rodzaju nie mieszczą się w pojęciu wydatków niezbędnych, to jest przeznaczonych na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych. Brak jest zatem podstaw do uwzględniania ich w ramach oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak więc wynika z powyższego, suma wskazanych wyżej koniecznych kosztów utrzymania wynosi około [...] zł, a w rezultacie po ich odliczeniu, do dyspozycji wnioskującego pozostaje miesięcznie około [...] zł zł. Nawet zatem uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o koszty utrzymania samochodu (których wysokości wnioskodawca nie określił), jak również o niezbędne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla dwuosobowej rodziny, w ocenie rozpoznającego wniosek, powinna ona umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na opłacenie pełnomocnika z wyboru, bez narażenia na uszczerbek dla podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego żony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem uwzględniwszy wysokość dochodu rodziny wnioskodawcy oraz relację pomiędzy tym dochodem i rozmiarem koniecznych wydatków tego gospodarstwa domowego, nie sposób uznać, aby on i jego żona mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku pokrycia kosztów związanych z reprezentowaniem w sprawie przez adwokata. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.