II SA/Go 1061/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości postanowienie Starosty z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydanie decyzji na usunięcie drzewa gatunku lipa, rosnącego na działce nr [...] oraz umorzyło postępowanie w sprawie przed organem I instancji. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Stowarzyszenie [...], reprezentowane przez E.J., wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2016r. Stowarzyszenie [...], zostało wezwane do usunięcia braku formalnego skargi przez: – wskazanie składu osobowego Stowarzyszenia z podaniem imion i nazwisk członków oraz ich aktualnych adresów zamieszkania; – złożenie dokumentu potwierdzającego aktualny stan osobowy Stowarzyszenia; – złożenie dokumentu wykazującego umocowanie osoby podpisującej skargę w imieniu Stowarzyszenia do reprezentowania strony skarżącej, w tym do wykazania umocowania do działania w jej imieniu (np. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, statutu Stowarzyszenia), ewentualnie złożenie pełnomocnictwa udzielonego E.J. przez wszystkich członków Stowarzyszenia do reprezentowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, bądź ewentualnie przez własnoręczne podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia; – przesłanie jednego dodatkowego odpisu skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie E.J. nadesłała kopie udzielonych jej pełnomocnictw wszystkich członków Stowarzyszenia, które osobiście poświadczyła za zgodność z oryginałem. Kolejnym zarządzeniem z dnia [...] lutego 2016 r. E.J. jako pełnomocnik strony skarżącej została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginałów lub odpisów wszystkich pełnomocnictw do reprezentowania strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym, poświadczonych za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z treścią art. 37 § 1 albo art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. u. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie ppsa) – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Dodatkowo E.J. została pouczona o treści art. 37 § 1 oraz art. 48 § 3 ppsa. W wyznaczonym terminie E.J. ponownie nadesłała kopie udzielonych jej pełnomocnictw wszystkich członków Stowarzyszenia, które osobiście poświadczyła za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się wyłącznie na podstawie skutecznie wniesionej skargi. Stosownie do treści z art. 57 § 1 ppsa skarga powinna zawierać elementy wymienione w tym przepisie (m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego), jednak przede wszystkim powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone w art. 46 ppsa. Przepis ten przewiduje m.in., że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 ppsa). Brak któregoś ze wspomnianych elementów stanowi brak formalny skargi. Stosownie do treści art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Omawiane braki skargi mogą być uzupełniane w następstwie wezwania przez sąd w terminie i ze skutkiem określonym w art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ppsa. Strona winna stosować się do wezwań sądu, a tym samym przesłać wszystkie żądane od niej dokumenty oraz uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe, czy niepełne wykonanie. Mając na uwadze dobro prawem chronione jakim jest prawo do sądu, stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni, wówczas ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2011 r., I OSK 2319/11, LEX nr 1149332). Okoliczność, iż strona jest reprezentowana przez pełnomocnika w niczym nie zmienia powyższej konkluzji, co do znaczenia i charakteru prawa do sądu. Z samej istoty przedstawicielstwa, którego formą jest pełnomocnictwo wynika, że czynności prawne materialne i procesowe dokonywane są w imieniu innej osoby i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niej. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela (pełnomocnika) i w zakresie jego umocowania powoduje powstanie praw lub obowiązków bezpośrednio po stronie reprezentowanego. Tym samym wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu określonych czynności procesowych odnoszą skutek prawny wobec mocodawcy (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2014 r., II GSK 2179/13, LEX nr 1452753). Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 ppsa. Z przepisów tych wynika, że każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi – również w zakresie dotyczącym pełnomocnictwa – skutkuje jej odrzuceniem (postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., I OSK 2800/15). Niedołączenie do skargi pisemnego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, który podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 ppsa (postanowienia NSA z 23 stycznia 2008 r., II GSK 361/07, LEX nr 471052). W postępowaniu sądowoadministracyjnym strona zobligowana jest postępować zgodnie z regułami wynikającymi z ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dotyczy to również przepisów odnoszących się do sposobu udzielania i wykazywania umocowania pełnomocnika reprezentującego stronę w tym postępowaniu, jak również jego uwierzytelniania (postanowienie NSA z dnia 26 października 2011 r., I OZ 786/11). W myśl art. 37 § 1 ppsa pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Z kolei w myśl art. 48 § 3 ppsa zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Przedmiotem uwierzytelnienia jest zgodność odpisu dokumentu z oryginałem. Z treści art. 37 § 1 ppsa wynika – co spotyka się z akceptacją w orzecznictwie sądowym – iż tylko adwokat, radca prawny (ewentualnie rzecznik patentowy, doradca podatkowy) któremu zostało udzielone pełnomocnictwo, tzn. który został umocowany do działania w imieniu strony, może odpis dokumentu pełnomocnictwa samodzielnie uwierzytelnić (postanowienia NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., I FSK 2058/11 oraz z dnia 24 października 2012 r., I FSK 1212/12). Nie może tego czynić pełnomocnik nie będący jedną z wymienionych wyżej osób (postanowienia WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007 r., IV SA/Wa 1742/06 oraz IV SA/Wa 1743/06). W sytuacji, gdy pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest osoba nie będąca adwokatem bądź radcą prawnym (ewentualnie rzecznikiem patentowym bądź doradcą podatkowym), wówczas w myśl przytoczonych wyżej przepisów powinna złożyć do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub jego odpis uwierzytelniony przez notariusza, co wynika z treści art. 48 § 3 ppsa (podobnie wypowiedział się WSA w Bydgoszczy w postanowieniu z dnia 4 marca 2011 r., II SA/Bd 66/11). W rozpatrywanej sprawie, w odpowiedzi na pierwsze wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi z dnia [...] stycznia 2016 r., działająca w charakterze pełnomocnika Stowarzyszenia [...] E.J. nadesłała do akt sprawy m.in. samodzielnie poświadczone przez siebie za zgodność z oryginałem odpisy udzielonych jej pełnomocnictw do reprezentowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji, kolejnym zarządzeniem z dnia [...] lutego 2016 r. E.J. została powtórnie wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginałów lub odpisów wszystkich pełnomocnictw do reprezentowania strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym, poświadczonych za zgodność z oryginałem w sposób zgodny z treścią art. 37 § 1 albo art. 48 § 3 ppsa – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Została również pouczona o treści omówionych wyżej przepisów art. 37 § 1 albo art. 48 § 3 ppsa (k. 26 akt sądowych). W odpowiedzi na to wezwanie E.J. ponownie nadesłała kopie udzielonych jej pełnomocnictw wszystkich członków Stowarzyszenia, które osobiście poświadczyła za zgodność z oryginałem. Nie złożyła natomiast oryginałów lub odpisów wszystkich pełnomocnictw poświadczonych za zgodność z oryginałem przez notariusza w sposób zgodny z treścią art. 37 § 1 albo art. 48 § 3 ppsa Dla uznania, iż skarga w niniejszej sprawie została wniesiona skutecznie, wymagane było złożenie dokumentu wykazującego, iż osoba podpisująca skargę w imieniu strony skarżącej została do tego prawidłowo umocowana. W przypadku stowarzyszenia rejestrowego (art. 9 i następne ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach) dokumentem takim może być odpis z Krajowego Rejestru Sądowego bądź statut stowarzyszenia. Natomiast w przypadku stowarzyszenia zwykłego (art. 40 i następne ustawy Prawo o stowarzyszeniach) wymagane jest podpisanie skargi przez wszystkich członków stowarzyszenia, albo też wykazanie się przez osobę wnoszącą skargę pełnomocnictwem udzielonym przez wszystkich pozostałych członków stowarzyszenia (m.in. wyroki NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2525/12, oraz z dnia 14 maja 2014 r., II OSK 2966/12). W rozpatrywanej sprawie, pomimo dwukrotnych wezwań Sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi, żaden z tych warunków nie został w prawidłowy sposób spełniony. Osoba działająca jako pełnomocnik strony skarżącej w odpowiedzi na wezwania złożyła wprawdzie do akt sprawy kopie pełnomocnictw udzielonych jej przez wszystkich członków skarżącego Stowarzyszenia – jednakże nie spełniały one opisanych wyżej wymogów wynikających z art. 37 § 1 ppsa bądź art. 48 § 3 ppsa. Oznacza to, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w sposób umożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu. Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa orzeczono jak na wstępie.