IV SA/Gl 510/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, , , po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...]. Następnie, to jest w dniu [...] maja 2011 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca oznaczyła, iż domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu wskazała, że zarówno ona sama jak i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym małżonek są osobami schorowanymi (mąż ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności) i ponoszą w związku z tym znaczne wydatki na zakup leków oraz na opłacenie wizyt lekarskich. Równocześnie strona oświadczyła, że posiada mieszkanie o powierzchni 44 m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód rodziny wnioskującej zadeklarowany został w kwocie 4.081,71 zł, na którą składają się emerytury pobierane przez nią, w wysokości 1.846 zł oraz przez jej małżonka w rozmiarze 2.049 zł (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 186,71 zł). Skarżąca dodała, że udziela pomocy córce, która samotnie wychowuje jej wnuczkę. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, strona nadesłała pismo procesowe, w którym podała, iż miesięczny koszt ponoszony przez nią z tytułu czynszu i opłat za tzw. media to około 800 zł, z kolei wydatki na zakup leków oraz opłacenie prywatnych wizyt u lekarza to odpowiednio 400 zł i 180 zł miesięcznie. Do pisma wnioskodawczyni dołączyła szereg dokumentów źródłowych potwierdzających dane, na które się powoływała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Sygn. akt IV SA/Gl 510/10 Odnosząc się do wniosku B. M. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Sąd miał, co prawda, w polu widzenia okoliczność, iż wnioskująca uskarża się na zły stan zdrowia, podobnie jak jej małżonek, który jest osobą przewlekle chorą i niepełnosprawną w stopniu znacznym, a w konsekwencji, że sytuacja życiowa wyżej wymienionych jest niewątpliwie trudna. Pomimo to uznano, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Trzeba bowiem podkreślić, że z konstrukcji ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż o zasadności udzielenia tego dobrodziejstwa procesowego decydują wyłącznie kryteria o charakterze majątkowym. Należy tu zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może więc zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz Sygn. akt IV SA/Gl 510/10 postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem Sądu, skarżąca do osób takich nie należy. Zważywszy bowiem relację pomiędzy dochodem przypadającym na jej dwuosobowe gospodarstwo domowe a rozmiarem niezbędnych wydatków, które obciążają tę rodzinę uznano, że uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mieści się w możliwościach płatniczych wyżej wymienionej. Źródłem utrzymania skarżącej i jej męża są emerytury w kwocie netto (do wypłaty) ogółem 4.082.36 zł (vide: nadesłane decyzje ZUS). Równocześnie z oświadczeń B. M. oraz z nadesłanych przez nią dokumentów źródłowych wynika, że na miesięczne koszty utrzymania jej gospodarstwa domowego składają się: czynsz (315,77 zł), opłata za energię elektryczną (57,09 zł), opłata za gaz (57,56 zł), opłaty za telefon, telewizję i Internet, kwocie ogółem 125,46 zł), opłata za wodę (155 zł) i składka ubezpieczeniowa (75 zł). Dochodzą do tego wydatki na leki oraz koszty wizyt lekarskich w wysokości - jak oświadczyła strona, odpowiednio 400 zł i 180 zł. Jak więc wynika z powyższego, suma wspomnianych koniecznych kosztów utrzymania wynosi 1.365,88 zł, a w rezultacie po ich odliczeniu, do dyspozycji wnioskującej pozostaje miesięcznie ponad 2.700 zł. Nawet zatem uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne wydatki, jakie wiążą się z wyżywieniem, w tym przy zastosowaniu diety cukrzycowej, na której pozostaje jej mąż (choć strona pomimo wezwania z dnia 25 maja 2011 r. nie podała orientacyjnej wysokości tych kosztów), a także o koszty, jakie ponoszone są zazwyczaj na zakup środków czystości i odzieży dla dwuosobowej rodziny, powinna ona umożliwić opłacenie pełnomocnika z wyboru, bez narażenia na uszczerbek dla podstawowych potrzeb życiowych skarżącej i jej męża. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem uwzględniając wysokość dochodu rodziny wnioskodawczyni oraz relację pomiędzy rzeczonym dochodem i rozmiarem koniecznych wydatków tego gospodarstwa domowego, nie sposób uznać, Sygn. akt IV SA/Gl 510/10 aby ona i jej mąż mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku pokrycia kosztów związanych z reprezentowaniem w sprawie przez adwokata. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.