II SA/Go 351/12

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-06-14

Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Maria Bohdanowicz, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy synowa, która sprawuje faktyczną opiekę nad teściową legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w związku z tym rezygnuje z zatrudnienia, jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo braku obowiązku alimentacyjnego wynikającego z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać również synowej sprawującej faktyczną opiekę nad teściową, nawet jeśli nie ciąży na niej formalny obowiązek alimentacyjny wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wykładni celowościowej i systemowej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że celem ustawy jest rekompensata dla osób rezygnujących z pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a ograniczenia podmiotowe w tym zakresie mogą naruszać konstytucyjną zasadę równości.
Stan faktyczny
Skarżąca D.D. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad teściową W.D., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca jako synowa nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec teściowej zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym. Skarżąca podniosła, że jest jedyną osobą faktycznie sprawującą opiekę, a jej córki i mąż nie mają takiej możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D.D. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówiła przyznania D.D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad teściową W.D.. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji podał, że 5 stycznia 2012 r. D.D. złożyła wniosek w celu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania pielęgnacji i stałej opieki nad teściową W.D., z uwagi na posiadane orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z [...] grudnia 2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Następnie organ pierwszej instancji wskazał art, 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - dalej w skrócie: u.ś.r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: * matce lub ojcu, * innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej w skrócie: K.r.o) ciąży obowiązek alimentacyjny, * opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji podał, iż w myśl art. 128 K.r.o obowiązek dostarczenia środków utrzymania, w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (zstępni i wstępni) oraz rodzeństwo. Zgodnie z przepisami K.r.o strona nie jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec W.D.. Osobami na których ciąży taki obowiązek są wstępni i zstępni w linii prostej czyli dzieci oraz wnuki W.D.. Następnie organ pierwszej instancji stwierdził, że strona jako synowa nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec teściowej, a co za tym idzie nie spełnia ustawowych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. D.D. złożyła w ustawowym terminie odwołanie od ww. decyzji, równocześnie prosząc o pozytywne rozpatrzenie wniosku. Podała, iż zgodnie z załączonymi oświadczeniami i stanem faktycznym jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad teściową. Córki nie mają możliwości sprawowania opieki nad swoją matką, gdyż jedna opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem, a druga pracuje. Ponadto nie ma warunków mieszkaniowych na zabranie matki do siebie (oświadczenia córek dołączone do wniosku). Mąż - syn teściowej jest zatrudniony więc również nie ma możliwości opieki swojej matki. Niepełnosprawność teściowej istnieje od 2006 r., od tego czasu teściowa przebywa pod opieką strony. Stan zdrowia teściowej z każdym rokiem pogarsza się. W obecnej chwili nie jest w stanie wykonywać żadnych czynności bez pomocy strony. Ten fakt powoduje, że strona nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1271 ze zm. - dalej w skrócie: K.p.a), utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca wyraźnie wskazuje katalog osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W przedmiotowej sprawie strona nie jest (na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r s) "inną osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny". Natomiast art. 17 ust. 1a u.ś.r stanowi, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Strona nie spełnia żadnego z wyżej wskazanych wymogów. Kolegium zaznaczyło, że pojęcie krewnych określa art. 617 § 1 K.r.o. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. § 2. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. Pokrewieństwo, potocznie nazywane "więzami krwi" jest to więź prawnorodzinna zachodząca między dwiema osobami, polegająca na pochodzeniu od siebie lub też posiadaniu przynajmniej jednego wspólnego przodka. Ma charakter bioiogiczno-prawny (w odróżnieniu od powinowactwa, które ma tylko charakter prawny). Pokrewieństwo występuje w linii prostej i w linii bocznej. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi wprost od drugiej (dziadkowie, rodzice, dzieci, wnuki), a krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej (rodzeństwo, kuzyni, bratankowie, siostrzeńcy, ciotki, wujowie). I tak np. w linii bocznej brat jest krewnym drugiego stopnia swojej siostry, ponieważ pomiędzy nimi występują zawsze dwa urodzenia. Bratanek to krewny w linii bocznej trzeciego stopnia. Z kolei obowiązek alimentacyjny to pojęcie prawne regulowane przepisami Działu III K.r.o. zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny". Z przepisów powyższego działu wynika, iż obowiązek alimentacyjny dotyczy w zasadzie krewnych. Stosownie do przepisu art. 128 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo i obejmuje obowiązek dostarczania środków utrzymania. Zobowiązanymi do alimentacji są krewni w linii prostej, czyli osoby, z których jedna pochodzi od drugiej (np. rodzice - dzieci). Stopień pokrewieństwa pomiędzy nimi wyznacza liczba urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (art. 617 K.r.o.). Dlatego np. dziadek i wnuk spokrewnieni są w stopniu drugim, a rodzice z dziećmi w stopniu pierwszym. Obowiązek alimentacyjny dotyczyć może osób spokrewnionych w linii prostej we wszelkich możliwych relacjach, tj. rodzice - dzieci, dzieci -rodzice, itd. Organ odwoławczy podkreślił, że należy jednakże zauważyć, że wśród tych osób istnieje hierarchia, jeżeli chodzi o pierwszeństwo w realizacji obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z art. 129 § 1 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zstępnymi są dzieci, wnuki, prawnuki itd., a wstępnymi - rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd. Ponadto obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art, 132 k.r.o.). Co więcej, krewnych w tym samym stopniu obowiązek alimentacyjny obciąża nie w sposób równy, ale "w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym" (art. 129 § 2 K.r.o.). Z akt sprawy wynika, iż osoba na którą strona ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne jest matką jej męża, w związku z czym, mając na uwadze powyższe rozważania i przepisy K.r.o Kolegium stwierdziło, iż krewnym w linii prostej W.D. jest jej syn, natomiast jej krewną nie jest żona syna (synowa). Teściowa jest co prawda względem skarżącej osobą powinowatą w pierwszym stopniu powinowactwa w linii prostej, jednakże fakt ten nie wyczerpuje przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 17 ust. ł u.ś.r. Jeżeli więc skarżąca nie jest krewną W.D., to nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem W.D.. Ponadto należy wskazać, iż przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Niespełnienie którejkolwiek z nich oznacza brak uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego niepozostawanie ewentualnego opiekuna w stosunku pokrewieństwa z podopiecznym jest przesłanką która jednoznacznie przesądza, że taka osoba nie spełnia ustawowych wymogów do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki. Dlatego też w kontekście wskazanego wyżej art. 17 ust. 1 a ustawy strona nie spełnia wymogów do przyznania jej świadczenia opiekuńczego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2010 r, I SA/Wa 1646/10, Lex nr 750704; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 grudnia 2010 r., II S./01 1010/10, Lex nr 686723; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 sierpnia 2010 r., II SA/Bd 604/10, Lex nr 737742). Rozważenia powyższe w ocenie Kolegium dają podstawę do stwierdzenia, iż strona nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. D.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznanie stosownego świadczenia, ewentualnie uchylenie wskazanych decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, Zdaniem skarżącej wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne są błędne, niesprawiedliwe a nadto niezgodne z prawem i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarżąca wskazała, że zasadniczym celem u.ś.r jest ukierunkowanie pomocy publicznej organów samorządu terytorialnego na jak najlepszą realizację podstawowych funkcji rodziny: wychowania, nauki i kształcenia dzieci, opieki nad niepełnosprawnymi i niedołężnymi z powodu wieku członkami rodziny. W przypadku, gdy rodzina potrafi samodzielnie zapewnić należną opiekę osobie niepełnosprawnej obowiązkiem Państwa powinno być możliwie jak najpełniejsze udzielanie wsparcia rodzinie w wypełnianiu tej powinności. Jedną z istotnych form pomocy jest przyznanie określonych świadczeń rekompensujących chociaż częściowo aktywność poświęconą przez opiekuna osobie niepełnosprawnej, umożliwiając tym samym normalne funkcjonowanie rodziny. Skarżąca wskazała, że w tradycyjnym modelu rodziny również powinowaci w pierwszym stopniu stanowią najbliższą rodzinę. To powinowaci - synowie, zięciowie nierzadko na równi z dziećmi lub w ich miejsce wypełniają obowiązki wobec teściów, a z pewnością to powinowaci w pierwszym stopniu są obarczani tymi obowiązkami przed krewnymi dalszego stopnia. W ocenie skarżącej ten stan nie powinien również umykać przy wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Należy przy tym mieć na uwadze, że częstokroć to właśnie powinowaci przejmują opiekę nad niepełnosprawnymi, rezygnując z zatrudnienia bądź go nie podejmując (co ma miejsce w niniejszej sprawie), aby najbliżsi krewni nie stracili statusu głównych żywicieli rodziny. Uwzględniwszy zetem cel u.ś.r brak jest zdaniem skarżącej podstaw aby rodzina nie mogła uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego, gdy spełnione są wszystkie przesłanki z art. 17 ust. 1 i 2 u.ś.r. Nie ulega wątpliwości, że osobiste starania o utrzymanie stanowi realizację obowiązku alimentacji nie tylko dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 135 k.r.o) lecz i osoby dorosłej, nieporadnej z uwagi na wiek bądź niepełnosprawność, w sprawach codziennych. Zdaniem skarżącej alimentacja nie może być postrzegana jedynie jako realizacja ustawowego obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca zaznaczyła, że jej stanowisko w tym zakresie jest odzwierciedleniem poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażonego w wyroku z 2 lutego 2012 r. IV SA/Po 1292/11, w której stan faktyczny jest taki sam. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga jest zasadna. Problematyka związana z przyznawaniem świadczeń pielęgnacyjnych uregulowana została w u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy (który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami K.r.o, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także 3) opiekunowi faktycznemu dziecka -jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki iub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie natomiast do treści art. 17 ust. 1a u.ś.r, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i jest niesporny. Wynika z niego, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] grudnia 2011 r. nr [...] zaliczył W.D. ur. [...].08.1930 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, że W.D. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z akt sprawy wynika także, że W.D. od 2006r. a więc od roku od którego istnieje jej niepełnosprawność pozostaje pod stałą opieką skarżącej, która polega na przygotowywaniu i podawaniu posiłków, podawaniu leków, "przeprowadzaniu", myciu i ubieraniu (oświadczenie skarżącej z [...] stycznia 2012 r. - k. 8 akt administracyjnych). W związku ze sprawowaną nad teściową opieką skarżąca nie może podjąć zatrudnienia. Mąż skarżącej – S.D. oświadczył, że jest zatrudniony i nie ma możliwości sprawowania opieki nad matką (oświadczenie z [...] stycznia 2012 r. - k. 3 akt administracyjnych). Również takiej opieki nie mogą sprawować córki W.D., zamieszkałe w [...], z których jedna pracuje na dwie zmiany i nie ma odpowiednich warunków mieszkaniowych, a druga sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem (oświadczenia z [...] stycznia 2012 r. k. 4 i 5 akt administracyjnych). W tak ustalonym stanie faktycznym organy obu instancji przyjęły, że nie ma możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem będąc powinowatą w pierwszym stopniu powinowactwa, nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji. Odnosząc się do powyższego stanowiska organów zaznaczyć należy, że w kwestii wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne, zaś orzecznictwo jest rozbieżne. W składzie orzekającym w niniejszej sprawie Sąd nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w cytowanych przez organ odwoławczy wyrokach. Zdaniem Sądu przepisy regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, należy wykładać stosując reguły wykładni systemowej i funkcjonalnej, które powinny mieć pierwszeństwo przed wykładnią gramatyczną. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że celem u.ś.r jest m.in. rekompensacja dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym przypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Taką rekompensatą jest świadczenie pielęgnacyjne. Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 18 lipca 2008 r. P 27/07 i z 22 lipca 2008 r. P 41/07 zwracał uwagę na to, że ograniczenia podmiotowe co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego są niezgodne z Konstytucją PR. W wyrokach tych Trybunał Konstytucyjny podkreślał naruszenia zasady równości wynikające z tego, że podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji nie są traktowane jednakowo, a ich prawa są różnicowane. Również Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że art. 17 u.ś.r w ust. 1 wskazuje krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak ust. 1a krąg ten rozszerza. Art. 17 ust. 1 pkt 2 jako uprawnionych wymienia inne, oprócz matki lub ojca, osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny, zaś ust. 1a prawo do świadczenia przyznaje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Ten przepis można rozumieć mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości, tak, że inną osobą uprawnioną do świadczenia jest nie tylko spokrewniona w pierwszym stopniu, czy kolejnym, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, ale każda spokrewniona, na której obowiązek ten nie ciąży, tj. będąca członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie (wyrok NSA z 10 lutego 2011 r., I OSK 1873/10- dostępny w Internecie na stronie: orzeczenia,nsa.gov.pl). Zatem stwierdzić należy, że literalna wykładnia art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r, prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż różnicowałaby sytuację osób ubiegających się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca będąca synową W.D., nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz teściowej. Należy jednak wskazać, iż materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza, iż tylko skarżąca może opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem zasadnym jest stwierdzenie, że skarżąca znalazła się w takiej samej sytuacji, jak członkowie rodziny, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r, sprawujący opiekę nad osobami bliskimi - członkami rodziny. Należy także wskazać, że u.ś.r w art. 3 pkt 16 definiuje pojęcie "rodziny". Zgodnie z tym przepisem rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Przepis ten wymienia zatem bardzo wąski krąg osób, nawet znacznie węższy aniżeli art. 128 K.r.o, do którego odwołuje się art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca nie jest członkiem rodziny z W.D. w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, bowiem nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 128 K.r.o. Jednak w ocenie Sądu, w rozumieniu tradycyjnym stanowi rodzinę dla W.D. i to bardzo bliską, bowiem jest żoną syna potrzebującej opieki. Skarżąca i W.D. są rodziną także w sensie faktycznym, skoro teściowa jest od 2006 r. pod opieką synowej (podobne stanowisko zajęły: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 19 kwietnia 2012 r. III SA/Gd 132/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 19 kwietnia 2012 r, IV SA/Po 1275/11 i w wyroku z 2 lutego 2012 r. IV SA/Po 1292/11 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 25 listopada 2011 r. II SA/Łd 943/11, również dostępne w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy obu instancji ustalając stan faktyczny sprawy nie zbadały zatem prawidłowo przesłanek wynikających z treści art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. Nr 270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z [...] stycznia 2012 r. nr [...]. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 i art. 205 § 1 cytowanej wyżej ustawy. Składa się na nie koszt przejazdu skarżącej do Sądu w kwocie 100 zł. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane będą ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związanymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji. 9

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło