IV SA/Gl 81/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. J. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2009 roku w sprawie o sygn. IV SAB/Gl 67/09 ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta C. w przedmiocie nadzoru nad stowarzyszeniami w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] r. H. J. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Gl 67/09 na bezczynność Prezydenta Miasta C. w przedmiocie nadzoru nad stowarzyszeniami. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. Sąd odrzucił wyżej wskazaną skargę. Następnie w piśmie z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że nie może wnieść skargi kasacyjnej wyjaśniając, iż ze względu na zły stan zdrowia i koszty zakupu lekarstw nie jest w stanie ponieść kosztów procesu skargowego. Zarządzeniem z dnia 10 maja 2010 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania charakteru powyższego pisma pod rygorem uznania, że jest ono jedynie pismem procesowym zawierającym oświadczenie o braku możliwości podjęcia w sprawie czynności procesowych z uwagi na sytuacje materialną i życiową. Równocześnie wskazano skarżącemu, że o ile jego intencją było złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wniosek ten, zgodnie z art. 252 § 2 P.p.s.a. należy złożyć na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania dołączono urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF". W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r. oświadczył, iż składa wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Do pisma dołączył również formularz wniosku "PPF". W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że posiada trudną sytuację materialną ponosząc duże koszty utrzymania. Podał ponadto, że posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, przez co wydatki na lekarstwa są nieprzewidywalne tym bardziej, że stan jego zdrowia ciągle się pogarsza. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Wskazał, iż nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Posiada natomiast samochód marki [...], oświadczając, że jest on własnością banku. Podał ponadto, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 46 m2, działki rolnej o powierzchni 1272 m2 oraz budynku gospodarczego "w którym nie jest prowadzona działalność Sygn. akt IV SA/Gl 81/10 gospodarcza". Posiada również stoisko handlowe bez prawa własności. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 5.947,08 zł, na którą składa się pobierana przezeń emerytura (1.711,21 zł), emerytura jego żony (1.235,87 zł) oraz dochód z prowadzonej działalności gospodarczej około 3.000 zł. Skarżący oświadczył również, że miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego to: opłata za czynsz w kwocie 490,44 zł, opłata za energię elektryczną – 127,13 zł, opłata za gaz – 144,35 zł, opłata za telefon – 61 zł, wydatki na lekarstwa około 420 zł,. Wskazał ponadto, że ponosi wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą mianowicie: opłata za stoisko handlowe – 950 zł, rata kredytu gotówkowego – 420 zł, rata kredytu samochodowego – 800, zł, podatek od nieruchomości – 80 zł, składka na ubezpieczenie społeczne – 356,77 zł, wynagrodzenie pracownika 302,69 zł,. Suma kosztów, jakie wskazał skarżący to kwota 4.152,38 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącego doprowadziła do konkluzji, że nie zachował on wymogu warunkującego uwzględnienie jego żądania. Rozpoznając wniosek zważono wprawdzie, że wyżej wymienionego obciążają duże wydatki związane głównie z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pomimo to uznano jednak, że brak jest podstaw do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności Sygn. akt IV SA/Gl 81/10 wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 P.p.s.a.). W konsekwencji może ono zostać przyznane wyłącznie stronie znajdującej się w niedostatku, a więc takiej, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Zdaniem Sądu, skarżący do osób takich nie należy, gdyż jego gospodarstwo domowe osiąga miesięczny dochód netto w kwocie 5.947,08 zł, który trudno uznać za niski i który - przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu - powinien umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na opłacenie kosztów postępowania oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać bowiem należy, że po uwzględnieniu wszystkich podanych przez skarżącego wydatków, nawet tych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, dwuosobowej rodzinie skarżącego pozostaje do dyspozycji około 1.794,70 zł. Trudno więc uznać, że z kwoty tej nie można poczynić oszczędności na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Równocześnie należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, zastosowanie prawa pomocy powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, niepubl., z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, niepubl., oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09, niepubl.). Tymczasem nie sposób tracić z pola widzenia, że skarżący niewątpliwie posiada możliwości pozyskania środków wystarczających na opłacenie kosztów postępowania. Jest on również właścicielem działki o powierzchni 1.272 m2 . Należy przy tym zaakcentować, że opisana wyżej działka nie służy zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych skarżącego ani członków jego rodziny. Sygn. akt IV SA/Gl 81/10 W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że wnioskujący z jednej strony deklaruje trudną sytuację finansową i powołuje się na duże wydatki obciążające jego gospodarstwo domowe, natomiast z drugiej posiada składniki majątkowe, które nie wiążą się z zaspokajaniem racjonalnie uzasadnionych potrzeb życiowych jego rodziny. Skarżący winien zatem partycypować w kosztach sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zważywszy zaprezentowany wyżej stan rzeczy uznano, że nie sposób zgodzić się, aby strona zachowała wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.