IV SA/Gl 43/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...]r., S.W. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania, na które składa się czynsz w kwocie [...] zł, opłaty: za energię elektryczną ([...]zł), gaz ([...]zł) i telefon ([...]zł) a także wydatki na zakup leków w wysokości [...] zł miesięcznie. Równocześnie strona zadeklarowała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, zamieszkuje w lokalu komunalnym oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Miesięczny dochód brutto rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie [...]zł, na którą składają się emerytury pobierane przezeń ([...] zł) oraz przez jego żonę ([...]zł). Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwania do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych wykazanych we wniosku (zarządzenia z dnia 8 lutego 2011 r. oraz z dnia 24 lutego 2011 r. skarżący nadesłał między innymi dokumenty (faktury VAT i dowody wpłaty) potwierdzające wysokość kosztów z tytułu czynszu, opłaty za tzw. media i zakupu leków. Przedłożył także dokumentację medyczną potwierdzającą problemy zdrowotne, na jakie uskarża się on sam i jego żona. Nadto nadesłał pismo procesowe datowane na [...]r., w którym określił rozmiar wydatków związanych z opłacaniem osób pomagających mu i małżonce w prowadzeniu gospodarstwa domowego (sprzątanie, przynoszenie węgla, robienie zakupów itp.), a także kosztów podróży na badania lekarskie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku S.W. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Skarżący jest wprawdzie osobą niepełnosprawną, w podeszłym wieku ([...] lat), zaś z przedłożonej przezeń dokumentacji medycznej wynika, że tak on sam jak i jego małżonka uskarżają się na zły stan zdrowia, a w rezultacie nie sposób zaprzeczyć, że ich sytuacja życiowa jest trudna. Trzeba jednak podkreślić, że w świetle przywołanego wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., o przyznaniu prawa pomocy decyduje w zasadzie wyłącznie ocena stanu majątkowego wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy również zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Zważywszy bowiem relację pomiędzy dochodem przypadającym na jego dwuosobowe gospodarstwo domowe a rozmiarem wydatków, które obciążają tę rodzinę uznano, że uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mieści się w możliwościach płatniczych wyżej wymienionego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są ich emerytury w kwocie netto ogółem [...] zł (vide: decyzja ZUS i przekaz, stanowiące karty nr [...] i [...] akt sprawy). Równocześnie z oświadczeń S.W. oraz z nadesłanych przezeń dokumentów źródłowych wynika, że na miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego składają się: czynsz wraz z opłatą za wodę, kanalizację i wywóz nieczystości ([...] zł - faktura stanowiąca kartę nr [...] akt sprawy), opłata za energię elektryczną ([...] zł - dowód wpłaty dokumentujący opłatę za dwa miesiące w wysokości [...]zł - karta nr [...] akt sprawy), opłata za gaz ([...]zł – dowód wpłaty stanowiący kartę nr [...] akt sprawy), opłaty za 2 telefony w kwocie ogółem [...] zł - faktury VAT stanowiące karty nr [...] i [...] akt sprawy), a także wydatki na zakup leków dla niego i żony, w miesięcznej wysokości określonej we wniosku jako [...] zł. Strona nadesłała nadto "kwit za wydany węgiel" (karta nr [...] akt sprawy), z którego wynika, że otrzymał ten opał w ramach przysługującego deputatu własnego. Nadto z oświadczeń wnioskującego (vide: pismo procesowe z dnia [...]r.) wynika, że ponosi on koszty związane pomocą udzielaną mu przez inne osoby w codziennych czynnościach, to jest opłacenie osób sprzątających w kwocie [...] zł, przynoszenie węgla ([...] zł), robienie zakupów ([...]zł), opłacenie osoby towarzyszącej w podróży do lekarza ([...]zł) oraz koszty podróży na badania taksówkami i środkami komunikacji publicznej w rozmiarze [...] zł miesięcznie. Jak więc wynika z powyższego, suma wszystkich wskazanych wyżej kosztów wynosi około [...] zł, a w rezultacie po ich odliczeniu, do dyspozycji wnioskującego pozostaje miesięcznie prawie [...] zł. Nawet zatem uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla dwuosobowej rodziny, w ocenie rozpoznającego wniosek, powinna ona umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania, bez narażenia na uszczerbek dla ich niezbędnych potrzeb życiowych. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że z oświadczeń wnioskodawcy wynika wprost, że jest on w stanie oszczędności takie poczynić. W swoim piśmie z dnia [...]r. S.W. sam wszak podał, że w bieżącym miesiącu przeprowadził malowanie mieszkania, które sfinansował z "zaoszczędzonych pieniędzy". Tymczasem przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący i jego małżonka nie powinni ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, skoro osiągają dochód, który - nawet zważywszy rozmiar obciążających ich kosztów utrzymania - pozwala na zgromadzenie w tym celu stosownych środków. Tylko marginalnie warto zasygnalizować, że stosownie do treści §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawka minimalna za udział adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi w niniejszej sprawie 240 zł. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy