IV SO/Gl 28/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (odnoszącego się do skargi na uchwałę Zarządu Powiatu Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Przychodni [...] w Z.) postanawia: 1. 1. zwolnić wnioskującą z wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę 100 zł (sto zł), 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 7 października 2016 r. B. G. złożyła do tutejszego Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na uchwałę Zarządu Powiatu Z. z dnia [...] r.,nr [...]w przedmiocie odwołania jej ze stanowiska Dyrektora Przychodni [...]w Z. W treści tego formularza strona oświadczyła, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Posiada natomiast samochód osobowy marki [...], rok prod. 2007 (zakupiony w 2014 r. za kwotę 18.200 zł) oraz dom jednorodzinny o wartości 295 tysięcy zł obciążony "spłatą współwłasności", w kwocie 137 tysięcy zł. Równocześnie wnioskująca podniosła, że pobiera wynagrodzenie za pracę, w miesięcznej kwocie netto 2.522,75 zł oraz z tytułu umowy zlecenia, w wysokości 142,50 zł. Ma przy tym dwie córki studiujące poza miejscem zamieszkania i choć pobiera na nie alimenty, w kwocie ogółem 1.450 zł, to jednak koszty ich utrzymania wynoszą 2.600 zł. Następnie, w dopowiedzi na wezwanie z dnia 20 października 2016 r. strona nadesłała plik dokumentów źródłowych potwierdzających jej oświadczenia, w tym obrazujących wysokość dochodów jej gospodarstwa domowego oraz rozmiar obciążających tę rodzinę kosztów utrzymania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku B. G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania aczkolwiek tylko w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie strony z wpisu od skargi. Trzeba bowiem podkreślić, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku stron, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Zdaniem rozpoznającego wniosek, o ile można przyjąć, że strona nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego, którego ten wniosek dotyczy, to w żadnym razie nie sposób uznać, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z rzeczonym postępowaniem. W pierwszej kolejności trzeba podnieść, że miesięczny dochód netto przypadający na jej rodzinę wynosi 4.257,75 zł, co trudno uznać za kwotę niską (na dochód ten składa się wynagrodzenie wnioskującej za pracę, w wysokości 2.522,75 zł - kwota netto za ostatni miesiąc, jej wynagrodzenie z tytułu wykonania umowy zlecenia, w wysokości 285 zł - kwota netto za ostatni miesiąc oraz alimenty otrzymywane na córki, w kwocie ogółem 1.450 zł - wszystkie wspomniane kwoty ustalono na podstawie nadesłanego przez stronę wyciągu bankowego - vide: karty nr 19-22 akt sprawy). Równocześnie, na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię dokumentów źródłowych (wspomniany wyżej wyciąg bankowy oraz dokumenty stanowiące karty nr 29-31 akt sprawy) ustalono, że na obciążające ją konieczne koszty utrzymania składa się opłata za gaz (258,58 zł - należność za 2 miesiące, co daje miesięcznie 129,29 zł) zł), opata za energię elektryczną (181,58 zł), podatek od nieruchomości (123 zł - należność za kwartał, co daje na miesiąc 41 zł), opłaty za usługi telekomunikacyjne (198,77 zł oraz 89,99 zł co daje razem 288,76 zł), opłata za telewizję (64,90 zł) oraz opłata za wywóz śmieci (20 zł). Suma udokumentowanych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego strony wynosi zatem 984,11 zł. Uwzględniono przy tym fakt, że obie córki wyżej wymienionej studiują w trybie stacjonarnym poza miejscem zamieszkania (okoliczność potwierdzona dokumentami wydanymi przez wyższe uczelnie - karty nr 33-35 akt sprawy), co wiązać się musi z niewątpliwie ze znacznymi kosztami utrzymania, których przeciętną miesięczną wysokość ustalono na podstawie powołanego wyżej wyciągu bankowego, na kwotę 2.054,88 zł. W rzeczonym wyciągu bankowym ujęte zostały przelewy dokonane przez B. G. na rzecz córek w kwocie ogółem 4.105,76 zł (w zakresie tej sumy uwzględniono także nie zaznaczoną przez stronę kwotę 750 zł przekazaną córce M. w dniu 5 listopada 2016 r. na opłacenie mieszkania). Ponieważ wspomniana kwota 4.105,76 zł stanowi sumę przelewów dokonanych w ciągu dwóch miesięcy, a zatem należało przyjąć, że średnio na miesiąc przypada 2.054,88 zł. Suma opisanych wyżej, dostatecznie uprawdopodobnionych kosztów miesięcznego utrzymania ponoszonych przez stronę wynosi zatem ogółem 3.038,99 zł. W konsekwencji, różnica pomiędzy dochodem jej rodziny, a wspomnianą sumą kosztów to ponad 1.200 zł. Uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości dla jednej osoby (córki strony studiują poza miejscem zamieszkania, zaś dotyczące ich koszty wyżywienia i zakupu środków czystości zawierają się już w przywołanej wyżej kwocie 2.054,88 zł) stwierdzić przyjdzie, że na chwilę obecną, opłacenie całej kwoty wpisu od skargi w sprawie, której wniosek dotyczy, wynoszącej 300 zł mogłoby narazić wyżej wymienioną na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Z drugiej strony jednak, środki pozostające w dyspozycji wnioskodawczyni bez trudu pozwalają na uiszczenie części tej opłaty, w kwocie 100 zł. Nadto, dochód uzyskiwany przez jej gospodarstwo domowe, umożliwia - przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu - dokonanie w najbliższych miesiącach oszczędności, które wystarczą na pokrycie ewentualnych pozostałych opłat sądowych, do uiszczenia których może zostać w rzeczonej sprawie zobowiązana dopiero w przyszłości, a także na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika - o ile jego udział w tym postępowaniu uważa za potrzebny, bez narażenia na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu siebie i córek. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskodawczyni oraz wydatkami przeznaczanymi przezeń na utrzymanie - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności (warto tu choćby zwrócić uwagę, że na same usługi telekomunikacyjne strona wydatkuje miesięcznie prawie 300 zł) - nie sposób zgodzić się, aby mogła ona ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku częściowej partycypacji w kosztach postępowania sądowego, do którego niniejszy wniosek się odnosi. Mając na względzie powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. oraz w oparciu o art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.