IV SA/Gl 422/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, , , po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika za remont lokalu mieszkalnego postanawia: odmówić ustanowienia adwokata Wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...]. W dniu 1 marca 2011 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu oświadczył, iż nie jest w stanie ponieść kosztów udzielenia pomocy prawnej przez adwokata, gdyż jest zadłużony na kwotę bliską [...] zł. Podał, iż w chwili wypełnienia wniosku spłaca raty w różnych bankach na łączną kwotę [...] zł. Miesięczny dochód brutto wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na który składa się [...] zł pobieranej przezeń emerytury oraz kwota [...] zł stanowiąca wysokość emerytury jego żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku W. P. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 § tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Trzeba bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 P.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, niepubl., z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, niepubl., oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09, niepubl.). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem Sądu skarżący do osób takich nie należy. Zważywszy bowiem relację pomiędzy jego dochodem a rozmiarem obciążających go wydatków uznano, że uiszczenie kosztów związanych z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika mieści się w możliwościach płatniczych wyżej wymienionego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że źródłem utrzymania wnioskującego jest emerytura pobierana przez niego i jego żonę w łącznej kwocie [...] zł od której należy odjąć kwotę [...] zł należnych rat. Nawet uwzględniwszy, że kwotę tę należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości oraz odzieży dla dwóch osób, w ocenie Sądu powinna ona umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, bez narażenia na uszczerbek dla jego niezbędnych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem skarżący nie poniesie tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie adwokata, skoro osiąga dochód, który pozwala na zgromadzenie w tym celu stosownych środków. Warto tu zasygnalizować, że stosownie do treści §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawka minimalna za udział adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi w niniejszej sprawie 240 zł. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.