IV SA/Gl 554/17

WyrokWSA w Gliwicach2017-12-05

Skład orzekający: Renata Siudyka, Bożena Miliczek-Ciszewska, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej, przyznając zasiłek celowy, przekracza granice uznania administracyjnego, jeśli przyznana kwota jest niższa niż oczekiwana przez wnioskodawcę i niższa niż przyznana w poprzednim roku, mimo braku zmiany sytuacji finansowej wnioskodawcy, a organ nie przedstawił szczegółowych danych dotyczących dysponowanych środków finansowych w danym miesiącu?
Ratio decidendi
Przyznawanie zasiłku celowego odbywa się w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że spełnienie kryteriów ustawowych nie gwarantuje przyznania świadczenia w oczekiwanej wysokości. Organy pomocy społecznej działają w oparciu o ograniczone środki finansowe, co może determinować wysokość przyznawanych świadczeń. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania celowości decyzji uznaniowej ani do szczegółowej kontroli sposobu dysponowania środkami przez organ, a jedynie do oceny legalności decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, który został przyznany przez Prezydenta Miasta B. w kwocie 200 zł. Skarżący odwołał się, domagając się wyższej kwoty, wskazując na trudną sytuację finansową i fakt, że w poprzednim roku otrzymał 400 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym przekroczenie granic uznania administracyjnego oraz brak dokładnych ustaleń co do możliwości finansowych MOPS.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta B. (dalej organ pierwszej instancji) na wniosek z dnia 7 marca 2017 r., w oparciu o ustalenia poczynione w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 16 marca 2017 r., przyznał S. P. (dalej wnioskodawca, strona lub skarżący) zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu wskazał, że w Gminie obowiązuje podwyższone kryterium dochodowe, a ustalenia dowodowe wskazują, że kryterium dochodowe kwalifikujące do tej formy pomocy zostało spełnione. Natomiast wysokość przyznanego świadczenia została zdeterminowana możliwościami Ośrodka. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z wysokości przyznanego świadczenia, wskazując na sytuację finansową swojej rodziny, brak możliwości wyżywienia rodziny za tę kwotę oraz okoliczność, iż w 2016 r. przyznano jej zasiłek celowy w wysokości 400 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej organ odwoławczy lub Kolegium) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium opisało przebieg postępowania i przytoczyło treść art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., dalej u.p.s.). Organ odwoławczy wskazał, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Podał, że pomoc społeczna jest udzielana osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria: kryterium dysfunkcji określone w art. 7 u.p.s. oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. Podkreślił, że Uchwałą nr XXXIX/924/2014 Rady Miejskiej w B. z dnia 25 lutego 2014 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin objętych programem wieloletnim "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 zostało podwyższone kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin objętych programem wieloletnim "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Kolegium oceniło jako prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące miesięcznego dochodu jakim dysponuje strona wskazując, że jest to kwota 927 zł, na którą składa się renta inwalidzka w wysokości 702,01 zł, zasiłek okresowy w kwocie 100,99 zł i zasiłek rodzinny w wysokości 124 zł; tym samym nie występuje przekroczenie kryterium dochodowego. Jednocześnie wskazano, że w ramach uznania administracyjnego organ ma prawo dokonywać oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej; gdyż nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji w sposób precyzyjny i jednoznaczny wskazał, że w 2017 r. na realizację zadań własnych, w tym zasiłków celowych, Ośrodek otrzymał 3.554.870 zł. Na pomoc w formie dożywiania MOPS w B. rocznie musi przeznaczyć - minimum - 2.554.870 zł, a pozostałe środki zostają przeznaczone na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb. W 2016 r. średnia miesięczna wysokość zasiłku celowego dla rodziny, na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb bytowych, wyniosła 157 zł. W konsekwencji Ośrodek nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób zgłaszających się o pomoc w oczekiwanym przez nie zakresie. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że pomimo tego, iż sytuacja strony jest trudna, a odmówiono przyznania pomocy w żądanej wysokości, to zaskarżona decyzja nie narusza prawa, bowiem ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej mogą niewątpliwie, co wynika z treści art. 3 ust. 4 u.p.s., determinować treść rozstrzygnięcia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego i przyjęciu, że skarżącemu należy się świadczenie w wysokości 200 zł, a nie wyższej. Nadto zarzucono naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. polegające na braku dokładnych ustaleń w zakresie określenia możliwości organu pomocy społecznej, w szczególności potencjału finansowego MOPS. Uzasadniając te zarzuty i żądania skarżący akcentował, że MOPS nie wskazał jakimi środkami finansowymi dysponował w skali miesiąca, w którym został złożony wniosek, na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych. Nie przedstawił też jaka jest w skali miesiąca średnia wysokość zasiłków przyznawanych w sytuacji zbliżonej do sytuacji wnioskodawcy. W decyzji odniesiono się wyłącznie do średniej za poprzedni rok. Z uzasadnienia nie wynika ile osób złożyło w marcu 2017 r. wnioski o przyznanie