IV SA/Gl 820/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.D. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...]r., W.D. złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu strona podniosła, iż nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z niniejszym postępowaniem sądowym albowiem większość swoich dochodów przeznacza na "codzienne życie" i naukę syna. Równocześnie zadeklarowała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem oraz małżonkiem, jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] m2, z kolei jej mąż posiada "na koncie" środki pieniężne w kwocie [...] zł. Miesięczny dochód brutto rodziny skarżącej zadeklarowany został w kwocie [...] zł, na którą składają się wynagrodzenia za pracę pobierane przez nią ([...] zł) oraz jej małżonka ([...] zł). W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przedmiotem skargi W.D. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie odmowy nakazania umieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że wnioskodawczyni korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jej wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (strona została już o tym poinformowana przez Sąd stosownym pismem z dnia 29 sierpnia 2011 r.). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżąca do osób takich nie należy. Po pierwsze bowiem, jak wynika z oświadczeń W.D. osiąga ona dochód w wysokości [...] zł, która znacznie przekracza aktualnie obowiązującą kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, wynoszącą [...] zł (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. - Dz. U. Nr 194, poz. 1288). Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Po drugie, nawet uwzględniwszy, że wnioskująca ma wraz z małżonkiem na utrzymaniu studiującego syna i pokrywa koszty jego edukacji, należy zaakcentować, że miesięczny dochód jej rodziny wynosi [...] zł, a tym samym powinien przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu umożliwić uiszczenie kosztów jakie wiążą się z udziałem w sprawie fachowego pełnomocnika, bez narażenia na uszczerbek dla podstawowych potrzeb życiowych tego gospodarstwa domowego (w tym również dla opłacenia niezbędnych kosztów jakie wiążą się zazwyczaj z utrzymaniem studiującej osoby). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, uwzględniwszy wysokość dochodu rodziny skarżącej nie sposób uznać, aby ona, jej małżonek oraz syn mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku pokrycia kosztów związanych z reprezentowaniem w sprawie przez radcę prawnego. Po trzecie natomiast, nie budzi wątpliwości, że strona ma możliwość opłacenia profesjonalnego pełnomocnika także bez obciążania tym wydatkiem dochodów bieżących swojej rodziny. Źródłem środków finansowych wystarczających na pokrycie związanych z tym kosztów może być wszak posiadana kwota [...] zł, która - jak podała - jest zdeponowana na rachunku bankowym jej małżonka. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, uznano, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki warunkujące zastosowanie prawa pomocy i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.