II SA/Go 277/12
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-05-09
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Joanna Brzezińska, Marek Szumilas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji, które nie było zaskarżalne w drodze zażalenia, jest nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Postanowienie organu odwoławczego, które uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzające brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jest nieważne, ponieważ zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy nie był uprawniony do merytorycznej oceny postanowienia, które zgodnie z przepisami ustawy nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uchyliło postanowienie Burmistrza o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Burmistrz wydał postanowienie w oparciu o opinie organów, które nie widziały potrzeby sporządzania raportu. Strona postępowania, R.Ż., wniosła zażalenie, kwestionując ocenę oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi. SKO uchyliło postanowienie Burmistrza, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA w Gorzowie pierwotnie oddalił skargę, ale NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na nierozstrzygnięcie kwestii zaskarżalności postanowienia Burmistrza. W ponownym rozpoznaniu WSA stwierdził nieważność postanowienia SKO.Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej C sp. z o.o. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, zwraca ze Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi C sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej C sp. z o.o. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, IV. zwraca ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz skarżącej C sp. z o.o., na jej koszt, kwotę 100 (sto) złotych, tytułem nadpłaconego wpisu sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], Burmistrz, na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, ze zm.) – dalej jako ustawa, nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej C Sp. z o.o. nr [...], na istniejącej wieży antenowej o wysokości do 55 m, zlokalizowanej w [...] na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], stosownie do wszczętego w dniu [...] października 2009 r., na wniosek C Sp. z o.o., postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 64 ww. ustawy, zwrócił się do Starostwa Powiatowego oraz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w celu wyrażenia opinii, czy ze względu na charakter planowanej inwestycji wymagane jest sporządzenie raportu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wskazane organy wyraziły opinię, iż ten rodzaj inwestycji nie jest ujęty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (pismo z dnia: [...] października 2009 r., znak: [...]; pismo z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...]).
Burmistrz podkreślił, iż przedmiotowa projektowana stacja bazowa będzie oparta o technologie GSM/UMTS. W skład stacji bazowej wejdą urządzenia zasilające oraz nadawczo-odbiorcze (anteny). Na wieży antenowej zostaną zainstalowane 3 anteny sektorowe tworzące 3 sektory, skierowane na azymuty: 50°, 180°, 280° oraz dwie anteny radiolinii skierowane na azymuty: 131° i 353°. Stwierdził także, iż z założeń przedstawionych w karcie informacyjnej w/w przedsięwzięcia wynika, że planowana inwestycja nie będzie powodować ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko oraz spełni wymogi wynikające z obowiązujących przepisów.
Jedna ze stron tego postępowania – R.Ż. wniósł zażalenie na postanowienie Burmistrza, kwestionując ustalenia organu w zakresie oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Odwołujący się podkreślił negatywne oddziaływanie pola magnetycznego na organizm ludzki. Zwrócił także uwagę, na obecność w otoczeniu planowanej inwestycji także innych podobnych urządzeń.
Zaskarżonym postanowieniem SKO, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.- dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu w/w zażalenia, uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
Organ odwoławczy nie podzielił oceny sprawy wskazanej w zażaleniu. W tym zakresie organ powołał się na treść orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1744/06, zgodnie z którym "dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych jakie mogą występować w środowisku w miejscach dostępnych dla ludności zostały ustalone w porozumieniu z Ministrem Zdrowia przy założeniu, że ciągłe przebywanie osób w dowolnym wieku i stanie zdrowia - w polach o poziomach niższych - nie może pociągać za sobą negatywnych skutków dla zdrowia tych osób. Wartości te są znacznie niższe od wartości określonych przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Ochrony przed Promieniowaniami Niejonizującymi (ICNIRP). Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że polskie przepisy zapewniają jeszcze większy margines bezpieczeństwa niż zalecenia ICNIRP, uznane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za wystarczające. Tak więc przebywanie osób (ludności) w polach elektromagnetycznych o poziomach niższych od dopuszczalnych nie pociąga za sobą negatywnych skutków dla zdrowia tych osób.
Z kolei odnosząc się do wniosku skarżącego w przedmiocie zmiany lokalizacji przedmiotowej inwestycji organ wyjaśnił, iż kwestia zmiany zaplanowanej inwestycji nie należy do kompetencji organu wydającego postanowienie w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.
