IV SA/Gl 48/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.Ł. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 1 lutego 2012 r. B.Ł. złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego. Równocześnie skarżąca oświadczyła, że osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w kwocie 1.700 zł miesięcznie a także, iż posiada dom o powierzchni 110 m2, budynek gospodarczy oraz grunt rolny o powierzchni 18 ar. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Dodatkowo, odpowiadając na wezwanie z dnia 7 lutego 2012 r. strona nadesłała odpis z księgi wieczystej dotyczący posiadanej nieruchomości, zaświadczenie o wysokości pobieranego wynagrodzenia, kserokopię dowodu rejestracyjnego posiadanego samochodu ([...], rok produkcji 2000) oraz dokumenty potwierdzające ponoszone przez nią wydatki z tytułu podatku od nieruchomości, opłat za energię elektryczną, gaz, telefony, wodę, ubezpieczenie i bilet miesięczny. Równocześnie nadesłała pismo procesowe datowane na 18 lutego 2012 r., w którym oświadczyła, że orientacyjna kwota ponoszonych przez nią kosztów bieżącego utrzymania wynosi średnio 1.290 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję administracyjną wydaną w przedmiocie choroby zawodowej. Tymczasem z art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wynika, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach chorób zawodowych, świadczeń leczniczych i świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskująca korzysta więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jej wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku B.Ł. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Należy wprawdzie przyznać, że dochód netto uzyskiwany przez skarżącą nie jest wysoki. Jak wynika z przedłożonego zaświadczenia pracodawcy, kwota wynagrodzenia za pracę pobranego przez nią za ostatni miesiąc (styczeń 2012 r.) wyniosła 2.172,64 zł brutto, zaś netto 1.585,04 zł. Pomimo to uznano jednak, że brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Zasadniczą przyczyną takiego rozstrzygnięcia była bowiem relacja, w jakiej kwota ta pozostaje do rozmiaru deklarowanych przez nią kosztów utrzymania. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca do osób takich nie należy. Trzeba odnotować, że udokumentowała ona swoje koszty utrzymania na kwotę 795,56 zł nadsyłając dokumenty źródłowe potwierdzające wydatki z tytułu opłat za ubezpieczenie (składka roczna 405 zł, co daje średnio 33,75 zł na miesiąc), energię elektryczną (166,17 zł), gaz (139,85 zł), telefony (153,29 zł), wodę (116,50 zł), zakup biletu miesięcznego (176 zł) oraz podatek od nieruchomości (160 zł rocznie, co daje 10 zł na miesiąc). Równocześnie wskazała, iż nie jest w stanie potwierdzić stosownymi dokumentami kosztów związanych z zakupem żywności, środków czystości, leków oraz z leczeniem. Zadeklarowała jednak przy tym, że orientacyjne miesięczne koszty jej bieżącego utrzymania sprowadzają się do kwoty ogółem 1.290 zł. Uwzględniwszy zatem oświadczenia wnioskującej należy podnieść, że skoro osiąga dochód w wysokości 1.585,04 zł, to po dokonaniu wszystkich wspomnianych wydatków (w kwocie ogółem 1.290 zł), do jej dyspozycji pozostaje miesięcznie około 300 zł nadwyżki, która powinna umożliwić zgromadzenie środków potrzebnych na opłacenie należności związanych z udziałem w niniejszej sprawie adwokata lub radcy prawnego, bez narażenia jej na uszczerbek w podstawowych potrzebach życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem zważywszy relację pomiędzy dochodem wnioskodawczyni i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych przezeń na utrzymanie, nie sposób uznać, aby poniosła ona tak dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, skoro jest w stanie wygenerować oszczędności w kwocie rzędu 300 zł miesięcznie. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.