I SA/Go 347/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi R.P., M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2022 rok postanawia: 1. Odrzucić skargę R.P.. 2. Odrzucić skargę M.P.. R.P. i M.P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W niniejszym postępowaniu R.P. działa również jako pełnomocnik M.P. (pełnomocnictwo – k. 20 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 10 października 2022 r. wezwano stronę skarżącą w osobach R.P. oraz M.P. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis niniejszego zarządzenia doręczono skarżącym 2 listopada 2022 r. (z.p.o. – k. 34 i 35 akt sadowych). Zażaleniem z 9 listopada 2022 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 10 października 2022 r. R.P. wniósł o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu, a także o wyłączenie autora zaskarżonego zarządzenia. Postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Go 347/22 tut. Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziego Jacka Niedzielskiego. W zażaleniu z [...] września 2023 r. wniesionym na to orzeczenia R.P. wniósł o zwolnienie z opłat i kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 października 2023 r., sygn. akt III FZ 666/22 oddalił zażalenie R.P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 10 października 2022 r. określającego wpis od skargi. Z kolei postanowieniem z 23 czerwca 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 78/22 referendarz sądowy odmówił R.P. przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym na powyższe postanowienie ww. skarżący sformułował wniosek o wyłączenie referendarza sądowego. Ostatecznym postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 78/22 tut. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Również postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 78/22 tut. Sąd oddalił wniosek o wyłączenie referendarza sądowego. W zażaleniu z [...] września 2023 r. złożonym na to orzeczenie skarżący wniósł o zwolnienie z opłat i kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ponadto pismem z [...] września 2023 r. R.P. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 78/22 dotyczące utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy. W zażaleniu tym skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Powyższe trzy wnioski o przyznanie R.P. prawa pomocy (datowane na [...] września 2023 r.) zostały zarejestrowane pod wspólną sygn. akt I SPP/Go 75/23. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 stycznia 2024 r. wezwano stronę skarżącą w osobach R.P. oraz M.P. do wykonania, w terminie 7 dni, prawomocnego zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 października 2022 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie doręczono R.P. – jako skarżącemu oraz jako pełnomocnikowi M.P. – 23 stycznia 2024 r. (z.p.o. – k. 144 i 145 akt sądowych). Pismem z [...] stycznia 2024 r. R.P. – działając jako skarżący i jako pełnomocnik M.P. – wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wniosek ten dotyczył zarówno ww. skarżącego, jak i M.P.. Wniosek R.P. dołączono do akt I SPP/Go 75/23. Z kolei wniosek M.P. zarejestrowano pod sygn. akt I SPP/Go 3/24. Z informacji Oddziału Finansowo – Budżetowego tut. Sądu z 8 lutego 2024 r. wynika, że do 7 lutego 2024 r. wpis od skargi nie został uiszczony (k. 149 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z kolei art. 220 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W analizowanej sprawie należy zwrócić uwagę, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia solidarnie przez obydwu skarżących wpisu sądowego, zostało doręczone R.P. 2 listopada 2022 r. Skarżący R.P. co prawda wniósł w swoim imieniu wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednakże postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 78/22, tut. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Co istotne orzeczenie to jest ostateczne, a zatem nie przysługuje od niego żaden środek odwoławczy. O tym fakcie skarżący został poinformowany przy doręczaniu rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 168 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Oznacza to, że sprzeciw wniesiony przez R.P. na ostateczne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, o ile nie został jeszcze rozpoznany, to jednak nie mógł tamować wydania zarządzenia o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie sądowym. Powyższe implikuje po stronie Sądu konieczność rozważenia, czy skarżący wywiązali się z ciążącego na nich obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. W analizowanej sprawie przesyłkę zawierającą wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 10 października 2022 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, doręczono R.P. – jako skarżącemu i jako pełnomocnikowi M.P. – 23 stycznia 2024 r. Tym samym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął z dniem 30 stycznia 2024 r. Pomimo wezwania, wpis sądowy od skargi nie został uiszczony, co potwierdza informacja uzyskana z Oddziału Finansowo-Budżetowego tutejszego Sądu (k. 149 akt sądowych). W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że nieuiszczenie wpisu przez stronę skarżącą w terminie wskazanym w wezwaniu dokonanym po prawomocnym utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona podlega odrzuceniu. Inna interpretacja przepisów dotyczących kosztów sądowych i prawa pomocy umożliwiłaby stronie skuteczne blokowanie możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, prowadząc do przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1037/17; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1160/18; postanowienie NSA z dnia 23 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 60/09, z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt I FZ 49/18; orzeczenia dostępna na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną oceną możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Wniosek taki nie uchyla bowiem skutków prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania i obowiązku uiszczenia przez stronę wymaganego wpisu. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni zatem strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania (por. m.in. postanowienie NSA z 11 maja 2010 r. sygn. II OSK 831/10; postanowienie z 11 kwietnia 2013 r. sygn. I OSK 536/13; postanowienie NSA z 21 marca 2012r. sygn. II GZ 95/12). Uwzględniając przytoczone wyżej poglądy Sąd uznał, że składane przez R.P. w każdym środku zaskarżenia kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie przerywały terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wynikającego z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 października 2022 r. Ostatecznym postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Go 78/22 tut. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania R.P. prawa pomocy. Skarżący R.P. został więc wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia o wpisie, jednak zobowiązania tego nie wykonał. Złożył zaś następny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który dołączono do akt o sygn. I SPP/Go 75/23. Uznać więc należało, że kolejne wnioski składane przez ww. skarżącego nie niwelowały obowiązku uiszczenia wymaganego wpisu w sprawie. Z uwagi na nieuiszczenie przez R.P. wpisu od skargi Sąd, działając na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., postanowił odrzucić jego skargę (punkt 1 sentencji postanowienia). W odniesieniu zaś do drugiego ze skarżących, tj. M.P., Sąd zwraca uwagę, że choć złożony przez niego pismem z [...] stycznia 2024 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy jest jego pierwszym wnioskiem w tej sprawie, to jednak wyjaśnić należy, że pierwotne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 10 października 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego nie zostało wykonane przez M.P., a sam skarżący nie złożył wówczas wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taki wniosek złożył jedynie drugi ze skarżących – R.P.. W orzecznictwie przyjmuje się, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez jednego ze skarżących zobowiązanych solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego nie zwalnia pozostałych stron z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego (por. postanowienie NSA z 14 września 2022 r., sygn. akt III FZ 350/22; postanowienie WSA w Szczecinie z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1091/17). Tylko w sytuacji, gdy strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu, złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność i gdy nastąpi odmowa zwolnienia, wezwanie powinno być powtórzone (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 516/12; postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II OZ 1359/11). Takiego jednak wniosku – po doręczeniu pierwszego zarządzenia wzywającego do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego – M.P. nie złożył. Skoro na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, to nieuiszczenie przez M.P. wpisu po doręczeniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 10 października 2022 r. zobligowało Sąd do wydania postanowienia o odrzuceniu jego skargi (punkt 2 sentencji postanowienia).