I SA/Go 29/19
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-05-16
Skład orzekający: Anna Juszczyk - Wiśniewska, Krzysztof Dziedzic, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sztuczne stworzenie warunków do uzyskania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) poprzez podział gruntów między powiązane spółki, w celu obejścia mechanizmów modulacji i degresywności płatności, uzasadnia odmowę przyznania tej pomocy na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, odmawiając przyznania płatności ONW. Stwierdzono, że skarżąca spółka, wraz z innymi powiązanymi podmiotami, sztucznie podzieliła grunty w celu obejścia mechanizmów modulacji i degresywności płatności, co prowadziło do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Pomimo że skarżąca spółka wykazała posiadanie tytułów prawnych i zleciła prace agrotechniczne, organy skutecznie wykazały istnienie obiektywnych i subiektywnych przesłanek nadużycia prawa, uzasadniających odmowę przyznania pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca spółka, następca prawny innej spółki, wniosła o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) na rok 2011. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że skarżąca spółka, wraz z innymi podmiotami powiązanymi z P.M., sztucznie podzieliła grunty w celu obejścia mechanizmów modulacji płatności i uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące nieważności postępowania i błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę w całości.
S Sp. z o.o. (Skarżąca), będąca następcą prawnym H. Sp. z o.o., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) z [...] września 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatność ONW) na rok 2011.
Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR ARiMR wynikał następujący stan sprawy.
Po rozpoznaniu wniosku H. sp. z o.o. o przyznanie płatności ONW, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) decyzją z [...] lutego 2012 r. przyznał, po potrąceniu kwoty 560,18 zł z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w wysokości (kwota sankcji łącznie), H. Spółka z o.o. płatność ONW na rok 2011 w łącznej wysokości 12 132,75 zł.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., uchylił ww. decyzję
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wymienioną decyzją z [...] września 2014 r., Kierownik BP ARiMR, odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanej płatności ONW na rok 2011.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, iż ze względu na fakt, iż P.M. sztucznie podzielił grunty rolne będące w jego posiadaniu, a część tychże gruntów zadeklarowana została do płatności ONW przez H. sp. z o. o., która nie była posiadaczem zgłoszonych gruntów. Te bowiem, pomimo formalnego podziału, wciąż wchodziły w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez P.M. Zdaniem Kierownika BP ARiMR świadczy o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania płatności w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a co za tym idzie uzasadnia odmowę przyznania płatności ONW na rok 2011. Organ uznał, że przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej byłoby sprzeczne z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r. dalej: rozporządzenie nr 2988/95) - w myśl którego działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Wymienioną na wstępie, a będącą przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie, decyzją z [...] września 2015 r. Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor OR ARiMR podał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 - dalej: ustawa PROW), § 2 i § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa u Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 329 ze zm. - dalej: rozporządzenie ONW), art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L z 28 stycznia 2011 r. - dalej: rozporządzenie 65/2011).
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, iż Spółka nie prowadziła na zgłoszonych działkach działalności rolniczej, a tym samym nie była rolnikiem w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW, jak również nie była posiadaczem tych gruntów. Wchodziły one bowiem w skład gospodarstwa rolnego P.M. Dalej organ przedstawił dane historyczne dotyczące podziału tego gospodarstwa. Wskazał, że w kolejnych latach funkcjonowania dopłat do gruntów rolnych wzrastał zarówno areał deklarowany do płatności, jak i ilość spółek powiązanych z osobą P.M. I tak: w roku 2008 P.M. oraz 39 powiązanych z nim spółek zgłosili do płatności 2865,72 ha. W roku 2009 spółek zgłaszających grunty rolne do płatności powiązanych kapitałowo z osobą Pana P.M. było już 60 (łączny zgłaszany areał wynosi 3988,25 ha). W kolejnych latach liczba spółek systematycznie wzrasta by w roku 2011 osiągnąć liczbę 77 podmiotów osobowo lub kapitałowo powiązanych z P.M. W 2011 roku zgłosiły one do płatności łącznie 3994,75 ha. Dalej organ stwierdził, że w kolejnych latach działki zadeklarowane przez H. sp. z o.o. były w latach wcześniejszych zgłaszane do płatności przez inne spółki związane z P. M. Świadczyło to o tym, że nie dochodziło do przeniesienia posiadania, które, w przypadku wszystkich kolejnych spółek, miało charakter pozorny. Dalej organ odwoławczy argumentował, że do płatności zgłaszano rachunek bankowy P.M.
Dyrektor OR ARiMR zaznaczył też, że adres siedziby H. a następnie S. Sp. z o.o. oraz adres do korespondencji przewijają się we wszystkich spółkach, które są powiązane z P.M. Zmiana formalnej siedziby ma jedynie charakter pozorny, albowiem wszystkie decyzje dotyczące zarządzania gruntami zgłoszonymi do płatności na rok 2011 podejmuje się w miejscowości B., a świadczy o tym chociażby fakt nadawania korespondencji.
Dyrektor OR zaznaczył, że analiza składu personalnego osób pełniących funkcje zarządcze w poszczególnych spółkach prowadzi do wniosku, iż w roku 2011 to P.M. w 77 utworzonych spółkach występował jako bezpośredni lub pośredni wspólnik, który decyduje o działalności podmiotów , którymi zarządza.
Zauważył, że w większości ww. spółek jako zarządzający przewijają się te same osoby tj. P.M., D.M., R.M., M.M. Częstokroć jako osoby pełniące funkcje zarządcze pojawiają się: M.P., oraz M.D. Natomiast w przypadku występowania innych osób, które pełnią w spółkach funkcje zarządcze przejawiają się zawsze osoby w różnej formie powiązane z P.M.
Podkreślił, że Skarżąca nie ponosiła kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników ani żadnych kosztów związanych z wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne. Działalność H. sp. z o. o. opierała się przede wszystkim na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług. Dokumenty dotyczące transakcji z podmiotami powiązanymi podpisywał P.M.
W ocenie organu odwoławczego fakt wyodrębniania i zawiązywania spółek cywilnych i spółek z o.o. - w tym spółki H. - i dzielenie posiadanego przez P.M. areału na mniejsze gospodarstwa jest pozostaje w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników. W ocenie organu odwoławczego to P.M. nadzorował bezpośrednio bądź pośrednio (za pomocą powiązanych z nim osób) prace rolne zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca usług. Organ odwoławczy stwierdził, iż grunty rolne zgłaszane przez H. sp. z o. o. do płatności w roku 2011 były zarządzane przez P.M., a grunty zgłaszane do płatności oraz spółki, w których jest wspólnikiem pełniącym rolę zarządczą, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. To P.M. prowadził w roku 2011 działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. Uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów (w tym H. sp. z o. o.) zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni.
Zdaniem organu celem powoływania kolejnych spółek i podziału pomiędzy nie gruntów rolnych było uniknięcie zmniejszenia płatności wynikającego z § 3 pkt 3 rozporządzenia ONW.
Ostatecznie - w ocenie Dyrektora OR ARiMR - wykazano istnienie zarówno obiektywnego jak i subiektywnego aspektu uprawniającego do uznania, iż zostały stworzone, sprzeczne z celami wsparcia, sztuczne warunki, co zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 uzasadniało odmowę przyznania Skarżącej płatności ONW.
W skardze na decyzję podniesiono zarzut naruszenia art. 156 § 1 Kpa, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i zobowiązanie organu do wydania w określonym 30 dniowym terminie decyzji i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W piśmie procesowym, będącym uzupełnieniem złożonej skargi, Spółka argumentowała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynikał z wydania skarżonych odwoławczych decyzji przy braku wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji pierwszej instancji z powodu braku skutecznego jej doręczenia.
Dalej podniosła, że nie można twierdzić, iż hipotetyczna fiskalna korzyść ma udowadniać sztuczne stworzenie warunków kwalifikowalności. Zdaniem skarżącej istotna jest ocena kto (jaki podmiot) rzeczywiście korzystał rolniczo ze zgłoszonych do dopłat gruntów, na czyj rachunek i ryzyko prowadzono na zgłoszonych gruntach działalność rolniczą. Skarżąca podkreśliła, że wskazanie rachunku bankowego wspólnika do przelewów środków przez ARiMR nie stanowiło żadnego dowodu ani też nie przemawiało za sztucznością podziału gospodarstwa w sytuacji, gdy środki z dopłat stanowią własność skarżącej Spółki, która jest odrębnym podmiotem prawa handlowego. W ocenie skarżącej materialne dowody z dokumentów, w tym z sprawozdań finansowych, ksiąg handlowych, dokumentów księgowych, protokołów i raportów z inspekcji i kontroli gospodarstwa, świadczyły o odmiennym stanie faktycznym niż prezentowanym przez organy.
W odniesieniu do podstaw odmowy przyznania płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 skarżąca stwierdziła, że organ powinien udowodnić wyłączny zamiar strony i ustalić jej wolę, a samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala samo w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005. Skarżąca zarzuciła organom, że pominęły badanie, czy w jej sprawie działalność wnioskodawcy przyczyniła się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę unijnego. W oparciu o powyższe skarżąca stwierdziła, że w sprawie nie miał zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, co powinno skutkować uchyleniem skarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. pełnomocnik spółki podniósł m. in., że w dniu [...] lutego 2012 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania na obszarach wiejskich i innych obszarach górskich o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji jedynie w części – w zakresie zmniejszenia kwoty żądanych płatności. Jednak organ drugiej instancji decyzją z [...] czerwca 2012 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie na podstawie art. 135 ustawy prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie również tej decyzji.
Wyrokiem z 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Go 924/15 WSA w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję. Uznał bowiem, że organ odwoławczy uchylając pierwszą decyzję Kierownika BP ARiMR (z [...] lutego 2012 r.) w całości wykroczył poza zakres zaskarżenia określony przez stronę skarżącą w odwołaniu, gdyż Skarżąca spółka w odwołaniu kwestionowała jedynie część decyzji - wymierzającą sankcję.
Dyrektor OR ARiMR wniósł skargę kasacyjną od orzeczenia WSA w Gorzowie Wlkp., a NSA, wyrokiem z 13 grudnia 2018 r. sygn. akt I GSK 765/18, uchylił wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, ż analiza treści odwołania od decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] lutego 2012 r. pozwala na zajecie stanowiska, że było to odwołanie od decyzji w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2011 r., a zatem odwołanie to odnosi się do całości decyzji wydanej w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2011 r. Ponadto w odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej zmniejszenie płatności i wydanie decyzji przyznającej płatność zgodnie z wnioskiem strony. Jednocześnie należy zauważyć, że wskazana wyżej decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną w ten sposób, że przyznała po potrąceniu kwoty z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w wysokości 560,18 zł płatność ONW na rok 2011 r. w łącznej wysokości 12132,75 zł.
W opinii NSA należy odróżnić zakres zaskarżenia decyzji od zakresu wniosków (żądań) zawartych w odwołaniu. W tej sprawie zakres zaskarżenia obejmował całość decyzji, natomiast zakres żądania ograniczał się do uchylenia tej decyzji jedynie w części obejmującej zmniejszenie płatności i wydania decyzji przyznającej płatność zgodnie z wnioskiem strony. W konsekwencji zaskarżenia w całości decyzji z [...] lutego 2012 r. organ odwoławczy zobligowany został do rozpoznania i rozstrzygnięcia po raz wtóry i w całości - sprawy zakończonej wskazaną decyzją pierwszoinstancyjną.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, w pierwszej kolejności, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, jest związany wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, ustrojowe, jak i procesowe. Należy przy tym zaznaczyć, iż związanie wynikające z art. 190 p.p.s.a. ustaje jedynie w razie zasadniczej zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego, podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd pierwszej instancji uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym, a także, gdy NSA w swoich rozważaniach wykroczy poza zakres kognicji i orzekania wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej W niniejszej sprawie nie zaszła żadna z takich przesłanek uzasadniających pominięcie wykładni przepisów opisanej w uzasadnieniu wyroku NSA w sprawie I GSK 229/16..
Obok związania wynikającego z art. 190 p.p.s.a., wyroki NSA zapadłe w danej sprawie objęte są również dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a. (zob.: B. Dauter [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2018, uw. 5 do art. 190), w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Tym samym konieczne było podsumowanie zarówno oceny prawnej jak i wskazań co do dalszego postępowania wynikających z uzasadnienia wyroku I GSK 765/18.
Formułując ocenę prawną, NSA stwierdził, że błędny było przypisanie przez WSA w Gorzowie Wlkp. organowi odwoławczemu, rozpoznającemu po raz pierwszy sprawę (w 2012 r.), kognicji wyłącznie do orzeczenia w przedmiocie zmniejszenia płatności (sankcji). Uznał, że Dyrektor OR ARiMR, jako organ odwoławczy, uchylając pierwszą z decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez Kierownika ARiMR, nie wykroczył poza zakres rozpoznania sprawy wyznaczony odwołaniem. Stąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy, już po uchyleniu decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] lutego 2012 r., organy Agencji musiały rozpoznać na nowo wniosek Spółki o przyznanie płatności ONW na 2011 rok w jego całokształcie.
W ramach wskazań co do dalszego postępowania NSA polecił uwzględnienie takiej wykładni.
Z powyższego zatem wynika, iż w istocie NSA poruczył Sądowi ponowną kontrolę zaskarżonej decyzji w pełnym jej zakresie wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a. NSA bowiem - poza oceną wadliwości stanowiska WSA o wyjściu przez Dyrektora OR ARiMR poza granice kognicji wyznaczone odwołaniem od pierwotnej decyzji Kierownika BP ARiMR - nie sformułował wykładni, oceny prawnej ani wskazań dotyczących meritum sprawy i to ani w zakresie procesowym ani materialnoprawnym.
Przypomnieć więc przyjdzie, że, zgodnie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jedn. Dz. U 2018 r., poz. 1302 ze zm. – w skrócie: "p.p.s.a."), wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności jednak Sąd musiał odnieść się do najdalej idącego zarzutu podniesionego przez Skarżącą - zarzutu nieważności postępowania, który Skarżąca motywowała brakiem skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, co skutkowało zdaniem skarżącej brakiem jej wprowadzenia do obrotu prawnego.
Wskazać zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie, doszło do doręczenia w dniu 8 września 2014r., decyzji organu pierwszej instancji do rąk prezesa zarządu skarżącej spółki. Z treści nie tylko decyzji ale także oznaczenia strony, wynika jednoznacznie, że wydana decyzja nie dotyczyła M.P., ale dotyczyła S. sp. z o.o. - następcy prawnego H. sp. z o.o. reprezentowanej przez M.P. Podniesiony przez skarżącą spółkę sposób doręczenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, nie stanowił naruszenia skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji, w literaturze podkreślono, że nawet wadliwe doręczenie, które nie spowodowało negatywnego dla strony skutku w postaci niemożliwości wniesienia odwołania, nie stanowi uchybienia procesowego, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., ze względu na brak negatywnego wpływu na wynik sprawy (patrz. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013r. str. 578 ).
Oceniając ponownie sprawę co do istoty sprawy, w opisanych wcześniej granicach kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu bowiem, organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę przyznania płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Zgodnie z tym przepisem nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów co do tego, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności oraz co do tego, że nie prowadziła działalności rolniczej.
W pierwszej kolejności wspomnieć należy, że pomiędzy dwoma okolicznościami ległymi u podstaw odmowy przyznania płatności zachodziła pewna sprzeczność. Ocena bowiem, czy zachodzi, przewidziana w art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może odnosić się jedynie do działań "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają prawne warunki do przyznania płatności. Tymi warunkami są posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz status "rolnika", co uzależnione jest m.in. od prowadzenia działalności rolniczej. Wynika to z § 2 rozporządzenia ONW, gdzie wskazano że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 oraz spełnia szczegółowo wymienione w dalszych części przepisu warunki.
Z kolei rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.
Wobec powyższego, gdyby skarżąca spółka rzeczywiście nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła działalności rolniczej, to nie przysługiwałyby jej płatności, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w powołanym art. § 2 rozporządzenia ONW. Czyniłoby to bezprzedmiotowym badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 878/14).
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2011 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2011 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów.
W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka, co nie było kwestionowane przez organy ARiMR, wykazała posiadanie tytułów prawnych do deklarowanych do płatności działek, faktury na potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych, protokół kontroli przeprowadzonej przez certyfikowaną jednostkę kontrolną.
Podnoszona natomiast przez organy okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła innym podmiotom nie była w ocenie Sądu wystarczająca do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność tytułów prawnych do gruntów. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c., nie nastąpiło. Organ też w żaden inny sposób nie wykazał, że umowy dotyczące czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej nie zostały wykonane, a w związku z tym dokumentujące je faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji.