Jednocześnie organ wyjaśnił, iż podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia, stanowiła okoliczność, iż podstawowym dowodem, na którym oparto ustalenia faktyczne sprawy, było dostarczone przez inwestora i na jego zlecenie sporządzone opracowanie pod nazwą: "Kwalifikacja przedsięwzięcia", którego oceny organ nie przeprowadził. Opierając się na wnioskach wynikających z przedłożonego dowodu, o którym mowa wyżej, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie, powinien wykazać zasadność takiego postępowania w ramach oceny całokształtu materiału dowodowego. Natomiast za niedopuszczalne uznał organ odwoławczy bezkrytyczne przyjmowanie wniosków wynikających z tego rodzaju opinii. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji nawet nie podjął próby oceny tego dowodu, ograniczając się do bezkrytycznego przyjęcia wniosków wynikających z opracowania dostarczonego przez inwestora, powtórzonych następnie przez organy opiniujące przedmiotowe przedsięwzięcie.
W konsekwencji wniesienia przez C Spółka z o.o. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 232/10, oddalając skargę przytoczył w całości treść art. 63, 64 ust. 1, 65 ust. 1 i 3ustawy o udostępnianiu. Ponadto wskazał, że postanowienie organu I instancji nie spełnia wymogów wynikających z przytoczonych powyżej przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu organ ten nie odniósł się do kwestii, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu, a które stosownie do art. 65 ust. 3, winny być uwzględnione w uzasadnieniu postanowienia. Ustawodawca szczegółowo uregulował zakres treści uzasadnienia postanowienia dotyczącego obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, przy czym wymóg ustosunkowania się do wszystkich wskazanych w ustawie okoliczności dotyczy również postanowienia, w którym organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (63 ust. 2 ustawy). Sąd wskazał, że w toku postępowania R.Ż. podnosił okoliczność, iż na działce [...], znajdującej się w sąsiedztwie działek [...], znajdują się już stacje bazowe telefonii komórkowej, nadto stacja bazowa telefonii komórkowej znajduje się już również na działkach nr [...], na których planowana jest przedmiotowe przedsięwzięcie. Organ administracyjny powyższej okoliczności nie wyjaśnił, jak również nie ustosunkował się do niej w uzasadnieniu postanowienia. Podniesiona przez stronę okoliczność, ze względu na treść art. 63 ust. 1 lit. b, mogła mieć istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Należy w tym miejscu przypomnieć, że w myśl wskazanego tu przepisu ustawy, w postanowieniu dotyczącym obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma obowiązek uwzględnienia powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Tym samym nie wyjaśnienie powyższej okoliczności i całkowite pominięcie jej w postanowieniu, stanowiło uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd wskazał, że opinie, o których mowa w art. 64 ustawy, nie są dla organu rozstrzygającego sprawę wiążące. Opinie, te wydawane są w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego i dlatego, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 123 § 1 k.p.a. przybiorą formę postanowienia. Nie rozstrzyga to jednak, czy mogą być one bezpośrednio kwestionowane w postępowaniu administracyjnym. Podstawę prawną wydania tych orzeczeń stanowi art. 64 ust. 1 ustawy. Nie wynika z niego, aby na te postanowienia przysługiwało zażalenie. Nie można również przyjąć, aby były one wydawane w trybie art. 106 k.p.a. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadku wydawania decyzji administracyjnej. W analizowanej sytuacji opinie odnoszą się do postanowienia. W związku z tym nie można stwierdzić, aby na postanowienia opiniujące przysługiwało zażalenie na podstawie art. 106 § 5 k.p.a., ponieważ omawiany rodzaj orzeczenia nie jest wydawany w trybie art. 106 k.p.a. Dlatego opinia do postanowienia orzekającego o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko będzie wypowiadana w formie postanowienia, wydawanego na podstawie art. 123 § 1 k.p.a., na które nie przysługuje zażalenie. Podmiot kwestionujący jego prawidłowość będzie natomiast mógł to uczynić w zażaleniu, wnoszonym na podstawie art. 65 § 2 ustawy od postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Sąd wskazał także, że opinia jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji i, jak wyżej podniesiono, nie ma ona charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Dlatego też organ wydający postanowienie o obowiązku przeprowadzenia postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko nie będzie związany poglądami wypowiedzianymi przez organy współdziałające. Natomiast zarówno akceptując stanowisko organów opiniujących, jak i odstępując od niego, organ wydający postanowienie kończące ten etap postępowania, zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., powinien wskazać, jakimi okolicznościami faktycznymi (znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym) kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy (co wynika bezpośrednio z treści art. 65 ust. 1 ustawy o udostępnianiu; por. K. Gruszecki, Komentarz, Lex/el 2009).