takiej formy pomocy i ilu potrzebujących z takiej pomocy korzysta. Skarżący podkreślił, że wysokość świadczenia jest nieadekwatna do jego sytuacji i znacznie niższa niż w 2016 r., chociaż jego sytuacja nie uległa zmianie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie stanowisko i argumentację prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej opisanych Sąd nie stwierdził jej niezgodności z prawem. Nie było więc podstaw do uwzględnienia skargi. Powyższe skutkowało oddaleniem skargi, w myśl art. 151 ustawy p.p.s.a. Zaskarżona została decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 200 zł. Skarżący nie godzi się z wysokością przyznanej pomocy. Uważa, że przekroczono granice uznania administracyjnego, gdyż – w jego ocenie – brak dokładnych ustaleń w zakresie określenia możliwości organu pomocy społecznej, w szczególności potencjału finansowego MOPS; ponieważ MOPS nie wskazał jakimi środkami finansowymi dysponował w skali miesiąca, w którym został złożony wniosek, na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych. Nie przedstawił też jaka jest w skali miesiąca średnia wysokość zasiłków przyznawanych w sytuacji zbliżonej do sytuacji wnioskodawcy. W decyzji odniesiono się wyłącznie do średniej za poprzedni rok. Z uzasadnienia nie wynika ile osób złożyło w marcu 2017 r. wnioski o przyznanie takiej formy pomocy i ilu potrzebujących z takiej pomocy korzysta. Skarżący podkreślił, że wysokość świadczenia jest nieadekwatna do jego sytuacji i znacznie niższa niż w 2016 r., chociaż jego sytuacja nie uległa zmianie. Materialnoprawną podstawę orzekania w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm., jak już wyżej: u.p.s.). Jak wynika z przepisów tej ustawy pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego jest udzielana osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria: kryterium dysfunkcji określone w art. 7 u.p.s. oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu. Z brzmienia powołanego unormowania i użytego w nim zwrotu "może", wynika, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis prawa materialnego upoważniając wyraźnie organ administracji do działania na zasadzie uznania, jednocześnie przyznaje temu organowi możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. Możliwość ta powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Sąd stwierdza, że orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły jej stan faktyczny w zakresie okoliczności relewantnych prawnie, a ustalenia te znajdują potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Bezspornie skarżący jest osobą niepełnosprawną – dysponuje orzeczeniem z dnia [...] r. o lekkim stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B., wydane do 31 lipca 2018 r., kwestionowane przez skarżącego). Słusznie więc oceniły, że zachodzi dysfunkcja określona w art. 7 u.p.s. Prawidłowo też dokonały wyliczeń dochodu, jakim dysponuje skarżący, przyjmując dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożono wniosek. Ustalono dochód w wysokości 927 zł, na który składa się renta inwalidzka w wysokości 702,01 zł, zasiłek okresowy w kwocie 100,99 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 124 zł. Wyliczenia te nie były kwestionowane przez skarżącego. Nie budzi wątpliwości okoliczność, iż skarżący tworzy rodzinę z 17-letnim synem. Nie zamieszkuje i nie gospodaruje z żoną i córką, a małżonkowie uzgodnili, że nie płacą sobie alimentów wzajemnie na dzieci. Tym samym zasadnie organy przyjęły, że kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. również zostało w tej sprawie spełnione, gdyż podstawowe kryterium na osobę w rodzinie wynosi 514 zł, a nadto w Gminie obowiązuje kryterium podwyższone. W świetle tych ustaleń faktycznych bezsporne jest, iż skarżącemu mogła być udzielona pomoc w postaci zasiłku celowego, a zakup żywności niewątpliwie kwalifikuje się do zakresu niezbędnych potrzeb. Skarżący kwestionuje wysokość przyznanej pomocy podnosząc zarówno okoliczności związane ze swoją trudną sytuacją finansową, jak też okoliczność, iż w 2016 r. przyznano mu pomoc znacznie wyższą. Uważa, że w niezmienionej sytuacji jego rodziny pomoc powinna być przyznana w kwocie 400 zł (jak uprzednio), a nie 200 zł. Zarzuca dowolność działania organów w związku z przekroczeniem granic uznania administracyjnego akcentując, że nie wykazano w należyty sposób braku możliwości przyznania pomocy w żądanej wysokości. Odnosząc się do treści skargi w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarżącemu nie służy roszczenie o przyznanie zasiłku celowego i to na dodatek w określonej wysokości. Okoliczność, że skarżący otrzymywał w 2016 r. zasiłek w wyższej kwocie nie daje żadnych podstaw do wywodzenia, iż "należy" mu się taka sama pomoc w kolejnych okresach, pomimo niezmiennej sytuacji finansowej. Ustawodawca nie przewidział możliwości żądania takiej pomocy w sposób wiążący dla organu. Samo więc przyznanie zasiłku celowego na żywność w niższej kwocie pomimo niezmienności sytuacji życiowej, w tym finansowej skarżącego, nie może zostać ocenione przez Sąd jako niezgodne z prawem. Sąd nie dopatrzył się również przekroczenia w tej sprawie granic uznania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi właśnie na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rzetelnie rozdzielać pomiędzy osoby wymagające wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Sąd podkreśla, że w pełni podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniach wyroków: z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. LEX nr 299415, z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07, opubl. LEX nr 500091 i z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu da oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 4332/01, z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/2006, z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 i dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05). Sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji nie uchylił się od wyjawienia wysokości środków, którymi dysponuje i nakreślenia skali potrzeb. Jak wynika z uzasadnienia decyzji wskazał, że w 2017 r. na realizację zadań własnych, w tym zasiłków celowych MOPS w B. otrzymał 3.554.870 zł. Na pomoc w formie dożywiania rocznie musi przeznaczyć - minimum - 2.554.870 zł, a pozostałe środki zostają przeznaczone na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb. W 2016 r. średnia miesięczna wysokość zasiłku celowego dla rodziny, na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb bytowych, wyniosła 157 zł. Dlatego nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób zgłaszających się o pomoc w oczekiwanym przez nie zakresie. W świetle przytoczonej argumentacji, ocenionej przez Kolegium jako wypełniającej w tej sprawie wymogi uzasadnienia decyzji uznaniowej, Sąd stwierdza, że tę ocenę Kolegium podziela. Niezasadny jest zarzut skarżącego, że nieprawidłowe było odwołanie się do statystyki za 2016 r. Nie sposób oczekiwać, aby w marcu 2017 r. organ dysponował statystyką odzwierciedlającą skalę i sposób zaspakajania potrzeb w 2017 r. Statystyka roczna daje obraz sytuacji. Podkreślić tu trzeba, że prawidłowość całokształtu gospodarowania środkami podlega ocenie również w świetle ustawy o finansach publicznych, a organ jest obowiązany wydatkować te środki w sposób uwzględniający zmienność potrzeb w ciągu roku kalendarzowego, a więc musi zachować pewną elastyczność w działaniu. Powyższe nie pozwala na ocenę decyzji uznaniowej poprzez pryzmat szczegółowych wyliczeń środków będących w dyspozycji organu w danym miesiącu, ilości środków wydatkowanych w poszczególnych miesiącach i wysokości średniego świadczenia przyznanego na zaspokojenie danego rodzaju potrzeby. Niezasadne są oczekiwania skarżącego, który domaga się: 1) wykazania przez organ pierwszej instancji jakimi środkami dysponował w skali miesiąca, w którym został złożony wniosek, na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, 2) wykazania średniej wysokości udzielanych zasiłków celowych w skali danego miesiąca na jednego uprawnionego, będącego w takiej samej lub zbliżonej sytuacji, jak skarżący, 3) podania ile osób złożyło w marcu 2017 r. o przyznanie tej formy pomocy i na jakie cele oraz ilu potrzebujących z tej pomocy korzysta. Organ nie jest obowiązany prezentować tak szczegółowych danych; są one zbędne w sytuacji, gdy ustawodawca pozostawił organowi dokonanie oceny koniecznej do załatwienia konkretnej indywidualnej sprawy administracyjnej – ale w kontekście prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi, w świetle celów pomocy społecznej eksponowanych w ustawie. Sąd podziela pogląd prezentowany w wyroku NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10 (LEX nr 594935) i przyjmuje za własny, iż "w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (por. ww. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 3 ust. 4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby bowiem sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze dotychczas powiedziane, podzielić zatem należało słuszny pogląd Sądu, iż brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek organu udowadniania kosztów związanych z jego działalnością. Jeszcze raz zatem powtórzyć przyjdzie, iż wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)". Pogląd ten został podtrzymany w najnowszym orzecznictwie i w wyroku z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2762/16 (LEX nr 2339641) NSA wskazał dodatkowo, że "Nie jest rzeczą sądu administracyjnego kontrola dysponowania środkami przez organy pomocy społecznej, w sytuacji, gdy strona nie w pełni jest usatysfakcjonowana wartością przyznanych jej świadczeń. Sąd administracyjny nie ma prawnych instrumentów, by prowadzić społeczno - ekonomiczną analizę sposobu dystrybucji przez organ pomocy społecznej środków, którymi organ ten dysponuje". Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego, ani do żadnych innych naruszeń prawa, które skutkowałyby usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Decyzje są oparte na należytych ustaleniach stanu faktycznego i niewadliwym zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Stosując tę instytucję organ prawidłowo ocenił zakres niezbędnego wsparcia dla rodziny skarżącego w świetle rzetelnie ustalonej sytuacji tej rodziny, ale w kontekście możliwości finansowych udzielenia pomocy. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji reaguje na różne potrzeby rodziny strony i trzy dni po wydaniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności udzielił kolejnego wsparcia, w postaci zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów leków i leczenia. Niewątpliwie sytuacja strony jest trudna, ale realne możliwości finansowe rodziny są wyższe niż wynikające z kryterium dochodowego ze względu na pomoc w formie świadczenia wychowawczego, a skala zidentyfikowanych przez organ potrzeb zmusza organ pierwszej instancji do dostosowywania wysokości świadczeń do faktycznych możliwości ośrodka pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy i z powodów wyżej szczegółowo wyjaśnionych, Sąd stwierdza, że zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są niezasadne. Sąd, działając z urzędu również nie dopatrzył się wadliwości, które stanowiłyby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło