IV SA/Gl 1572/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego datowanego na [...]r. Z.G. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną wynikającą z faktu, iż jest jedynym żywicielem rodziny, zaś jego małżonka to osoba nieuleczalnie, obłożnie chora, co powoduje konieczność ponoszenia znacznych wydatków na zakup leków, środków higienicznych i opatrunkowych jak również niezbędnych kosmetyków oraz wyżywienia według specjalnej diety. Ponieważ żądanie powyższe nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia [...]r. stronę wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący nadesłał rzeczony formularz w dniu [...]r. potwierdzając, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powtórzył argumentację dotyczącą trudnej sytuacji materialnej i złego stanu zdrowia małżonki. Nadto oświadczył, iż zamieszkuje w lokalu spółdzielczym lokatorskim o powierzchni 60,32 m2 oraz, że posiada grunt orny klasy IVb o powierzchni 0,3579 ha, a także 40 sztuk akcji Spółki A o wartości 87,50 zł każda i dodatkowo 382 akcje tego podmiotu "w depozycie na 2 lata - lipiec 2013 rok". Miesięczny dochód brutto przypadający na trójosobową rodzinę wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 5.326,05 zł, na którą składa się pobierana przezeń emerytura, w wysokości 3.940,05 zł oraz wynagrodzenie jego pełnoletniego syna w wysokości 1.386,00 zł. W tym miejscu strona dodała, iż płaca jego syna to minimalne wynagrodzenie za pracę, którą przeznacza on na swoje utrzymanie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Z.G. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że wyżej wymieniony osiąga dość znaczny stały dochód z tytułu emerytury w kwocie netto 3.227,45 zł (vide: nadesłana kopia decyzji organu rentowego - karta nr [...] akt sprawy). Także dochód netto ogółem jego trójosobowej rodziny trudno uznać za niski, jako że wynosi on około 4.200 zł (do wspomnianej emerytury należy doliczyć wynagrodzenie syna, które wynosi 1.386 zł brutto, co daje kwotę netto około 1.000 zł). Należy tu wprawdzie mieć w polu widzenia, iż rodzina wnioskodawcy znajduje się w niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej, jako że jego małżonka jest osobą poważnie chorą, a stan jej zdrowia powoduje konieczność ponoszenia znacznych kosztów leczenia, pielęgnacji oraz wyżywienia według specjalnej diety. Pomimo to jednak uznano, że brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącego prawa pomocy. Nawet bowiem gdyby przyjąć (jest to wszak prawdopodobne), że koszty związane z leczeniem, pielęgnacją i wyżywieniem jego żony obciążają budżet rodziny w takim stopniu, iż nie jest on w stanie opłacić adwokata z pieniędzy uzyskiwanych w ramach bieżącego dochodu, nie budzi wątpliwości, że ma możliwość sfinansowania tych należności środkami z innego źródła. Jak sam przecież oświadczył, posiada 40 akcji o wartości ogółem 3.500 zł, a zatem ich sprzedaż pozwoliłaby na pozyskanie kwoty wystarczającej na pokrycie wydatków związanych z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, bez narażenia jego i rodziny na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem skarżący nie poniesie takiej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie adwokata, skoro może je bez trudu sfinansować środkami ze sprzedaży posiadanych papierów wartościowych. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy