I SPP/Go 25/22

PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-07-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych osobie fizycznej, która wraz z małżonkiem prowadzi działalność gospodarczą, mimo znaczących zobowiązań kredytowych i pożyczkowych?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdzono, że mimo zobowiązań kredytowych i pożyczkowych, małżonkowie dysponują wystarczającymi środkami finansowymi z działalności gospodarczej męża, aby pokryć koszty postępowania sądowego, w tym wpis od skargi kasacyjnej. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków uzasadnia możliwość pokrycia kosztów przez jednego z nich, a spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może skutkować przeniesieniem ciężaru kosztów sądowych na Skarb Państwa.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, wskazując na trudną sytuację finansową po zawieszeniu działalności gospodarczej i problemy związane z Covid-19. Referendarz sądowy odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że małżonkowie dysponują wystarczającymi środkami z działalności gospodarczej męża. Skarżąca wniosła sprzeciw, argumentując, że środki na rachunkach bankowych są niezbędne do funkcjonowania firmy męża i pochodzą z kredytów, a sprzedaż środków trwałych jest niemożliwa. Sąd rozpoznał sprzeciw, utrzymując w mocy postanowienie referendarza.
Rozstrzygnięcie
Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt I SPP/Go 25/22 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Go 269/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił w całości skargę D.S. wniesioną na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] kwietnia 2021 r. wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. Odpis ww. wyroku doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej - adwokatowi M.N. 4 maja 2022 r. Pismem z dnia [...] maja 2022 r., na formularzu PPF, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (w kolejnym formularzu sprecyzowała, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego). W uzasadnieniu wniosku podniosła, że z uwagi na zwrot dotacji i Covid-19 zawiesiła działalność gospodarczą i obecnie przebywa na zasiłku dla bezrobotnych bez prawa do wypłaty. Ma zaciągnięte kredyty i spłaca leasing. Choruje. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem K.S. Utrzymują się z dochodów małżonka z prowadzonej działalności gospodarczej: miesięczny dochód 5.290,42 zł. Wśród zobowiązań i miesięcznych wydatków skarżąca wskazała: własne wydatki w kwocie 8.613 zł oraz wydatki małżonka w kwocie 8.183 zł. Do wniosku skarżąca dołączyła: zeznanie w podatku dochodowym PIT-36L za 2020 r. i 2021 r., akt notarialny - umowa ustanawiająca z dniem [...].01.2019 r. rozdzielność majątkową w małżeństwie S., decyzję z [...].01.2022 r. o zadłużeniu w ZUS, decyzję z [...].02.2022 r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i odmowie przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych na okres 90 dni, dowody opłat za ścieki, energię, telefony, fakturę leasingu z [...].04.2022r., kopie 23 paragonów na zakup leków oraz dokumenty dotyczące małżonka: zeznanie w podatku dochodowym PIT-36L za 2021 r., wydruk z ewidencji środków trwałych na rok 2021, rozliczenie PIT-5L za kwiecień 2022 r., dwa wydruki BIK K.S., umowę pożyczki z [...] marca 2022 r., harmonogram umowy pożyczki nr [...] wraz z wydrukiem dot. ubezpieczenia obrabiarki, dowody opłat na ubezpieczenie na życie, wodę, gaz, zawiadomienie z [...].01.2021 r. o zmianie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji skarżąca oświadczyła, że głównym źródłem finansowania bieżących wydatków małżonków jest działalność gospodarcza K.S. Średnie miesięczne koszty ich utrzymania za ostatnie trzy miesiące wynoszą 2.715 zł (podatek od nieruchomości 200 zł, ubezpieczenie 181 zł, ścieki 92 zł, woda 38 zł, prąd 200 zł, gaz 300 zł, leki 150 zł, wyżywienie 1.100 zł, telefon 300 zł, śmieci 96 zł, telewizja 58 zł). Wraz z mężem posiadają samochód osobowy [...] rok prod. 2006 r. Oświadczyła nadto, że nie korzysta z mężem z pomocy rzeczowej czy finansowej ze strony Państwa czy osób trzecich. Jednocześnie skarżąca nadesłała wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej o zawieszeniu z dniem [...].11.2021 r. działalności K., zbiorcze podsumowanie księgi przychodów i rozchodów KM za 2022 r., deklaracje męża dla podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2022 r., wyciągi z pięciu rachunków bankowych nr [...] i dwóch rachunków walutowych (EUR) nr [...], zaświadczenie o niezaleganiu męża w opłacaniu składek ZUS, raporty BIK małżonków S. z [...] maja 2022 r. oraz dowody zapłaty za gaz, energię, wodę, ścieki, śmieci, telewizję (Canal+), telefony za ostatnie trzy miesiące oraz podatek od nieruchomości, ubezpieczenie, a także kopie czterech paragonów na zakup leków w kwietniu i maju 2022 r. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. nadesłanym do tut. Sądu 1 czerwca 2022 r. skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo procesowe adwokatowi M.N. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2022 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej radcę prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Oceniając sytuację wnioskodawczyni referendarz zauważył, że skarżąca w złożonym wniosku wskazała na brak dochodów, brak oszczędności, nieruchomości czy innych wartościowych rzeczy. Jak ustalił, z dniem [...] listopada 2021 r. zawiesiła działalność gospodarczą (K.) i obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem K.S., przy czym w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Utrzymują się z dochodów z działalności gospodarczej męża (KM). Jak ustalił referendarz, K.S. z zyskiem prowadzi działalność gospodarczą. Jak deklaruje skarżąca w złożonym wniosku, miesięczny dochód wynosi około 5.300 zł. Z nadesłanej deklaracji podatkowej PIT-36L wynika, że w 2021 r. prowadzona przez K.S. działalność zanotowała: przychód 192.997,61 zł, koszty uzyskania przychodu 137.439,35 zł i dochód 55.558,26 zł, z kolei za okres styczeń-maj 2022 r.: przychód 70.982,35 zł, koszty uzyskania przychodu 49.482,22 zł i dochód 21.500,12 zł. Ponadto, jak wynika z przedłożonych deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za okres od lutego do kwietnia, w ramach ww. działalności gospodarczej w lutym 2022 r. dokonano dostawy towarów i usług w kwocie 23.968 zł przy nabyciu towarów na kwotę 7.134 zł, w marcu 2022 r. w kwocie 12.381 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.469 zł oraz w kwietniu 2022 r. w kwocie 26.232 zł przy nabyciu towarów na kwotę 10.953 zł. Zdaniem referendarza nabywanie towarów i usług prowadzi do wniosku, że podmiot posiada środki finansowe na ten cel. Uwagę referendarza zwróciło także znaczna wartość środków trwałych firmy KM, głównie maszyny, budynek niemieszkalny, wykazanych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, rok 2021. Przedłożone wyciągi z rachunków bankowych małżonków w ocenie referendarza dowodzą, że małżonkowie dysponują środkami finansowymi. Na przykład, na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy saldo na rachunku nr [...] wynosiło 7.019,21 zł (stan na [...] maja 2022 r. 5.246,04 zł), a na rachunku nr [...] wynosiło 3.059,58 zł (stan na [...] maja 2022 r. 3.114,79 zł). Ponadto wykazali, że regularnie i na bieżąco opłacają wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. Według oświadczenia skarżącej, średniomiesięczne koszty utrzymania małżonków wynoszą 2.715 zł (wyżywienie, opłaty za media, ubezpieczenie, podatek od nieruchomości itd.) i nie ujawnili, by mieli w tym zakresie jakiekolwiek zaległości. Oprócz tego małżonkowie wykazali, że ponoszą znaczne, bo prawie pięciokrotnie wyższe od kosztów utrzymania, opłaty związane ze spłatą zaciągniętych kredytów i pożyczek. Według raportu BIK na dzień [...] maja 2022 r. małżonkowie posiadają liczne zobowiązania kredytowe: kredyty obrotowe, studenckie, odnawialne oraz kredyt mieszkaniowy. Kwota miesięcznych rat D.S. wynosi 6.033 zł, zaś K.S. 3.921 zł. W ocenie referendarza, o ile obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych ma wpływ na sytuację majątkową strony, to okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem referendarza brak jest argumentów do przyznania pierwszeństwa wydatkom o charakterze cywilnoprawnym przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo referendarz wskazał na fakt, że małżonkowie wykazali zaciągnięcie i spłatę kredytu mieszkaniowego, nie ujawniając w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, posiadania jakiejkolwiek nieruchomości (mieszkania, domu). Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. skarżąca poinformowała jedynie, że nie posiada wraz z mężem żadnego tytułu prawnego do domu, w którym mieszkają i gdzie są zameldowani. W ocenie referendarza powyższe okoliczności wskazały, że małżonkowie S. czyniąc stosowne oszczędności z bieżących dochodów są w stanie wygospodarować środki na uiszczenie opłat sądowych w niniejszej sprawie. Jednakże referendarz stwierdził, że okoliczności przedmiotowej sprawy dają podstawę do oceny, że skarżąca nie jest w stanie jednocześnie opłacić pełnomocnika z wyboru, a jego udział na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest niezbędny. Od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez skarżącą konstytucyjnego prawa do sądu. Od powyższego postanowienia Skarżąca, reprezentowana przez męża K.S., wniosła sprzeciw dotyczący odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie skarżącej Sąd w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia nie wziął pod uwagę że mąż skarżącej ma do spłacenia leasingi i kredyty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, dzięki której utrzymuje skarżącą. Sąd zwrócił uwagę na znaczną wartość środków trwałych firmy KM, jednak jak poinformowała skarżąca, sprzedaż środków trwałych, nawet w części, jest obecnie niemożliwe, gdyż są to maszyny i urządzenia niezbędne do wykonywania działalności gospodarczej jaką jest produkcja mebli, co zakłóciłoby ciągłość produkcji. Odnośnie wyciągów, które wskazał sąd z saldami na rachunku Strona nadmieniła, że rachunki powiązane są z działalnością męża skarżącej i są niezbędne w funkcjonowaniu firmy, a pieniądze, które znajdują się na rachunku nr [...] z saldem w kwocie 7.019,21 zł są wynikiem wcześniej zaciągniętego kredytu, który z powodu pandemii Covid-19 i jej obostrzeń i zakazów zmuszony był zaciągnąć mąż skarżącej. Mąż skarżącej wcześniej wykazał, że zaciągnął inną pożyczkę z [...], zwaną Pożyczką Płynnościową dla firm pokrzywdzonych przez skutki pandemii Covid-19, która ma ratować firmę i pomagać w bieżącym prowadzenia działalności gospodarczej, co w obecnych czasach jest bardzo trudne. W ocenie skarżącej zwracając uwagę na regularne opłacanie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, Sąd nie wziął pod uwagę jakim kosztem to się odbywa, mianowicie Strona zadłuża się w bankach i innych instytucjach oraz firmach, które zaopatrują firmę w komponenty do produkcji mebli. W razie braku regulowania rachunków na bieżąco, istnieje ryzyko odcięcia mediów. Jeśli chodzi wykazanie przez skarżącą, jej męża zaciągnięcie oraz spłatę kredytu mieszkaniowego i stwierdzenia przez Sąd, że małżonkowie nie ujawnili w oświadczeniu o stanie rodzinnym (mieszkania, domu), Strona poinformowała, że małżonkowie wzięli kredyt pod zastaw domu, w którym są zameldowani i co do którego nie mają tytułu prawnego ale działka oraz budynek niemieszkalny (stolarnia), do którego tytuł własności ma tylko mąż skarżącej pod tym samym adresem co dom mieszkalny zostało wykazane wcześniej w ewidencji środków trwałych firmy KM. W ocenie skarżącej referendarz sądowy nie wziął pod uwagę obecnej sytuacji po pandemii Covid-19 i branży w jakiej działała skarżąca a obecnie jej mąż. Skarżąca prowadziła działalność w branży Beauty zaopatrując w meble salony kosmetyczne, fryzjerskie oraz hotele. Firma skarżącej została szczególnie dotknięta nałożonymi przez rząd obostrzeniami, a przychody z prowadzonej działalności uległy znacznemu obniżeniu co spowodowało jej zawieszenie. Firma skarżącej zdobywała klientów na różnych targach w Polsce i Europie, które to od początku pandemii Covid-19 zostały wstrzymane. Równocześnie dotacje unijne, z których korzystali klienci skarżącej a obecnie jej męża zostały mocno ograniczone i wstrzymane, co ma obecnie wpływ na stan finansowy firmy K.S. Referendarz sądowy wskazał, że skarżąca wraz z mężem ma uczynić stosowne oszczędności, ale nie wziął pod uwagę obecnej sytuacji jaką jest panująca inflacja. Do tego trzeba dodać wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oraz bardzo wysokie stopy procentowe, które powodują bardzo słabe dochody męża skarżącej, na którym obecnie ciąży całe utrzymanie i finansowanie. Wraz ze sprzeciwem Strona przesłała jako załączniki nowe rachunki za prąd i gaz oraz aktualne saldo na rachunku męża skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Po myśli art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r., I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Jak słusznie zauważył referendarz, w rozpoznawanej sprawie, skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Na chwilę obecną, jedyną opłatą niezbędną dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego w drugiej instancji jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 756 zł, zgodnie z § 3 w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 535). Jak już zostało ustalone przez referendarza sądowego, w uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca podniosła brak dochodów, brak oszczędności, nieruchomości czy innych wartościowych rzeczy. Z dniem [...] listopada 2021 r. zawiesiła działalność gospodarczą i obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem K.S., przy czym w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Utrzymują się z dochodów z działalności gospodarczej męża (KM). Trafnie wskazał referendarz, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa samego wnioskodawcy, ale także stan majątkowy i możliwości zarobkowe jego małżonka. Powołując się na orzecznictwo, referendarz prawidłowo zaznaczył, że przy badaniu przesłanek prawa pomocy należy wziąć pod uwagę obowiązki małżonków wynikające z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm.). Są to obowiązki wzajemnej pomocy oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, mąż ma obowiązek udzielenia pomocy żonie, i odwrotnie, w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych. Potrzeby rodziny mogą bowiem w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nieprowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawanie w separacji faktycznej nie stanowi zatem okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienia NSA z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, z 1 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 42/12, z 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, z 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, z 24 października 2014 r. sygn. akt I OZ 903/14, z 4 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 922/14, z 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14). Celnie referendarz wskazał, iż mąż skarżącej z zyskiem prowadzi działalność gospodarczą. Jak deklaruje skarżąca w złożonym wniosku, miesięczny dochód wynosi około 5.300 zł. Z nadesłanej deklaracji podatkowej PIT-36L wynika, że w 2021 r. prowadzona przez K.S. działalność zanotowała: przychód 192.997,61 zł, koszty uzyskania przychodu 137.439,35 zł i dochód 55.558,26 zł, z kolei za okres styczeń-maj 2022 r.: przychód 70.982,35 zł, koszty uzyskania przychodu 49.482,22 zł i dochód 21.500,12 zł. Ponadto, jak wynika z przedłożonych deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za okres luty-kwiecień, w ramach ww. działalności gospodarczej w lutym 2022 r. dokonano dostawy towarów i usług w kwocie 23.968 zł przy nabyciu towarów na kwotę 7.134 zł, w marcu 2022 r. w kwocie 12.381 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.469 zł oraz w kwietniu 2022 r. w kwocie 26.232 zł przy nabyciu towarów na kwotę 10.953 zł. Słusznie referendarz wskazał, że nabywanie towarów i usług prowadzi zaś do wniosku, że podmiot posiada środki finansowe na ten cel. Odnośnie rachunków bankowych, referendarz wyciągnął słuszne wnioski, że małżonkowie dysponują środkami finansowymi. Przykładowo, na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy saldo na rachunku nr [...] wynosiło 7.019,21 zł (stan na [...] maja 2022 r. 5.246,04 zł), a na rachunku nr [...] wynosiło 3.059,58 zł (stan na [...] maja 2022 r. 3.114,79 zł). Ponadto wykazali, że regularnie i na bieżąco opłacają wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. Według oświadczenia skarżącej, średniomiesięczne koszty utrzymania małżonków wynoszą 2.715 zł (wyżywienie, opłaty za media, ubezpieczenie, podatek od nieruchomości itd.) i nie ujawnili, by mieli w tym zakresie jakiekolwiek zaległości. Oprócz tego małżonkowie wykazali, że ponoszą znaczne, bo prawie pięciokrotnie wyższe od kosztów utrzymania, opłaty związane ze spłatą zaciągniętych kredytów i pożyczek. Według raportu BIK na dzień [...] maja 2022 r. małżonkowie posiadają liczne zobowiązania kredytowe: kredyty obrotowe, studenckie, odnawialne oraz kredyt mieszkaniowy. Kwota miesięcznych rat D.S. wynosi 6.033 zł, zaś K.S. 3.921 zł. Jak słusznie zauważył referendarz, o ile obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych ma wpływ na sytuację majątkową strony, to okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W judykaturze stwierdza się bowiem, że fakt spłaty kredytu czy pożyczki nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 158/13). W ocenie Sądu brak jest argumentów do przyznania pierwszeństwa wydatkom o charakterze cywilnoprawnym przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu sprzeciwu Strona wskazała, że rachunki są powiązane z działalnością gospodarczą męża, a pieniądze znajdujące się na rachunku nr [...] są wynikiem wcześniej zaciągniętego kredytu z powodu pandemii. Analizując wyciąg z rachunku bankowego nr [...], stanowiący załącznik do sprzeciwu Sąd zauważył, że wśród wielu transakcji za okres od [...] maja 2022 r. znajduje się uznanie na konto w kwocie 4.391 zł z dnia [...] maja 2022 r., a z kolei w dniu 23 maja 2022 r. nastąpiła dwukrotna operacja wypłaty z bankomatu środków po 1.500 zł, co do których nie ma żadnych informacji na jaki cel zostały spożytkowane. W wyniku tej operacji, na rachunku zostało 114,79 zł, co miałoby dowodzić o niskim stanie konta. Jeśli chodzi wykazanie przez skarżącą, jej męża zaciągnięcie oraz spłatę kredytu mieszkaniowego i stwierdzenia przez Sąd, że małżonkowie nie ujawnili w oświadczeniu o stanie rodzinnym (mieszkania, domu), Strona poinformowała, że małżonkowie wzięli kredyt pod zastaw domu, w którym są zameldowani i co do którego nie mają tytułu prawnego, ale działka oraz budynek niemieszkalny (stolarnia), do którego tytuł własności ma tylko mąż skarżącej pod tym samym adresem co dom mieszkalny zostało wykazane wcześniej w ewidencji środków trwałych firmy KM. Jednakże Strona w dalszym ciągu nie udokumentowała faktu wzięcia kredytu pod zastaw domu. W ocenie Sądu rację ma referendarz, iż wszystkie okoliczności w niniejszej sprawie wskazują, że małżonkowie S. czyniąc stosowne oszczędności z bieżących dochodów są w stanie wygospodarować środki na uiszczenie opłat sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wpis od skargi kasacyjnej jest jedyną opłatą, którą skarżąca będzie zobowiązana uiścić na obecnym etapie postępowania. Brak jest zatem przesłanek do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło