IV SA/Gl 899/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej uprawnienia kombatanckie, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 18 stycznia 2010 r. S. K. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż żąda ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność, iż zarówno on sam jak i jego małżonka uskarżają się na zły stan zdrowia oraz wydatkują w związku z tym znaczne kwoty na leki. W tym miejscu podał, że średnia miesięczna wysokość kosztów obciążających jego gospodarstwo domowe z tytułu zakupu leków i opału oraz należności za wodę, energię elektryczną, telefon i wywóz śmieci wynoszą ogółem [...], do czego dochodzą składki ubezpieczeniowe w rozmiarze [...]. Równocześnie skarżący oświadczył, że posiada dom "[...]" oraz mieszkanie o powierzchni [...]. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy wykazany został w kwocie [...], stanowiącej sumę pobieranej przezeń [...] ([...]) oraz [...] jego małżonki ([...]). W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku S. K. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Skarżący jest wprawdzie osobą w podeszłym wieku ([...] lata) i zgodnie z jego oświadczeniami, tak on sam jak i jego małżonka uskarżają się na poważne problemy zdrowotne, a w rezultacie nie sposób zaprzeczyć, że ich sytuacja życiowa jest trudna. Trzeba jednak podkreślić, że w świetle przywołanego wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., o przyznaniu prawa pomocy decyduje wyłącznie ocena stanu majątkowego wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy również zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, niepubl., z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, niepubl., oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09, niepubl.). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Zważywszy bowiem relację pomiędzy dochodem przypadającym na jego dwuosobowe gospodarstwo domowe a rozmiarem wydatków, które obciążają tę rodzinę uznano, że uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania mieści się w możliwościach płatniczych wyżej wymienionego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że źródłem utrzymania skarżącego i jego żony są ich [...] w kwocie netto ogółem [...] (vide: nadesłane przekazy pocztowe dokumentujące pobranie świadczeń za grudzień 2009 - karta nr 15 akt sprawy). Równocześnie we wniosku podano wyraźnie, że suma średnich miesięcznych kosztów obciążających to gospodarstwo domowe z tytułu zakupu leków, opału, należności za wodę, energię elektryczną, telefon, wywóz śmieci oraz składek ubezpieczeniowych wynosi [...]. Jak więc wynika z powyższego, po odliczeniu wspomnianych kosztów, do dyspozycji wnioskującego pozostaje miesięcznie prawie [...]. Nawet zatem uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o niezbędne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości oraz odzieży dla dwuosobowej rodziny, w ocenie rozpoznającego wniosek, powinna ona umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów niniejszego postępowania, bez narażenia na uszczerbek dla ich niezbędnych potrzeb życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem skarżący i jego małżonka nie powinni ponieść tak dotkliwej szkody w wyniku opłacenia wydatków związanych z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, skoro osiągają dochód, który - zważywszy rozmiar obciążających ich kosztów utrzymania - pozwala na zgromadzenie w tym celu stosownych środków. Warto tu zasygnalizować, że stosownie do treści §18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawka minimalna za udział adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi w niniejszej sprawie 240 zł. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy