IV SA/Gl 950/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; 1. Odmówić przyznania prawa pomoc W dniu [...] kwietnia 2014 r. A. C. nadał do Sądu pismo procesowe, w którym wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Odpowiadając na wezwanie z dnia 11 kwietnia 2014 r., skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Wnioskodawca oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, posiada dom jednorodzinny o powierzchni 109 m2 i nieruchomość rolną o powierzchni 25 ar, utrzymując się z emerytur, w kwotach odpowiednio 1856,40 zł i 1.684 zł. Równocześnie podkreślił, że ponosi koszty związane z wizytami niepełnosprawnej [...] (z orzeczoną I grupą inwalidztwa), przebywającej w domu pomocy społecznej, którą gości w domu trzy razy w roku (w Święta i wakacje). Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 5 maja 2014 r.) skarżący nadesłał pismo procesowe datowane na [...] maja 2014 r., w którym oświadczył, iż aktualna wysokość emerytury jego małżonki to 1676 zł oraz zadeklarował, że ogólna miesięczna kwota kosztów obciążających jego gospodarstwo domowe (obejmująca między innymi koszty wyżywienia, opłaty za tzw. media oraz wydatki na leczenie i zakup leków) to 2.800 zł. Równocześnie sprecyzował, że jego [...] ma przyznaną rentę socjalną (w kwocie 604 zł), która jest przekazywana do tej placówki na pokrycie kosztów jej utrzymania. Nadto powtórzył, iż zabiera [...] do domu "na ferie, Święta Wielkanocne i Bożego Narodzenia", dodając, że każdorazowo na jej przywóz, utrzymanie i odwiezienie do Ośrodka wydatkuje około 400 zł. Do pisma skarżący dołączył plik dokumentów potwierdzających kłopoty zdrowotne, na które się uskarża. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy wprawdzie przyznać, że skarżący to osoba w podeszłym wieku ([...] lata) i - co jest bezsporne - uskarża się na zły stan zdrowia, a w rezultacie jego sytuacja życiowa jest niewątpliwie trudna. Uwzględniwszy jednak relację w jakiej pozostaje dochód jego dwuosobowego gospodarstwa domowego z rozmiarem ponoszonych przezeń wydatków na utrzymanie stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Trzeba tu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Jak wynika z jego oświadczeń oraz z dołączonego do akt sprawy przekazu pocztowego, suma kwot netto emerytur pobieranych przezeń i małżonkę (odpowiednio 1.856,40 zł oraz 1.676 zł) wynosi 3.532,24 zł. Równocześnie wnioskodawca - choć pomimo wyraźnego wezwania zawartego w wystosowanym do niego piśmie z dnia [...] maja 2014 r. nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość obciążających go kosztów utrzymania - to oświadczył wyraźnie (w swoim piśmie z dnia [...] maja 2014 r.), że całkowita miesięczna kwota tych kosztów wynosi 2.800 zł. Jak więc wynika z powyższego, po uiszczeniu tych kosztów, do dyspozycji jego i małżonki pozostaje miesięcznie ponad 700 zł. Nawet zatem przyjąwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o wydatki związane z wizytami ich niepełnosprawnej [...] (3 razy w roku po 400 zł, a zatem średni wydatek z tego tytułu przypadający na miesiąc to około 100 zł), stwierdzić przyjdzie, że skarżący jest w stanie zaoszczędzić miesięcznie ponad 600 zł, co powinno mu umożliwić wygenerowanie środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, bez narażenia na uszczerbek dla podstawowych potrzeb życiowych jego i żony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskodawcy i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych przezeń na utrzymanie - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia adwokata (o ile udział takiego pełnomocnika w postępowaniu uzna za niezbędny). Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 i 2 tej ustawy.