O braku posiadania gruntów oraz nieprowadzeniu przez Spółkę działalności rolniczej nie świadczy fakt, iż działaniami Skarżącej oraz innych zależnych od niego spółek de facto zawiadywał P.M., czyli osoba której organ - nota bene słusznie - przypisał centralną rolę w działaniach, które doprowadziły do stworzenia do stworzenia sztucznych warunków w celu zwielokrotnienia wpływów z tytułu płatności do gruntów rolnych poprzez tworzenie zależnych od siebie spółek i przenoszenia na nie posiadania tych gruntów. Nie można również uznać, iż Spółkę jako rolnika i posiadacza gruntów rolnych dyskwalifikowały: niedochodowość prowadzonej działalności oraz fakt, iż członkowie władz spółki za świadczoną pracę nie pobierały wynagrodzenia. Okoliczności te nie uprawniają bowiem domniemania o nieprowadzeniu przez spółkę działalności.
Organy nie uzyskały równocześnie żadnego dowodu pozytywnego, z którego wynikałoby, że prace rolnicze na gruntach zgłoszonych do płatności przez Skarżącą, wykonywano na zlecenie i na rzecz innego podmiotu.
Ponieważ zatem przedstawione przez Skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów, nie zostały skutecznie podważone przez organy, nieuprawnione było stwierdzenie organów, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku gruntów i nie prowadziła działalności rolniczej.
Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu, organy nie podważyły skutecznie spełnienia przez skarżącą spółkę warunków określonych w § 2 rozporządzenia ONW.
W konsekwencji pozbawienie płatności mogło nastąpić jedynie w oparciu o powołany art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.
Przepis ten stanowi, iż: "Nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia".
Trzeba podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach WPR wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Należy dalej zauważyć, że przepisy rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.
Próba interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 została podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: (1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, (2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, (3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności ONW na 2011 rok, o którą wystąpiła skarżąca spółka.
Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu licznych spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów, w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono, a grunty do płatności zgłosił jeden podmiot. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.
W związku z tym przypomnieć należy, iż zgodnie z § 3 ust. 3 płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości:
1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;
2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.
Z tych przepisu tego wynika, że płatności ONW są uzależnione od powierzchni zgłaszanych gruntów i maleją wraz ze wzrostem tej powierzchni.
Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji, w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności obejmującego wszystkie grunty podzielone między liczne podmioty powiązane z osobą P.M., otrzymane płatności zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdyby wnioski takie złożyły wszystkie podmioty (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę.
Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mechanizm modulacji występuje również w innych płatnościach: płatnościach bezpośrednich poprzez wprowadzenie współczynnika korygującego oraz w płatnościach rolno - środowiskowych również poprzez obowiązywanie mechanizmu szczeblowej (w zależności od powierzchni) degresywności.
W stosunku do tych rodzajów pomocy, z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji i degresywności, w przypadku złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych i ONW, obejmującego wszystkie grunty podzielone między podmioty powiązane, otrzymane w ramach tych systemów wsparcia płatności, zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło kilka podmiotów powiązanych (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się posiadanymi gruntami.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.
Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze (por. np. art. 25 i art. 25a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2018 poz. 1509 oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - Dz. U. z 2018 r. poz. 1036).
Organ, badając - co należy zaakcentować czyniąc to wyjątkowo wnikliwie - kwestie związane z funkcjonowaniem spółek, ustalił, że Skarżąca została zawiązana [...] maja 2009 r. przez D. i P.M., z których pierwszy został prezesem w/w spółki. W dalszych latach istnienia spółki zmieniali się jej prezesi.
Spółka we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2011 r. zadeklarowała liczne działki o łącznej powierzchni 101,85 ha. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kolejno wykazał, że o przyznanie płatności do gruntów rolnych położonych na wskazanych działkach w latach 2005-2011 występowały spółki i osoby fizyczne powiązane personalnie z P.M. Ustalenia te wskazują, że działki do których spółka wystąpiła o płatność ONW za 2011 r. były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których rolę zarządczą pełni bądź pełnił P.M. Wśród wspólników w spółkach zgłaszających działki do płatności były nie tylko osoby fizyczne powiązane rodzinnie i zawodowo z P.M., ale wspólnikami były też spółki, w których wspólnikiem był P.M.
Zasadnie również organ zwrócił uwagę, że również osoby fizyczne pełniące różne funkcje w spółkach powiązanych z P.M., a które zgłosiły areał do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) - które zostały również wymienione deklarując grunty rolne na rok 2011 pozyskiwały działki od tychże spółek, które w różnym zakresie pośrednio bądź bezpośrednio powiązane były z P.M.
P.M., ze względu na regulacje § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW, jak również przepisy dotyczące płatności: bezpośrednich oraz rolnośrodowiskowych, nie otrzymałby płatności do gruntów w rolnych na 2011 r. w takiej łącznej wysokości w jakiej mógłby otrzymać pomoc finansową spółki (oraz osoby fizyczne) gospodarujące na gruntach rolnych wydzielonych z jednego gospodarstwa będącego w posiadaniu P.M.
Dokonując oceny czy Skarżąca samodzielnie prowadzi działalność oraz posiada grunty, organ zwrócił uwagę na siedziby spółek powiązanych kapitałowo z P.M. oraz adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące te spółki podały. Wskazywane adresy zarówno siedzib, jak i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich spółkach, które powiązane są z osobą P.M. Spółki rejestrowane na przestrzeni lat 2005 - 2011 podawały jako swe siedziby ten sam adres. I choć nie można - tak jak uczynił to organ - uznać tego za okoliczność przeczącą faktowi posiadania działek przez spółkę, a tym samym fikcyjności podziału gospodarstwa de facto prowadzonego przez P.M., te jednak przekonują o sztuczności podziału gospodarstwa rolnego rozumianego jako podział uzasadniony wyłącznie względami finansowymi czyli korzyściami wynikającymi z uniknięcia zmniejszenia płatności wskutek zastosowania mechanizmów modulacji i szczeblowej degresywności.
Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji przytoczone we wstępnej części niniejszego uzasadnienia szczegółowe wyliczenia obrazujące skalę hipotetycznych korzyści z płatności wynikających z rozdrobnienia areału.
Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia spółek oraz zmianami posiadaczy gruntów. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, niemających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych spółce, od której dzierżawią grunty. Sens ekonomiczny utworzenia kilku powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.
Jak trafnie zauważył organ, korzyści ekonomiczne spółki wykazującej stratę z działalności operacyjnej wynikały wyłącznie z uzyskiwanych płatności go gruntów rolnych.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści.
Ocenić wreszcie należało ustalenie w zakresie spełnienia trzeciej przesłanki zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia.
Obok, trafnie zidentyfikowanych przez organ celów wynikających z art. 33 ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Unię Europejską, należy zwrócić uwagę, iż cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. L 277, s.1). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.
Cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie: "CBOSA").
W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla rolników gospodarujących na terenach ONW. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm modulacji zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie degresji szczeblowej w konstrukcji stawek wsparcia. Jest w ocenie Sądu również oczywiste, iż wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.
Skarżąca spółka stworzona została, w ocenie Sądu, wyłącznie w celu uniknięcia skutków modulacji. Jak bowiem trafnie wskazały organy, w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału będącego pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą P.M., kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty jaką otrzymałyby obie powiązano kapitałowo i menedżersko spółki gdyby ich wnioski zostały uwzględnione. Tym samym Sad uznał, że działanie spółki polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów o modulacji, w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym.
Sąd nie dopatrzył się jednak w tym mechanizmie naruszenia drugiego z celów wsparcia jakim było poprawa środowiska naturalnego.
W odniesieniu do trzeciego z celów - poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej należy zauważyć, iż skarżąca spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, ponieważ zlecała prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Tym samym uprawniony jest wniosek, iż osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.
Suma powyższych okoliczności zaważyła na ostatecznym wniosku, iż w wyniku utworzenia kilku podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo i menedżersko (w tym skarżącej spółki) i dokonania podziału między te podmioty gruntów wykorzystywanych do produkcji przez jeden podmiot, a zgłaszanych do płatności (w tym gruntów zgłoszonych przez skarżącą Spółkę w 2011 r.) doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą płatności oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji w ocenie Sądu do ustalonego stanu faktycznego znajdował zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.
Z powyższych przyczyn, Sąd uznał iż ustalenia faktyczne i ich ocena poczyniona przez organy w zakresie powyżej wskazanym zostały dokonane w zgodzie z zasadami wynikającymi k.p.a. z modyfikacjami wynikającymi z ustawy PROW, a sporządzonemu uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sposób skutecznie czynić zarzutów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 i 11 k.p.a.
Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło