IV SAB/Gl 21/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. L. na bezczynność Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] L. L. nadał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podkreślił, że udział adwokata w sprawie uważa za niezbędny z uwagi na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego przez tutejszy Sąd postanowienia z dnia 5 czerwca 2009 r., mocą którego jego skarga została odrzucona. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką a nadto ma na utrzymaniu dwie córki studiujące poza miejscem zamieszkania. Wskazał także, iż nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Posiada natomiast samochód marki [...]- rok produkcji 1995 r. oraz nieruchomości, a mianowicie: mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 74,25 m2, działkę budowlaną o powierzchni "0,006 ha" - z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego, działkę budowlaną o powierzchni "0,00075 ha" - z rozpoczętą budową garażu i kiosku oraz działkę rolną o powierzchni "0,0089 ha". Skarżący dodał, że wspomnianych wyżej rozpoczętych budów nie jest w stanie kontynuować z uwagi na brak stosownych środków oraz powołał się na okoliczność, iż obciążają go długi w wysokości 17.000 zł. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 4.900 zł, na którą składa się pobierana przezeń emerytura (2.500 zł) oraz wynagrodzenie za pracę jego żony (2.400 zł). Następnie, to jest w dniu [...](w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych podniesionych we wniosku), skarżący nadesłał pismo procesowe datowane na [...] w którym podniósł, że jest obciążony wydatkami związanymi ze spłatą pożyczki w [...] (miesięczna rata wynosząca 322,67 zł) oraz pożyczki zaciągniętej na spłatę zaległości czynszowych (miesięczna rata wynosząca 171,13 zł). Nadto wskazał, że wynagrodzenie jego małżonki ulega potrąceniom dokonywanym z tytułu spłaty pożyczki z kasy zapomogowo pożyczkowej oraz z zakładowego funduszu mieszkaniowego i dlatego wysokość tej płacy netto wynosi jedynie 1305, 05 zł. Podniósł również, iż poza zaległościami czynszowymi posiada niedopłaty w zakresie składek ubezpieczeniowych za posiadany samochód oraz zaakcentował, iż nie jest w stanie pokryć wszystkich obciążających go niezbędnych kosztów bieżących albowiem na utrzymanie studiujących córek przeznacza aż 1.500 zł miesięcznie. Wraz z omawianym pismem procesowym skarżący nadesłał dokumenty źródłowe potwierdzające okoliczności, na które się powołał. Następnie w sprawie toczyło się postępowanie zainicjowane wnioskami skarżącego dotyczącymi wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz ze skargi na przewlekłość postępowania. Po rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wniosków i zażaleń skarżącego tutejszy Sąd ponownie zarządzeniem z dnia 25 lutego 2010 r. wezwał L. L. do uzupełnienia i uprawdopodobnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie powierzchni posiadanych działek gruntowych, przy czym Sąd wskazał, że powyższe jest konieczne z uwagi na wątpliwości dotyczące powierzchni tych nieruchomości podanej we wniosku. Skarżący oświadczył bowiem, iż działki te posiadają powierzchnie: 0,006 ha, 0,00075 ha oraz 0,0089 ha, co stanowi odpowiednio: 60 m2 , 7,5 m2 oraz 89 m2 . Wezwano także skarżącego do przedłożenia zaświadczeń wydanych przez wyższe uczelnie potwierdzających fakt uczęszczania na studia dzienne jego córek oraz do wskazania czy nie są one uprawnione do pobierania stypendiów, a jeśli tak to do określenia ich wysokości. Sąd zakreślił skarżącemu czternastodniowy termin na uzupełnienie powyższych braków. Pomimo, iż wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi L. L. jest bezczynność Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. w przedmiocie choroby zawodowej. Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku L. L. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącego doprowadziła do konkluzji, że nie zachował on wymogu warunkującego uwzględnienie jego żądania. Rozpoznając wniosek zważono wprawdzie, że wyżej wymienionego obciążają zaległości płatnicze oraz, że ponosi on koszty utrzymania córek studiujących poza miejscem zamieszkania. Pomimo to uznano jednak, że brak jest podstaw do zastosowania wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). W konsekwencji może ono zostać przyznane wyłącznie stronie znajdującej się w niedostatku, a więc takiej, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08). Zdaniem Sądu, skarżący do osób takich nie należy, gdyż jego gospodarstwo domowe osiąga miesięczny dochód netto w kwocie 3.956,16 zł (vide: nadesłany przezeń wyciąg bankowy oraz wyciąg z listy płac, stanowiące odpowiednio karty nr 92 i 93 akt niniejszej sprawy), którą trudno uznać za niską i która - przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu - powinna umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na opłacenie adwokata z wyboru, bez ponoszenia uszczerbku w koniecznych potrzebach dwuosobowego gospodarstwa domowego (nawet uwzględniwszy fakt utrzymywania dwojga studiujących dzieci). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem z oświadczeń wnioskodawcy nie wynika, aby w przypadku jego rodziny miały miejsce szczególne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, niezdolność do samodzielnej egzystencji, poniesienie znacznych szkód w wyniku nagłych zdarzeń losowych) świadczące o wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej bądź mogące uzasadniać konieczność ponoszenia ponadprzeciętnie wysokich kosztów związanych z realizacją podstawowych potrzeb życiowych. Równocześnie należy podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, zastosowanie prawa pomocy powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, niepubl., z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09, niepubl., oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09, niepubl.). Tymczasem nie sposób tracić z pola widzenia, że skarżący niewątpliwie posiada możliwości pozyskania środków wystarczających na opłacenie wynagrodzenia adwokata z wyboru. Jak bowiem wynika z treści wniosku, wyżej wymieniony jest właścicielem trzech działek gruntowych. Dwie spośród nich mają charakter budowlany, a tym samym nie budzi wątpliwości, że muszą przedstawiać znaczną wartość (co najmniej kilkadziesiąt tysięcy złotych) zwłaszcza, że na każdej z nich rozpoczęto budowę, odpowiednio: domu jednorodzinnego oraz garażu i kiosku. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że ewentualna sprzedaż tych nieruchomości mogłaby z powodzeniem zapewnić wnioskodawcy pozyskanie środków wystarczających nie tylko na pokrycie wydatków związanych z opłaceniem fachowego pełnomocnika, lecz nadto umożliwiłaby mu spłatę zadłużenia oraz wydatnie poprawiłaby sytuację materialną jego rodziny. Trzeba tu odnotować, że z oświadczeń zawartych we wniosku wynika, iż powierzchnia rzeczonych nieruchomości gruntowych ma wynosić odpowiednio: 0,006 ha, 0,00075 ha oraz 0,0089 ha. Uznano jednak, że wiarygodność omawianych danych budzi istotne zastrzeżenia. Nie wydaje się bowiem prawdopodobne, aby powierzchnia działki, zwłaszcza przeznaczonej pod zabudowę, mogła wynosić: 60 m2, lub 7,5 m2, skoro tak niewielki obszar uniemożliwia posadowienie na nim w zasadzie jakiegokolwiek budynku. Równocześnie wnioskodawca nie usunął istniejących w omawianym zakresie wątpliwości albowiem nie zareagował w żaden sposób na wystosowane do niego w tej kwestii wezwanie Sądu z dnia [...] Zdaniem Sądu, skoro skarżący powołuje się na problemy finansowe, a pomimo to nie widzi potrzeby zbycia wskazanych działek, to trudno przyjąć, aby wykazał on w sposób przekonujący, iż jego stan majątkowy rzeczywiście nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem. Należy przy tym zaakcentować, że opisane wyżej nieruchomości nie służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych skarżącego ani członków jego rodziny. Miejscem zamieszkania L. L. i jego żony jest bowiem lokal mieszkalny o stosunkowo dużej powierzchni (74,25 m2), położony w W. przy ul. [...] (patrz: rubryka nr 2.1 formularza "PPF" oraz wezwanie do zapłaty stanowiące kartę nr 98 akt sprawy). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że wnioskujący z jednej strony deklaruje trudną sytuację finansową i powołuje się na zaległości płatnicze, zaś z drugiej posiada składniki majątkowe o znacznej wartości, które - wobec faktu, iż zamieszkuje wraz z małżonką gdzie indziej - nie wiążą się z zaspokajaniem racjonalnie uzasadnionych potrzeb życiowych jego rodziny. Zważywszy zaprezentowany wyżej stan rzeczy uznano, że nie sposób zgodzić się, aby strona zachowała wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.