Nadto Sąd zauważył, że w toku postępowania nie ustalono konkretnie, na której z działek - o numerach ewidencyjnych [...] realizowane będzie planowane przedsięwzięcie. We wniosku wskazano obydwie nieruchomości, natomiast w karcie informacyjnej przedsięwzięcia, stanowiącej załącznik do wniosku, wskazano jedynie działkę nr [...]. Powyższe stanowi istotne uchybienie w zakresie obowiązku organu administracyjnego dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a uchybienie to należy zakwalifikować do mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej "p.p.s.a.").
Z powyższych względów postanowienie organu drugiej instancji, mocą którego uchylone zostało wadliwe postanowienie organu pierwszej instancji, a sprawę przekazano organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, Sąd uznał za zgodne z przepisami prawa.
W konsekwencji wniesienia przez inwestora skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2084/10 uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu sądowi.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji nie wyjaśnił podstawowej kwestii, która miała niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Choć przytoczył stosowne przepisy ustawy, to nie dokonał ich oceny pod kątem, czy na postanowienie wydane w trybie art. 63 ust. 2 przysługuje zażalenie. Zamiast tego Sąd przedstawił wywody dotyczące zaskarżalności opinii, o jakich mowa w art. 64 ustawy. Sąd de facto nie zbadał więc legalności zaskarżonego postanowienia. A zatem uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest oceny w tym zakresie, co czyni czyniło usprawiedliwionym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu, postanowienie wydaje się również, jeżeli właściwy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Kontrolowane przez Sąd postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie tego przepisu. Z przepisów ustawy nie wynika jednak by na postanowienie, wydane w trybie art. 63 ust. 2, przysługiwało zażalenie. Zgodnie z art. 65 ust. 2, jedynie na postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1 powyższej ustawy przysługuje zażalenie. A zatem zgodnie z art. 65 ust. 2 możliwość wniesienia zażalenia została ograniczona przez ustawodawcę wyłącznie do postanowień, w których stwierdza się obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast już przy niestwierdzeniu przez organ administracyjny takiej potrzeby - wniesienie zażalenia jest niedopuszczalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia.
Sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy tym, jak stanowi art. 190 cytowanej ustawy Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia może obejmować zarówno prawa materialne jak i prawo procesowe.
W obu tych rodzajach przepisów prawa wykładnia dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny jest wiążąca dla sądu pierwszej instancji na gruncie rozważanych przepisów p.p.s.a. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego (nie miało to w niniejszej sprawie miejsca).
Natomiast kwestia związania sądu pierwszej instancji oceny prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zagadnieniem złożonym. Pojęcie to jest rozumiane szerzej od "wykładni prawa" gdyż obejmuje także odniesienie do konkretnych okoliczności faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., FSK 1567/04, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r., OSK 1403/04). Niemniej "ocena prawna" nie jest tożsama z "oceną stanu faktycznego" bowiem zawiera zarówno elementy wykładni jak i ustalenia (ocenę ustaleń).
Choć o związaniu oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny nie traktuje art. 190 p.p.s.a, jej podstawy prawnej należy doszukiwać się w art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04, OSP 2005, nr 2, poz. 18 z aprobująca glosą Z. Kmieciaka, tamże, por. również T. Woś M. [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 622 oraz B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2010, s. 410-411).
Należy przy tym podkreślić, że w świetle zasad i celów dwuinstancyjnej kontroli sądowej nie sposób przyjąć, że ponownie rozpatrując sprawę sąd pierwszej instancji byłby władny dokonać oceny prawnej sprzecznej z wyrażoną w wyroku kasacyjnym, odnosząc się do tego samego stanu faktycznego i prawnego. Godziłby to wprost w procesowe i materialne skutki prawomocnego wyroku kasacyjnego (art. 185 § 1 p.p.s.a oraz art. 170 p.p.s.a.).
Zatem w niniejszej sprawie, dokonana przez sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ocena nie zmienionych okoliczności faktycznych i prawnych - choć nadal samodzielna - musi respektować wynik kontroli kasacyjnej, który w ocenie prawnej wyrażał się w stwierdzeniu określonych uchybień sądu pierwszej instancji dotyczących oceny postępowania organów administracyjnych w przedmiotowej sprawie.
Przedmiotem skargi C spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], które wydane zostało w wyniku rozpatrzenia zażalenia R.Ż. na postanowienie Burmistrza z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], którym organ powołując się na przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199 poz. 1227 ze zm.) nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej C Sp. z o. o. nr [...], na istniejącej wieży antenowej o wysokości do 55 m, zlokalizowanej w [...] na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], stosownie do wszczętego w dniu [...] października 2009 r., na wniosek C Sp. z o.o., postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. (sygn. akt II OSK 2084/10) w niniejsze sprawie zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, ma przede wszystkim ustalenie, czy postanowienie wydane na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu, stwierdzające brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, podlega zaskarżeniu w toku instancji, tj. czy stronie przysługuje prawo wniesienia na nie zażalenia ( ar. 141 § 1 k.p.a.).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 65 ust. 2 ustawy
o udostępnianiu zażalenie przysługuje na postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1 ustawy. Przepis ten z kolei stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie określone ustawą uwarunkowania. Jednakże zgodnie z art. 63 ust. 2 tej ustawy postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przy czym ustawodawca nie zdefiniował w tym przedmiocie uprawnienia dla stron do wniesienia zażalenia.
Stosownie do art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Powołana regulacja prawna ma odpowiednie zastosowanie także do oceny dopuszczalności zażalenia na postanowienia wydane w toku postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisku prowadzonego w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r., gdyż w tym zakresie ustawa nie zawiera odmiennego uregulowania. Oznacza to, że jeżeli ustawa o udostępnianiu nie wskazuje środka zaskarżenia postanowienia w postaci zażalenia, to na takie postanowienie zażalenie nie przysługuje (por: wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 372/09, WSA w Szczecinie z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 1012/10, WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 53/10, WSA w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2008 r., II SA/Ol 452/08 - www.cbois.nsa.gov.pl).
Bezspornym jest, że z treści przepisu art. 63 ustawy o udostępnianiu nie wynika, że na postanowienie wydawane w przypadku, gdy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika, aby mogło ono zostać zaskarżone w trybie wniesienia zażalenia. Takiego prawa nie można również wywieść stosując odesłanie do innych przepisów ustawy, które taką możliwość przewidują (por. wyrok NSA z 29.09.2005r., II OSK 33/05 oraz wyrok WSA w Poznaniu z 22.11.2005r., II SA/Po 220/04 - www.cbois.nsa.gov.pl). Stąd NSA w powołanym wyżej orzeczeniu z dnia 19 stycznia 2012 r. wskazał, iż na postanowienie o nie stwierdzeniu potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zażalenie nie przysługuje. Powyższe potwierdza także analiza powołanego powyżej orzecznictwa sadów administracyjnych.
Jednakże, w świetle art. 142 k.p.a., jak słusznie zauważył Sąd II instancji nie oznacza to, że strona traci zupełnie prawo do zakwestionowania takiego niezaskarżalnego postanowienia, gdyż, o ile zostałaby wydana decyzja kończąca postępowanie w sprawie, to niezależnie od jej treści i rozstrzygnięcia, w odwołaniu od decyzji można kwestionować również postanowienia wydane w toku postępowania, na które nie przysługiwało zażalenie. Dlatego dopiero na etapie kontroli decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia możliwa będzie weryfikacja postanowienia wydanego w trybie art. 63 ust. 2 ustawy.
Tym samym rozpatrzenie zażalenia, którego wniesienie – z mocy prawa – jest niedopuszczalne powoduje, że wydane przez organ odwoławczy w tym zakresie orzeczenie, uznać należy za wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. z naruszeniem w niniejszym przypadku art. 138 § 2 k.p.a. Z uwagi zatem na okoliczność, iż kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkującą jego nieważnością, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd uwzględniając skargę na postanowienie stwierdza jego nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 521/09 - www.cbois.nsa.gov.pl).
Powyższe czyni natomiast bezzasadnym rozpatrzenie zarzutów strony skarżącej podniesionych w skardze, a także zasadności rozważań organu II instancji zawartych w zakwestionowanym postanowieniu. Niewątpliwie bowiem organ odwoławczy nie był uprawniony do merytorycznej oceny zakwestionowanego zażaleniem postanowienia.
Jednocześnie sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł o niewykonalności zaskarżonego postanowienia, do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z 205 § 1 i § 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło